Μαύρα τριαντάφυλλα, σκοτεινά και αέναα, τυλίγουν το σώμα μιας κοπέλας συμβολίζοντας τη χρόνια κατάθλιψη. Μια άλλη είναι πλαισιωμένη με υφάσματα, πτυχές, μοτίβα όμοια με τις παραισθήσεις της σχιζοφρένιας. Η βαριά μάλλινη κάπα αγκαλιάζει μια γυναίκα που παλεύει με τροφικές διαταραχές. Χρώματα, υφάσματα και σχέδια μόδας μεταμορφώθηκαν ώστε να δώσουν όψη στις ψυχικές διαταραχές κατά τη διάρκεια του «Fashion Fighting Stigma», μιας καινοτόμας δράσης που γεννήθηκε στην Κύπρο και πρόκειται να ταξιδέψει και στο εξωτερικό.
Πρόκειται για μια κοινωνική εικαστική παρέμβαση που πραγματοποιήθηκε με αφορμή τον Ευρωπαϊκό Μήνα Ψυχικής Υγείας, για να διαδώσει το μήνυμα πως πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος, μια ιστορία, μια οικογένεια και μια ζωή που συνεχίζεται. Ο «Φ» μίλησε με την εμπνεύστρια της πρωτοβουλίας, Πόλυ Γρηγορά, η οποία είναι Expert by Experience και Mental Health Advocate, καθώς βιώνει τη δική της διαταραχή. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2026 και αγκαλιάστηκε από κρατικούς θεσμούς, ενώ σε αυτή συμμετείχαν γνωστοί Κύπριοι σχεδιαστές μόδας, καθώς και φοιτητές Fashion Design του UCLan Cyprus, υπό την καθοδήγηση της ψυχολόγου δρος Ελένης Καραγιάννη.
Η Πόλυ Γρηγορά αναφέρει πως επιδίωξή της ήταν να δώσει πρόσωπο σε διαταραχές και νόσους που είναι αόρατες. «Να γίνουνκατανοητές στην υπόλοιπη κοινωνία που δεν έχει γνώσεις για τα θέματα ψυχικής υγείας.Σκέφτηκα το ένδυμα, καθώς είναι ένας μανδύας ο οποίος χρησιμοποιείται απότον άνθρωπο για να τον καλύψει».
Η σχέση της με την ψυχική υγεία, είπε, ξεκινά από τη βιωματική εμπειρία. «Έχω μια συγκεκριμένη διάγνωση μιας ψυχικής νόσου, όπως και κάποιο δικό μου άτομο», ανέφερε και πρόσθεσε πως έλαβε δράση για να συμβάλει στην κοινωνία, ώστε το δικό της βίωμα να βοηθήσει άλλους που ζουν κάτι ανάλογο.
Παράλληλα, συνεργάζεται με το ΤΕΠΑΚ, τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και το μοναδικό podcast ψυχικής υγείας της Κύπρου.
Οι ψυχικές νόσοι, αναφέρει, δεν μοιάζουν με «ένα σπασμένο πόδι, που μπορεί κάποιος να δει και να βοηθήσει. Αν περνάω μια χρόνια κατάθλιψη ή σχιζοφρένια, το μόνο που μου μένει είναι η ταμπέλα. Οπότε, ο στόχος μου είναι να σπάσω το στίγμα. Είναι πάρα πολύς ο κόσμος που υποφέρει στην Κύπρο και, δυστυχώς, η χώρα μας είναι πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον στιγματισμό».
Το στίγμα υπάρχει λόγω έλλειψης γνώσεων, επισημαίνει η κ. Γρηγορά και γι’ αυτό η θέση της είναι πως η Πολιτεία πρέπει να επενδύσει στην εκπαίδευση της νεολαίας και των παιδιών. Σπάζοντας τα ταμπού ο κόσμος θα ζητά βοήθεια και θα είναι πιο εύκολη και η αποδοχή από τον ίδιο και τους ανθρώπους που τον περιβάλλουν. «Οι ταμπέλες κάνουν κακό γενικά στον κόσμο. Σημασία έχει η αποδοχή της οποιαδήποτε διάγνωσης και το να ψάχνουμε τη βοήθεια. Τόσο το ίδιο το άτομο όσο και η οικογένεια», υπογράμμισε.
