Η επιστημονική ομάδα της Κυπριακής εταιρείας Συμβούλων- Ερευνητών ISOTECH ltd, με επιστημονική υπεύθυνη την Δρ Ξένια Λοϊζίδου ανέλαβε και ολοκλήρωσε μια μεγάλη προσπάθεια που θα οδηγήσει στην επικαιροποίηση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο θέμα της διαχείρισης της θαλάσσιας ρύπανσης.
Μιλώντας στον «Φ» η Δρ Λοϊζίδου τόνισε ότι πρόκειται για μια τιτάνια προσπάθεια αποτύπωσης της τοπικής πραγματικότητας με πολύ συγκεκριμένα προβλήματα και λύσεις, σε 11 χώρες της Ευρώπης και σε κάποιες χώρες της μη ευρωπαϊκής Μεσογείου. Είμαστε πραγματικά περήφανοι, που αναλάβαμε και ολοκληρώνουμε με μεγάλη επιτυχία μια τόσο καινοτόμα προσέγγιση, που θα οδηγήσει την ΕΕ σε τεκμηριωμένες πολιτικές, νομοθεσίες και κανονισμούς, ανέφερε.
Όπως εξηγεί η επικεφαλής της προσπάθειας, η εργασία περιλάμβανε κατ’ αρχάς την μελέτη όλου του πλέγματος της Ευρωπαικής νομοθεσίας που συνδέονται με τα σκουπίδια, την αναγνώριση των κενών της νομοθεσίας που οδηγούν σε κακές πρακτικές διαχείρισης και εν πάσει περιπτώσει στο να καταλήγουν τα σκουπίδια στη θάλασσα. Η ομάδα της ISOTECH, είπε η κ. Λοιζίδου, μελέτησε πάνω από 750 σχετικά έγγραφα, και 22 πλαίσια ευρωπαϊκών νομοθεσιών καθώς και διεθνείς συμβάσεις.
Από την πλευρά της η Δήμητρα Ορθοδόξου, Μηχανικός Περιβάλλοντος και επικεφαλής του Τομέα Εφαρμοσμένης Έρευνας της ISOTECH, τονίζει ότι αφού εντόπισαν τα νομοθετικά και ρυθμιστικά κενά, με τη μέθοδο της διοχέτευσης (funnel approach), πήγαν στον κόσμο που δουλεύει με την θάλασσα για να καταγράψουν τη δική τους εμπειρία.
Πήγαμε σε 11 χώρες, εξηγεί, όπου με συγκεκριμένες μεθόδους διενεργήσαμε συμμετοχικές συναντήσεις αναγνώρισης τοπικών, συγκεκριμένων προβλημάτων και με συγκεκριμένες μεθόδους καταγράφηκαν εισηγήσεις για λύσεις.
Η Δρ Λοϊζίδου χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα εντυπωσιακό. Συμμετείχαν πάνω από 300 βασικοί φορείς που εμπλέκονται σε θαλάσσιες δραστηριότητες, τονίζει, από τους γονδολιέρηδες της Βενετίας, μέχρι τους ψαράδες της Νορβηγίας, τους υδατοκαλλιεργητές της Κροατίας και τους τουριστικούς φορείς της Μασσαλίας, από τις τοπικές οργανώσεις της Σκύρου μέχρι τους ψαράδες και τα λιμάνια της Κύπρου, τις ακτές της Συρίας και τις περιοχές προστασίας στις δυτικές ακτές της Σουηδίας.
