Οι σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις που φέρνει η υλοποίηση των έργων του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) Λεμεσού, τα οποία επικεντρώνονται αυτή τη στιγμή στη Λεωφόρο Νίκου Παττίχη και στις οδούς Θέκλας Λυσιώτη και Εμμανουήλ Ροΐδη, βρέθηκαν στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίας της Επιτροπής Μεταφορών της Βουλής. Ο Δήμαρχος Λεμεσού, Γιάννης Αρμεύτης, γνωστοποίησε πως έλαβε απάντηση από το Τμήμα Δημόσιων Έργων στην επιστολή 11 σημείων που απέστειλε με παρατηρήσεις και εισηγήσεις για καλύτερο σχεδιασμό του ΣΒΑΚ, σημειώνοντας πως μέρος των θέσεων του Δήμου εισακούστηκαν.
Από την πλευρά τους, τα Δημόσια Έργα ανέφεραν πως οι εισηγήσεις αξιολογήθηκαν τεχνικά, με παράλληλη συνεκτίμηση των απαιτήσεων οδικής ασφάλειας. Όπου κρίθηκε τεχνικά εφικτό και συμβατό με τους στόχους και τις απαιτήσεις του έργου, ενσωματώθηκαν οι αναγκαίες τροποποιήσεις και βελτιώσεις στον σχεδιασμό, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις και τα αιτήματα που υποβλήθηκαν. Επί του παρόντος, η απάντηση του Δήμου Λεμεσού αναμένεται, ώστε να ολοκληρωθεί η εξέταση των εκκρεμούντων ζητημάτων.
Πάντως, μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής, ο κ. Αρμεύτης χαρακτήρισε το ΣΒΑΚ μια «πονεμένη ιστορία». Όπως είπε οι σχεδιασμοί είχαν εκπονηθεί από το 2019 και την ευθύνη για την εκτέλεση των έργων έχει αποκλειστικά το Τμήμα Δημοσίων Έργων. Αναφερόμενος στον χαμό που προκλήθηκε από την τοποθέτηση των πλαστικών διαχωριστικών (πασαλάκια), ξεκαθάρισε πως η θέση του Δήμου είναι «να φύγουν από τις γειτονιές». «Έγινε ένας υπερ-σχεδιασμός ώστε να μπουν όσο περισσότερα πασαλάκια γίνεται, με αποτέλεσμα να υποβαθμιστεί το περιβάλλον και να δημιουργήσει αρνητικές καταστάσεις. Πρέπει να γίνουν διορθώσεις», τόνισε.
Ουσιαστικά, είπε ο κ. Αρμέυτης, τα πιο σημαντικά αιτήματα του Δήμου είναι:
- Συγκεκριμένες λύσεις επί της Εμμανουήλ Ροΐδη ώστε να μεταφερθεί ο ποδηλατόδρομος προς την πλευρά του γραμμικού πάρκου και απελευθερωθούν χώροι στάθμευσης προς τη νότια πλευρά όπου υπάρχουν σπίτια κατοίκων
- Να σταματήσει προσωρινά η τοποθέτηση νέων πασσάλων, μέχρι να αξιολογηθεί αν οι παρεμβάσεις που έγιναν λειτουργούν σωστά
- Να απομακρυνθούν τα πασαλάκια από δευτερεύοντες δρόμους και να αντικατασταθούν με πιο πρακτικές λύσεις.
- Δημιουργία χώρων επιβίβασης και αποβίβασης λεωφορείων στην οδό Θέκλας Λυσιώτη
- Εφαρμογή μοντέλων «shared space» σε δρόμους ποδηλατολωρίδων και γειτονιάς
Υπεραμύνθηκαν των χειρισμών Υπουργείο και Δημόσια Έργα
Λαμβάνοντας τον λόγο, εκπρόσωποι του Υπουργείου Μεταφορών και των Δημόσιων Έργων υπεραμύνθηκαν των σχεδιασμών τους, με το πρώτο να αναφέρει πως οι σχεδιασμοί βλέπουν 15 χρόνια μπροστά και βασίζονται σε πρακτικές που εφαρμόζονται στο εξωτερικό. Όπως εξήγησε εκπρόσωπος του Υπουργείου, το «shared space» υιοθετείται σε κάποια σημεία στο έργο του ΣΒΑΚ, ωστόσο στις περιπτώσεις που δεν εφαρμόζεται είναι όπου υπάρχει αντιρροή. «Εκεί πρέπει να υπάρχει φυσικό εμπόδιο που να προστατεύει τον ποδηλάτη που κινείται αντίθετα από την κυκλοφορία. Γι’ αυτό καταλήξαμε στα πασαλάκια», ξεκαθάρισε.
