Έντεκα μήνες μετά την καταστροφική πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό που στοίχισε τη ζωή σε δύο συνανθρώπους μας, κατέκαψε περισσότερα από 125 τ χλμ. γης ξεσπιτώνοντας εκατοντάδες οικογένειες, το Υπουργείο Εσωτερικών προχωρεί με την οικονομική ανακούφιση των πυρόπληκτων, την επιδιόρθωση περιουσιών και την περιβαλλοντική προστασία της περιοχής.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν κατά τη διάρκεια της χθεσινής συνεδρίασης στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών από τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου, Ελίκκο Ηλία, οι συνολικές δαπάνες του ΥΠΕΣ που σχετίζονται άμεσα με την πυρκαγιά αγγίζουν τα €12.809.645. Επιπρόσθετα, το συνολικό ολιστικό σχέδιο στήριξης και παρεμβάσεων της Κυβέρνησης, το οποίο καλύπτει ευρύτερες υποδομές, τον πρωτογενή τομέα και την περιβαλλοντική αναγέννηση, προβλέπει προϋπολογισμό ύψους περίπου €60 εκατ.
Δαπάνες, αποζημιώσεις και επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πυρκαγιάς είναι:
Αποζημιώσεις προς πληγέντες
Για την άμεση ανακούφιση των οικογενειών που έχασαν τις οικίες τους ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές, διατέθηκε το συνολικό ποσό των €9.070.001 σε 428 οικογένειες, το οποίο επιμερίζεται ως εξής:
• Έκτακτη βοήθεια και βασικές ανάγκες: €2.291.000 καταβλήθηκαν άμεσα για την κάλυψη πρώτων αναγκών και προσωρινής στέγασης σε 296 πληγείσες οικογένειες. Σημειώνεται ότι κατά τους πρώτους μήνες φιλοξενήθηκαν σε χώρους προσωρινής διαμονής 246 ενήλικες και 88 παιδιά.
• Επιδότηση ενοικίου: Εφαρμόστηκε πρόγραμμα διετούς διάρκειας. Μέχρι τις 19 Ιουνίου 2026, οι δαπάνες ενοικίων ανήλθαν σε:
◦ 1η δόση: €375.300 σε 132 οικογένειες.
◦ 2η δόση: €296.550 σε 105 οικογένειες.
◦ 3η δόση: €245.200 σε 92 οικογένειες.
◦ 4η δόση: €229.800 σε 88 οικογένειες.
• Αποκατάσταση ζημιών σε οικίες: Εξετάστηκαν 758 εμπρόθεσμες αιτήσεις και οι πληρωμές ανά στάδιο διαμορφώθηκαν ως εξής:
◦ Εφάπαξ πλήρης αποζημίωση: €515.965 σε 119 οικίες.
◦ 1η δόση: €3.589.902 σε 133 οικίες.
◦ 2η δόση: €901.262 σε 38 οικίες.
◦ 3η (τελευταία) δόση: €625.022 σε 14 οικίες.
Δαπάνες για υποδομές
Πέραν των απευθείας αποζημιώσεων, το ΥΠΕΣ επωμίστηκε το βάρος λειτουργικών δαπανών, καθαρισμών και ενισχύσεων των τοπικών Αρχών:
• €2.070.000 δαπανήθηκαν για τον καθαρισμό εγκαταλειφθείσας γης της υπαίθρου με σκοπό την πρόληψη νέων αναζωπυρώσεων.
• €667.979 δόθηκαν από το κράτος προς τις κοινότητες για την αναπλήρωση απολεσθέντων εσόδων.
• €395.000 παραχωρήθηκαν αμέσως για την κάλυψη των πρώτων έκτακτων αναγκών των τοπικών Αρχών.
• €164.166 από την Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού για ενοικιάσεις οχημάτων.
• €61.312 μέσω της Πολιτικής Άμυνας δαπάνες φιλοξενίας και ξένων αποστολών.
• 49.592 χρεώθηκαν στο ΥΠΕΣ από το ΤΑΥ για τα δίκτυα ύδρευσης, ενώ έχουν εκτελεστεί συνολικά εργασίες ύψους €300.000 για υλικά, γεννήτριες και υδροφόρες.
• €20.000 για την αναβάθμιση του πάρκου στον Άγιο Θεράποντα, καθώς η κοινότητα διαθέτει ήδη δικό της πυροσβεστικό όχημα.
• Δράσεις Υπηρεσίας Θήρας ύψους €7.856.
• Υπερωρίες προσωπικού διατέθηκαν €59.049 για την Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού, €21.884 για την Πολιτική Άμυνα και €4.802 για τις Τεχνικές Υπηρεσίες του ΥΠΕΣ.
Επαναδραστηριοποίηση πρωτογενούς τομέα
Η καταστροφή στις αγροτικές καλλιέργειες και το ζωικό κεφάλαιο ήταν τεράστια. Η κυβέρνηση διέθεσε άμεσα:
• €3,3 εκατ. ως άμεσες αποζημιώσεις σε 1.435 πληγέντες γεωργούς και κτηνοτρόφους.
• €2,5 εκατ. ως προκαταβολές σε 842 δικαιούχους, στο πλαίσιο δύο ειδικών σχεδίων συνολικού προϋπολογισμού €9 εκατ., με το υπόλοιπο ποσό να καταβάλλεται σταδιακά βάσει της προόδου των έργων.
• Αποφασίστηκε η διαγραφή ενοικίων από 1/8/2025 έως τέλος Ιουλίου 2026 για 250 συμβάσεις μίσθωσης τουρκοκυπριακής και κρατικής γης ή τουρκοκυπριακών υποστατικών που έχουν καταστραφεί.
