Μια εκτεταμένη και βαθιά αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας της υπηρεσίας ταξί στην Κυπριακή Δημοκρατία φέρνει το προτεινόμενο νομοσχέδιο τροποποίησης του «περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας Μεταφοράς Νόμου». Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική αναθεώρηση του συστήματος μετά από περισσότερα από 20 χρόνια, καθώς η αγορά παρέμενε παγωμένη χωρίς την έκδοση νέων αδειών από το 2002. Σήμερα, οι ενεργές άδειες για αστικά ταξί είναι 1.588, ενώ υπάρχουν άδειες και για 212 αγροτικά ταξί. Η εκτίμηση είναι ότι ο αριθμός τους μετά τις αλλαγές θα ξεπεράσει τα επόμενα χρόνια τις 3.200 άδειες και θα φθάσει μέχρι και τις 5.600.

Η μεταρρύθμιση, η οποία προωθείται από την Αρχή Αδειών, επιχειρεί να απαντήσει στα φλέγοντα ζητήματα που κυριαρχούν στη δημόσια σφαίρα τα τελευταία τρία χρόνια. Στο επίκεντρο της επικαιρότητας βρέθηκαν οι έντονες κινητοποιήσεις των επαγγελματιών οδηγών με κορύφωση την απεργία του Μαρτίου 2026 ενάντια στο δυσβάσταχτο κόστος λειτουργίας και το ετήσιο ενοίκιο των αδειών. Παράλληλα, η κοινή γνώμη απασχολήθηκε έντονα από την κατακόρυφη έξαρση της πειρατείας, τα επαναλαμβανόμενα παράπονα τουριστών για υπερχρεώσεις στα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου, τη χαμηλή διαθεσιμότητα οχημάτων σε ώρες αιχμής, καθώς και τη συζήτηση γύρω από τη νόμιμη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών κράτησης.

Η έκθεση επιχειρεί τρία πράγματα:

>> Πρώτον, καταγράφει αναλυτικά τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο σε σύγκριση με την υφιστάμενη νομοθεσία.

>> Δεύτερον, εξετάζει εάν οι αλλαγές αυτές αναβαθμίζουν πραγματικά το επάγγελμα του οδηγού ταξί και την υπηρεσία που λαμβάνει ο πολίτης.

>> Τρίτον, αξιολογεί την αντιστοιχία του νομοσχεδίου με τα ευρήματα και τις εισηγήσεις της επιστημονικής μελέτης που εκπόνησε το Πανεπιστήμιο Frederick για λογαριασμό της Αρχής Αδειών το 2025, καθώς και με τα παράπονα και αιτήματα που έχουν διατυπωθεί δημόσια τα τελευταία τρία χρόνια.

Επομένως, το νέο νομοσχέδιο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα ευρήματα της μελέτης του Πανεπιστημίου Frederick και υπόσχεται μια διπλή αναβάθμιση:

• Για τον επαγγελματία οδηγό, εξασφαλίζεται η ριζική πάταξη της πειρατείας με εξοντωτικά διοικητικά πρόστιμα και δικαστικά μέτρα, εισάγεται ένας δίκαιος μαθηματικός τύπος για την έκδοση νέων αδειών, μπαίνει «φρένο» στην κερδοσκοπική ενοικίαση/ μεταβίβαση των αδειών ως επενδυτικά στοιχεία, νομιμοποιείται το «όχημα ειδικής μίσθωσης» (τύπου van/Vito) και θεσπίζεται το Μητρώο Διαμεσολαβητών που μεταφέρει την ευθύνη συμμόρφωσης στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες.

• Για τον πολίτη και τον τουρίστα, αυξάνεται σημαντικά η διαθεσιμότητα των ταξί στα αστικά κέντρα όπου σήμερα καταγράφονται τεράστιες ελλείψεις, ανανεώνεται ο στόλος με υποχρεωτικά καινούργια οχήματα αντιρρυπαντικής τεχνολογίας Euro VI ή πλήρως ηλεκτρικά, διασφαλίζονται ελεγχόμενες και ασφαλείς μετακινήσεις μακριά από παράνομους οδηγούς, ενισχύεται η διαφάνεια των τιμών μέσω υποχρεωτικών αποδεικτικών προμίσθωσης και νομιμοποιείται η χρήση σύγχρονων εφαρμογών κράτησης υπό αυστηρούς κρατικούς κανόνες.

Οι πέντε πυλώνες αναβάθμισης του επαγγέλματος

Αξιολογώντας το νομοσχέδιο από τη σκοπιά του ίδιου του επαγγελματία, εντοπίζονται πέντε καίρια σημεία που θωρακίζουν τον κλάδο:

>> Πόλεμος κατά της πειρατείας: Η παράνομη μεταφορά επιβατών χαρακτηρίζεται από τους οδηγούς ως «ο καρκίνος του κλάδου». Τα στοιχεία σοκάρουν: Οι υποθέσεις πειρατείας εκτοξεύθηκαν από 108 το 2024, σε 306 το 2025, με τα επιβληθέντα πρόστιμα να ξεπερνούν τις €540.000. Το νομοσχέδιο ενισχύει τα διοικητικά πρόστιμα (€750 στον οδηγό, €1.500 στον ιδιοκτήτη και €1.500 σε κάθε μεσάζοντα) και δίνει στα Δικαστήρια την εξουσία να επιβάλλουν προσωρινή απαγόρευση κυκλοφορίας του οχήματος ή ακόμη και αναστολή λειτουργίας παράνομων υποστατικών.