Μικρή η απόσταση από τις διαταραχές
«Ο καθένας μπορεί να περάσει μια θλίψη μια περίοδο άγχους. Απλώς κάποιοι το βιώνουν σε πιο σοβαρό επίπεδο και χρειάζονται βοήθεια για να μην γίνει πιο σοβαρό. Αποφάσισα συνειδητά το δικό μου το βίωμα να το κάνω ιστορία προς τον κόσμο. Να πως μπορείς να βγεις νικητής συνεχίζοντας να τρέχεις στον μαραθώνιο της ζωής. Κάποτε, λίγο πιο αργά, κάποτε, λίγο πιο γρήγορα. Ο καθένας με το ρυθμό του», υπογράμμισε η κ. Γρηγορά.
«Πέρασα και εγώ και η οικογένειά μου πάρα πολλές δυσκολίες. Δεν κάνω τη γενναία. Αλλά αν οι δικές μου οι μαύρες ώρες μπορούν να ενδυναμώσουν κάποιον άλλον, αν σώσω έναν άνθρωπο, τότε είμαι εγώ διπλά νικήτρια», είπε.
Σε σχέση με την επίδειξή μόδας, σημείωσε πως ο Αντρέας Ζαννετίδης παρουσίασε την Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας, η Χάρις Χαραλάμπους την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, η Κρίστια Χαραλάμπους τη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες, η Ιωάννα Οικονόμου τη Διαταραχή Χρόνιας Κατάθλιψης, η Leonie την Διαταραχή Χρήσης Ουσιών, η Vanessa τις Αγχώδεις Διαταραχές, η Σοφία Κούβαρου τη Σχιζοφρένια, η Μαριάννα Πέγκα τις Διατροφικές Διαταραχές, ο Saro Jacques την Άνοια, η Βασιλική Χαρίτωνος την Διαταραχή Κρίσης Πανικού, δύο ομάδες φοιτητών του UCLan Cyprus τον Αυτισμό και ΔΕΠΥ και ο Παντελής Παντελή το Fighting Stigma concept.
Οι σχεδιαστές δούλεψαν αφιλόκερδος, ενώ στην πρωτοβουλία συνέδραμαν η ψυχολόγος δρ. Ελένη Καραγιάννη που προσέφερε επιστημονική καθοδήγηση, καθώς και η Φανή Ιωάννου που έντυσε με τη φωνή της την εκδήλωση.
Πώς οραματίστηκαν τις διαταραχές οι σχεδιαστές
Οι σχεδιαστές του «Fashion Fighting Stigma», μίλησαν για τον τρόπο που κατανόησαν και οραματίστηκαν τις διαταραχές που ανέλαβαν να οπτικοποιήσουν, με τον «Φ» να ξεχωρίζει ορισμένες περιπτώσεις.
- Τη σχιζοφρένεια ανέλαβε η σχεδιάστρια Σοφία Κούβαρου, χαρακτηρίζοντας αυτή τη διαταραχή μια πρόκληση. «Η κύρια πηγή έμπνευσης μου για το σχέδιο ήταν οι παραισθήσεις. Με την πρώτη ματιά, το ρούχο φαίνεται απλό και μίνιμαλ, με μονοχρωμία και ουδέτερους τόνους. Όμως, στη συνέχεια αποκαλύπτονται εσωτερικά επίπεδα (layers) του ενδύματος, οπού σε αυτό υπάρχουν διάφορες τεχνικές και υλικά, τα οποία αντιπροσωπεύουν τον θόρυβο που δημιουργούν αυτές οι παραισθήσεις.
- Η Ιωάννα Οικονόμου, αναλαμβάνοντας τη χρόνια κατάθλιψη, είπε πως επέλεξε ως χρώμα το μαύρο καθώς και το σχήμα του κύκλου, «επηρεασμένη από τη διάρκεια και έτσι έφτιαξα τριαντάφυλλα. Μέσα από αυτό ήθελα να δείξω πως ακόμη και αν μοιάζει με επαναλαμβανόμενό κύκλο, υπάρχει η δυνατότητα να μεταμορφωθεί σε κάτι όμορφο».
- Η Βασιλική Χαρίτωνος, χαρακτήρισε ως πολύπλευρη διαταραχή τις κρίσεις πανικού και εμπνεύστηκε από τη δική της προσωπική εμπειρία. «Ήθελα να θυμίζει νερό, καθώς σε βοηθάει να επαναφέρεις τον εαυτό σου».
- Στις διατροφικές διαταραχές, η Μαριάννα Πένγκα θέλησε να δημιουργήσει ένα ένδυμα που να προσφέρει ασφάλεια σε αυτόν που το φοράει. «Έκανα κάτι σαν μανδύα – κάπα, φτιαγμένο από ακατέργαστο μαλλί. Η γραμμές που έχει το σχέδιο, συμβολίζουν τον σκελετό του σώματος», είπε.
