Η μετακίνηση δύο μεγάλων χοιροστασίων πάχυνσης στην περιοχή της Κάτω Μονής, μια επιχείρηση που θα χρηματοδοτηθεί με το συνολικό ποσό του €1,6 εκατ. βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού του Υπουργείου Γεωργίας.
Ωστόσο, η πλήρης εξυγίανση της περιοχής παραμένει ημιτελής, καθώς μια τρίτη χοιροτροφική μονάδα συνεχίζει τη δραστηριότητά της, με τις αποφάσεις για το μέλλον της να μετατίθενται λόγω του απαγορευτικού κόστους που απαιτείται για την απομάκρυνσή της.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε συνέχεια της επίσημης απόφασης που εξέδωσε η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου, εγκρίνοντας την ουσιαστική τροποποίηση του σχετικού κυβερνητικού μέτρου.
Το αναθεωρημένο «Σχέδιο για την κατεδάφιση με σκοπό τη μετεγκατάσταση μεγάλων οχληρών χοιροτροφικών υποστατικών» στοχεύει στην παροχή κρατικών χορηγιών για την εθελοντική απομάκρυνση μονάδων που αποτελούν πηγή ρύπανσης για το περιβάλλον και τους υπόγειους υδροφορείς.
Η τροποποίηση του σχεδίου, η οποία δημοσιεύθηκε ήδη στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 19 Ιουνίου 2026, κλείδωσε τις εξής σημαντικές αλλαγές:
- Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου περιορίζεται από τα €6 εκατ. στα €1,6 εκατ.
- Το ανώτατο ποσό ενίσχυσης ανά επιχείρηση μειώνεται από €4,5 εκατ. σε €1 εκατομ.
- Το σχέδιο πλέον καλύπτει αποκλειστικά τα υποστατικά πάχυνσης των κτηνοτροφικών μονάδων και όχι το σύνολο των εγκαταστάσεων, όπως προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός.
Θέση του Τμήματος Γεωργίας είναι πως «τα υποστατικά πάχυνσης είναι αυτά που προκαλούν τη μεγαλύτερη οχληρία σε μια κτηνοτροφική εκμετάλλευση».
Με αυτό το σκεπτικό, η αρμόδια Αρχή επέλεξε να διοχετεύσει τους πόρους εκεί όπου εντοπίζεται το οξύτερο πρόβλημα.
Η πρόταση του Υπουργείου εφαρμόζεται άμεσα για δύο χοιροστάσια πάχυνσης στην Κάτω Μονή, αξιοποιώντας πλήρως το κονδύλι του €1,6 εκατ.
Τα υπόλοιπα υποστατικά των εν λόγω μονάδων (π.χ. αναπαραγωγής) θα παραμείνουν προς το παρόν στο σημείο, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν αυστηρά μέτρα για την ορθότερη λειτουργία τους.
Η Κυβέρνηση έχει δεσμευτεί να επαναξιολογήσει την κατάσταση στην περιοχή σε ορίζοντα 10-15 ετών με απώτερο στόχο την ολική απομάκρυνσή τους.
Παρά το θετικό βήμα, η κοινότητα της Κάτω Μονής δεν απαλλάσσεται πλήρως από το πρόβλημα.
Στην ίδια περιοχή συνεχίζει να δραστηριοποιείται ακόμη ένα χοιροστάσιο, για το οποίο δεν κατέστη εφικτό να ληφθεί απόφαση μετακίνησης.
Με βάση τα νέα δεδομένα του Σχεδίου, και κυρίως τη μείωση του ανώτατου ορίου χορηγίας ανά επιχείρηση στο €1 εκατ. το οικονομικό βάρος για τη μετακίνηση της συγκεκριμένης τρίτης μονάδας κρίθηκε, στην παρούσα φάση, δυσανάλογα υψηλό.
Το Υπουργείο Γεωργίας καλείται τώρα να βρει εναλλακτικές φόρμουλες ή πρόσθετα κονδύλια στο μέλλον, ώστε να ολοκληρωθεί η περιβαλλοντική αποκατάσταση της περιοχής.
Όπως ξεκαθαρίζεται στην απόφαση της Εφόρου, οι δικαιούχοι της χορηγίας πρέπει να είναι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που λειτουργούν συνεχώς τα τελευταία πέντε χρόνια.
Η αποζημίωση θα καλύπτει το 100% της αξίας για τα αδειούχα υποστατικά και το 80% για τα μη αδειούχα, περιλαμβάνοντας το κόστος κατεδάφισης, μετακίνησης και απόρριψης των υλικών, καθώς και την επαναφορά του περιβάλλοντος χώρου στην αρχική του κατάσταση.
Οι κτηνοτρόφοι υποχρεούνται να αποδείξουν ότι θα μετεγκατασταθούν σε άλλη, εγκεκριμένη κτηνοτροφική περιοχή εντός δύο ετών.