Από την πλευρά της, η Ανώτερη Εκτελεστικός Μηχανικός και Υπεύθυνη του Κλάδου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας στο Τμήμα Δημοσίων Έργων, Ευρυδίκη Αναγιωτού, επισήμανε ότι πραγματοποιήθηκαν 21 συναντήσεις με δημοτικούς μηχανικούς και τεχνικούς κατά την εκπόνηση του σχεδίου και, ως εκ τούτου, ο Δήμος ήταν ενήμερος για τους σχεδιασμούς. «Έχουμε εξασφαλισμένα πιστοποιητικά προσβασιμότητας και μη διάκρισης, συμβατότητας, έχουμε γνωμάτευση από Τμήμα Περιβάλλοντος, έχουμε εκπονήσει «safety audit» από ανεξάρτητο μελετητή. Όλα τα μοντέλα που έχουμε αναπτύξει βασίζονται σε συγκοινωνιακά μοντέλα και διεθνείς πρακτικές. Έχουμε λάβει υπόψη τις επιπτώσεις στην κυκλοφορία και όπου είναι δυνατό θα γίνουν ανάλογες ρυθμίσεις».
Απαντώντας σε αναφορά ότι ποδηλατοδρόμοι μπήκαν σε γειτονιές και εμποδίζουν την όπισθεν κίνηση από εξόδους κατοικιών, η κ. Αναγιωτού είπε πως στόχος ήταν οι ποδηλατόδρομοι να συνδέσουν γειτονιές και να χαμηλώσουν τις ταχύτητες. Την ίδια ώρα, ξεκαθάρισε πως θέση του Τμήματος είναι τα πασαλάκια να παραμείνουν για θέματα ορατότητας και ασφάλειας. «Ίσως να μπαίνουν πιο αραιά και με τέτοια συχνότητα ώστε να γίνονται ορατά από τους μοτοσικλετιστές και να μην δίνεται η ευκαιρία παράνομης στάθμευσης».
Σχολιάζοντας τη θέση ότι το κράτος κωφεύει ως προς τα αιτήματα των επιχειρηματιών επί της λεωφόρου Δέσποινας και Νίκου Παττίχη, είπε ότι ουδέποτε επιτρεπόταν η στάθμευση στο οδόστρωμα της συγκεκριμένης οδού.
Ο Αλέξης Παπαδόπουλος, Αρχιτέκτονας και μέλος του Γενικού Συμβουλίου του ΕΤΕΚ, είπε ότι το ΕΤΕΚ υποστηρίζει το ΣΒΑΚ, ωστόσο «αυτά που βλέπουμε δεν αποτελούν ευρωπαϊκές πρακτικές. Η κουλτούρα ακολουθεί τις υποδομές και όχι το αντίθετο». Εξέφρασε, μάλιστα, τη θέση ότι επικρατεί ένα κλίμα τοξικότητας στη Λεμεσό καθώς δαιμονοποιήθηκαν τα μέτρα για την κυκλοφοριακή ύφεση. Χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ως «μεγάλο κακό», γιατί οι αλλαγές απαιτούν συναίνεση και συνεργασία.
Το ΕΒΕ Λεμεσού ζήτησε καλύτερη ενημέρωση πριν από την υλοποίηση νέων μέτρων, ενώ η ΠΟΒΕΚ εξέφρασε τη θέση πως δημιουργούνται δρόμοι μόνο για τα εμπορικά κέντρα.
Η Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων ζήτησε όπως η Λεμεσός γίνει πιο προσβάσιμη, κάνοντας λόγο, μεταξύ άλλων, για μεγάλο πρόβλημα με τους αναπηρικούς χώρους στάθμευσης στο παραλιακό μέτωπο. Τόνισε πως οι Αρχές οφείλουν δια νόμου, πριν λάβουν οποιεσδήποτε αποφάσεις , να διαβουλεύονται με οργανώσεις που γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών με αναπηρία. Σημειώνεται ότι στη συνεδρία συμμετείχαν και εκπρόσωποι της Παγκύπριας Οργάνωσης Τυφλών και της Παγκύπριας Οργάνωσης Κωφών οι οποίοι κατέθεσαν σχετικό υπόμνημα στα μέλη της Επιτροπής.
Οι βουλευτές, κατά γενική ομολογία, χαρακτήρισαν το ΣΒΑΚ αναγκαιότητα για την πόλη, ωστόσο καυτηρίασαν τον τρόπο εφαρμογής του και ζήτησαν άμεσες αλλαγές προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στην κυκλοφορία και να διασφαλιστεί η οδική ασφάλεια και η εύρυθμη λειτουργία του οδικού δικτύου. Σημειώνεται ότι η συζήτηση διεξήχθη έπειτα από αυτεπάγγελτη εγγραφή του θέματος, μετά από εισήγηση της Επιτροπής και των βουλευτών Μαρίνας Νικολάου και Αργεντούλας Ιωάννου.