Η ομάδα της ISOTECH εφάρμοσε μια καινοτόμο μέθοδο ουσιαστικής επι τόπου αναγνώρισης των προβλημάτων, που οδηγούν στην ανεπαρκή διαχείριση των σκουπιδιών τα οποία καταλήγουν στη θάλασσα. Όλα αυτά τα τοπικά δεδομένα τα συνδέσαμε με τα κενά της νομοθεσίας και προχωρήσαμε στο τελικό στάδιο αξιολόγησης των ευρημάτων, σε μια συνάντηση στρογγυλής τραπέζης με 55 επιλεγμένους συμμετέχοντες από όλη την Ευρώπη συμπληρώνει η κυρία Ορθοδόξου.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε την περασμένη βδομάδα στη Βενετία, στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτικού Σαλονιού (Salone Nautica 2026) στο ιστορικό συγκρότημα κτηρίων του Arsenale. Στη διάρκεια της συνάντησης αξιολογήθηκαν 19 ομάδες προβλημάτων και οι λύσεις τους. Αυτά συμπεριλαμβάνουν παρεμβάσεις ως προς τα υλικά που χρησιμοποιούνται για παραγωγή πράσινων προϊόντων συσκευασίας, προώθηση συγκεκριμένων μεθόδων και κινήτρων για την βελτίωση της διαχείρισης των σκουπιδιών σε διάφορες χώρες, πχ πολλές χώρες θεωρούν ότι συστήματα όπως της ανταποδοτικής ανακύκλωσης θα βοηθούσαν στη μείωση των σκουπιδιών που αφήνονται ελεύθερα στη φύση. Βοήθεια για την διαχείριση των αλιευτικών εργαλείων των ψαράδων, πχ σε αρκετές χώρες όπως στην Κύπρο και στην Κροατία, δεν υπάρχει τρόπος να παραληφθούν τα φθαρμένα αλιευτικά εργαλεία.
Τι γίνονται λοιπόν; Πού πάνε όλα αυτά τα απορρίμματα; αναρωτήθηκε η Δρ Λοϊζίδου, συμπληρώνοντσας ότι το 57% των λύσεων που προκρίθηκαν από τους συμμετέχοντες στο στρογγυλό τραπέζι, αφορούν στην πρόληψη. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό δεδομένο, να αλλάζει η νοοτροπία, είπε. Αντί να τρέχουμε να μαζέψουμε τα προβλήματα που δημιουργήσαμε, που δυστυχώς στην Κύπρο ακόμα αυτό κάνουμε, υπάρχει πλέον σαφής καταγραφή ενός πανευρωπαϊκού αιτήματος για μέτρα, νομοθεσίες, κίνητρα που θα δημιουργήσουν συνθήκες πρόληψης.
Αυτά τα αποτελέσματα θα τα καταγράψουμε σε ένα κείμενο εισηγήσεων που θα παραδοθεί στον Επίτροπο για τους Ωκεανούς, τον Δρ Καδή, τον οποίο ήδη έχουμε ενημερώσει και παρακολουθεί την πορεία της δουλειάς μας με ενδιαφέρον, έτσι ώστε να ληφθούν υπόψη στην επικαιροποίηση και βελτίωση των σχετικών νόμων και κανονισμών της ΕΕ, αναφέρει.
Η εργασία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έργου Seaclear2.0 που χρηματοδοτείται από την ΕΕ και το Mission Ocean. Άρα η Ευρώπη θέλει αυτά τα στοιχεία, τονίζει η Δρ Λοϊζίδου, καταλήγοντας πως είναι ξεκάθαρο ότι τα οριζόντια μέτρα δεν αποδίδουν γιατί η κάθε θάλασσα, η κάθε περιοχή έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τη δική της κουλτούρα, τα δικά της ιδιαίτερα προβλήματα, που επηρεάζουν άμεσα πολιτικές όπως αυτές που αφορούν τη διαχείριση των σκουπιδιών.
Η προσπάθεια, λοιπόν, της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι να περιλάβει και αυτές τις ιδιαιτερότητες, στο μέτρο του δυνατού, σε μια νέα, αναθεωρημένη και περιληπτικό πλαίσιο πολιτικών, για να αντιμετωπίσουμε το μείζον πρόβλημα της θαλάσσιας ρύπανσης, που απειλεί τα οικοσυστήματά μας και την δημόσια υγεία.