>> Τέλος στο πάγωμα των αδειών: Με το νέο άρθρο 9 εισάγεται ένας διαφανής μαθηματικός τύπος που συνδέει τον αριθμό των αδειών ανά έδρα με τον μόνιμο πληθυσμό και τον αριθμό των τουριστικών διανυκτερεύσεων. Η διαδικασία θα επανεκτιμάται ανά τριετία, βάζοντας τέλος στην αυθαιρεσία. Επιπλέον, θεσπίζεται κοινωνική ποσόστωση 10% για πολύτεκνους, τρίτεκνους και γονείς ΑμεΑ.

>> Οι άδειες επιστρέφουν στο κράτος: Μέχρι σήμερα, οι άδειες ταξί είχαν μετατραπεί σε χρυσά ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία, με την αξία μεταπώλησής τους στην ελεύθερη αγορά να αγγίζει ακόμη και τις €100.000, ενώ το 48,6% αυτών εκμισθωνόταν παράλογα. Οι νέες άδειες δεν θα μεταβιβάζονται «εν ζωή είτε αιτία θανάτου». Οι νέες άδειες θα ανήκουν πλέον στο κράτος, προστατεύοντας τον οδηγό από δυσβάσταχτα ενοίκια.

>> Νομιμοποίηση των οχημάτων 7-9 θέσεων: Εισάγεται ο θεσμός του «οχήματος ειδικής μίσθωσης» (Vito/van) για την εξυπηρέτηση τουριστικών γκρουπ και ξενοδοχείων. Η μεταφορά θα επιτρέπεται αποκλειστικά μέσω προγενέστερης γραπτής ή τηλεφωνικής κράτησης, ενώ απαγορεύεται ρητά η προσέγγιση πελατών στον δρόμο ή στις πιάτσες, εκμηδενίζοντας τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

>> Ευθύνη στις πλατφόρμες: Δημιουργείται ειδικό μητρώο στο Τμήμα Οδικών Μεταφορών (ΤΟΜ) για τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες τύπου Bolt. Κάθε διαμεσολαβητής υποχρεούται να διορίσει λειτουργό συμμόρφωσης και να συνεργάζεται μόνο με νόμιμα αδειοδοτημένα ταξί. Η παράλειψη διορισμού λειτουργού θα επιφέρει τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα έως και €50.000.

Αλλαγές της υπηρεσίας προς τον πολίτη

Η μεταρρύθμιση υπόσχεται να αλλάξει ριζικά και την εμπειρία του επιβατικού κοινού από τη σκοπιά του πολίτη-επιβάτη και του τουρίστα. Αναλυτικά τα πέντε σημεία που αναβαθμίζουν ουσιαστικά την υπηρεσία:

• Τέλος στην αναμονή στις μεγάλες πόλεις: Η μελέτη του Πανεπιστημίου Frederick κατέδειξε τεράστια γεωγραφική ανισορροπία. Η Λευκωσία διαθέτει μόλις 472 ταξί για 330.000 κατοίκους (αναλογία 1:700 κατοίκους) και η Λεμεσός 487 για 258.000 κατοίκους (1:530), με το 71% των φοιτητών να δηλώνει ότι δεν βρίσκει ταξί το βράδυ. Η Αρχή Αδειών εκτιμά ότι ο νέος μαθηματικός τύπος θα οδηγήσει στην έκδοση 3.200 έως 5.600 πρόσθετων αδειών μέχρι το 2030, λύνοντας το πρόβλημα διαθεσιμότητας.

• Πράσινα και σύγχρονα οχήματα: Όλα τα οχήματα που θα εγγράφονται για πρώτη φορά ως ταξί θα πρέπει να είναι καινούργια, κατηγορίας Euro VI ή πλήρως ηλεκτρικά (BEV), αναβαθμίζοντας την άνεση και την ασφάλεια των επιβατών. Σταδιακή ανανέωση και θα αναβαθμίσει την εμπειρία ιδίως για τουρίστες που χρησιμοποιούν ταξί από/προς αεροδρόμια και ξενοδοχεία.

• Ασφάλεια για τον επιβάτη: Η πάταξη των παράνομων μεταφορών προστατεύει άμεσα τον πολίτη. Οι πειρατές δρούσαν χωρίς επαγγελματική ασφάλεια, χωρίς έλεγχο ποινικού μητρώου και χωρίς έλεγχο καταλληλόλητας οχήματος. Η νέα πλατφόρμα, η ηλεκτρονική καταγραφή προμίσθωσης και η ευθύνη του διαμεσολαβητή θα προσφέρουν στον πολίτη τη βεβαιότητα ότι το όχημα που επιβαίνει είναι νόμιμο, ασφαλισμένο και ελεγμένο.

• Μπλόκο στις υπερχρεώσεις στα αεροδρόμια: Για την παραλαβή επιβατών από αεροδρόμια, λιμάνια ή οδοφράγματα, καθίσταται υποχρεωτικό το αποδεικτικό προμίσθωσης με τα στοιχεία των επιβατών, της πτήσης και του προσυμφωνημένου κόστους. Το μέτρο απαντά στα διαχρονικά παράπονα τουριστών για φαινόμενα αισχροκέρδειας.

• Ελεγχόμενες εφαρμογές: Το Μητρώο Διαμεσολαβητών νομιμοποιεί και υποχρεώνει σε διαφάνεια τις εφαρμογές τύπου Bolt, με εγγραφή στο μητρώο, διορισμό λειτουργού συμμόρφωσης, λίστα οχημάτων με νόμιμη άδεια, αναγραφή αριθμού εγγραφής σε διαφημίσεις. Ο πολίτης μπορεί πλέον να καλεί ταξί από εφαρμογή με μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι ο πάροχος υπακούει σε κανόνες και μπορεί να ελεγχθεί.