Στήριξη τοπικής οικονομίας
Για να κρατηθεί ζωντανός ο οικονομικός ιστός των 17 κοινοτήτων, χρηματοδοτήθηκαν τα εξής προγράμματα:
• Αποζημιώσεις επιχειρήσεων ύψους €870.000 σε 31 τοπικές επιχειρήσεις για πρώτες ύλες και εμπορεύματα που καταστράφηκαν.
• Ζημιές σε οχήματα/μηχανήματα ύψους €640.000.
• Στήριξη εργαζομένων ύψους €421.000 για την καταβολή μηνιαίας αποζημίωσης διάρκειας 3 μηνών σε υπαλλήλους και αυτοτελώς εργαζομένους που επηρεάστηκαν από τη διακοπή εργασιών.
• Τουριστική ενίσχυση: €127.000 για εφάπαξ ενίσχυση €1.000 ανά κλίνη σε 27 τουριστικές επιχειρήσεις, καθώς και επιπλέον εφάπαξ ενίσχυση 40% επί του κύκλου εργασιών στα τουριστικά καταλύματα, σε παραδοσιακές υποδομές όσο και σε αυτοεξυπηρετούμενα καταλύματα.
Αποκατάσταση δικτύων κοινής ωφέλειας
Οι ημικρατικοί οργανισμοί ανταποκρίθηκαν άμεσα, επωμιζόμενοι σημαντικό κόστος:
• Η ΑΗΚ δαπάνησε €4 εκατ. για την πλήρη αντικατάσταση χιλιομέτρων καμένου δικτύου. Επιπλέον, προσέφερε δωρεάν ρεύμα για δύο μήνες έως €500 ανά νοικοκυριό.
• Το κόστος αποκατάστασης των δικτύων σταθερής και κινητής τηλεφωνίας της Cyta ξεπέρασε τις €110.000. Παραχωρήθηκαν επίσης δωρεάν τηλεπικοινωνίες για τον Αύγουστο του 2025 και δωρεάν φορητοί υπολογιστές σε πληγείσες οικογένειες.
Περιβαλλοντική αποκατάσταση
•Δαπανήθηκαν €485.000 για αντιπλημμυρική προστασία και σταθεροποίηση εδαφών προς αποτροπή κατολισθήσεων στο οδικό δίκτυο, όπως επίσης δράσεις για διαχείριση της άγριας ζωής.
• 220.000 δόθηκαν στις κοινότητες για τη διαχείριση των αποβλήτων της πυρκαγιάς.
• Διατέθηκαν €50.000 για τη διοργάνωση εκδηλώσεων στις πληγείσες περιοχές και €20.000 μέσω του προγράμματος πολιτιστικής αποκέντρωσης.
Τα επόμενα βήματα
Η διαδικασία εξέτασης των ενστάσεων βρίσκεται στο τελικό της στάδιο. Από τις 142 ενστάσεις που υποβλήθηκαν, οι περισσότερες έχουν ήδη εξεταστεί από την αρμόδια Τεχνική Επιτροπή, ενώ υπολείπονται 11 υποθέσεις που αφορούν μη ασφαλισμένες παραδοσιακές οικοδομές. Σημειώνεται ότι οι 76 ενστάσεις αφορούν ασφαλισμένα υποστατικά. Άλλες 65 ενστάσεις αφορούν μη ασφαλισμένα υποστατικά.
Σημειώνεται ότι συνολικά 758 αιτήσεις υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα, ενώ εκκρεμούν προς εξέταση για προσκόμιση επιπρόσθετων στοιχείων τέσσερις. Στις αιτήσεις αυτές περιλαμβάνονται συνολικά 96 διατηρητέες/ παραδοσιακές οικοδομές. Από αυτές 28 απορρίφθηκαν και ειδοποιήθηκαν γραπτώς οι ιδιοκτήτες.
Ελίκκος Ηλία: Χρειαζόμαστε τη βοήθεια των πολιτών και των εθελοντών
Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου, Ελίκκος Ηλία, ενημερώνοντας την κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών αναφορικά με την επάρκεια σε προσωπικό, μέσα και εξοπλισμό για την πρόληψη και κατάσβεση πυρκαγιών, ανέφερε ότι η κυβέρνηση εργάζεται για την αναβάθμιση του επιπέδου ετοιμότητας και αναλαμβάνονται πολλές και παράλληλες δράσεις από διάφορες υπηρεσίες στο θέμα της πρόληψής και της αντιμετώπισης πυρκαγιών.
Πρόθεση της Κυβέρνησης, ανέφερε ο ΓΔ του ΥΠΕΣ είναι η δημιουργία Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας στο Υπουργείο Εσωτερικών. «Προς το σκοπό αυτό καταθέσαμε κοντά σας Νομοσχέδιο τον περασμένο Μάρτιο και σας παρακαλώ να το δούμε με προτεραιότητα. Με την εφαρμογή του Νομοσχεδίου θα βελτιωθεί περισσότερο η ετοιμότητα του Κράτους στην πρόληψη και αντιμετώπιση καταστροφικών φαινομένων, κάποια από τα οποία οφείλονται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής». Περαιτέρω, ανέφερε «χρειαζόμαστε τη βοήθεια των πολιτών και των εθελοντών για να μπορέσουμε να αποφύγουμε, να αποτρέψουμε αλλά και να αντιμετωπίσουμε καταστροφικά φαινόμενα πυρκαγιών, όπως το τελευταίο που βιώσαμε πριν από 11 μήνες στην ορεινή Λεμεσό». Είναι απαραίτητο, συμπλήρωσε, να είμαστε όλοι σε εγρήγορση και να επαγρυπνούμε, αλλά και να συνεργαζόμαστε.