Παρέμβαση τέως Δημάρχου Λεμεσού για τα πασαλάκια
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τέως Δήμαρχος Λεμεσού, Νίκος Νικολαΐδης, σε παρέμβασή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ξεκαθαρίζει ότι «σε καμία παρουσίαση προς το τότε Δημοτικό Συμβούλιο ή στο κοινό ή στους επηρεαζομένους φορείς, δεν υπήρξε κανένα σχέδιο και καμία μακέτα που να απεικονίζει πρόνοια ή οπτική απεικόνιση για τη μαζική τοποθέτηση των συγκεκριμένων πλαστικών οριοδεικτών που έχουν μετατρέψει κεντρικούς οδικούς άξονες της πόλης σε δυσλειτουργικούς “λαβυρίνθους”».
Αυτούσια η ανάρτησή του
Με αφορμή τη συνεχιζόμενη δημόσια συζήτηση και τις έντονες δικαιολογημένες αντιδράσεις των πολιτών, και επειδή δυστυχώς συνεχίζονται οι προσπάθειες, συγκαλυμμένα ή μη, να μετατεθούν οι ευθύνες για την τοποθέτηση των πλαστικών διαχωριστικών πασσάλων στην προηγούμενη δημοτική αρχή, θα ήθελα να παραθέσω τα πραγματικά γεγονότα, προς ενημέρωση των δημοτών της Λεμεσού:
Το έργο παρουσιάστηκε επίσημα στους πολίτες στο Πολιτιστικό Κέντρο «Πάνος Σολομωνίδης» σε κοινή εκδήλωση του Τμήματος Δημοσίων Έργων και του Δήμου Λεμεσού. Αντικείμενο της διαβούλευσης ήταν η στρατηγική ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε. και η δημιουργία εκτεταμένου δικτύου ποδηλατικών διαδρομών συνολικού μήκους 5 χιλιομέτρων για την προώθηση της βιώσιμης κινητικότητας βάσει των προνοιών του ΣΒΑΚ (Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας).
Ούτε στην παρουσίαση αυτή, αλλά ούτε και σε καμία παρουσίαση προς το τότε Δημοτικό Συμβούλιο ή στο κοινό ή στους επηρεαζομένους φορείς, δεν υπήρξε κανένα σχέδιο και καμία μακέτα που να απεικονίζει πρόνοια ή οπτική απεικόνιση για τη μαζική τοποθέτηση των συγκεκριμένων πλαστικών οριοδεικτών που έχουν μετατρέψει κεντρικούς οδικούς άξονες της πόλης σε δυσλειτουργικούς «λαβυρίνθους». Η προηγούμενη δημοτική αρχή ενέκρινε τη φιλοσοφία της δημιουργίας σύγχρονων ποδηλατοδρόμων και όχι την πρόχειρη και ακαλαίσθητη κατασκευαστική λύση που βλέπουμε σήμερα.
Η φυσική υλοποίηση του έργου, η διαχείριση των συμβολαίων με τους εργολάβους, η τελική έγκριση των τεχνικών προδιαγραφών και η τοποθέτηση των υλικών αυτών στους δρόμους αποτελούν ενέργειες που εκτελούνται υπό την ευθύνη της παρούσας Δημοτικής Αρχής.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται και σε σχετική επιστολή των Δημοσίων Έργων προς το Δήμο Λεμεσού, ημερομηνίας 3/7/2026:
«Στις 22/07/2024, το ΤΔΕ παρουσίασε τον Τελικό Σχεδιασμό κατά τη διάρκεια συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Λεμεσού με εκπροσώπους του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, όπου μεταξύ άλλων έγινε σχετική ενημέρωση για τις διευθετήσεις που προτείνονταν σε σχέση με τις ποδηλατικές διαδρομές. Ακολούθως το ΤΔΕ προκήρυξε τον διαγωνισμό στις 07/08/2024. Μετά από αίτημα του Δήμου, πραγματοποιήθηκε ακόμη μια συνάντηση στις 05/09/2024, όπου παρουσιάστηκε ξανά ο Τελικός Σχεδιασμός και στην οποία παρευρέθηκαν η Αστυνομία, οι Τοπικές Αρχές, οι Υπηρεσίες και το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως. Σημειώνεται ότι τα σχέδια στάλθηκαν πάμπολλες φορές στον Δήμο είτε με σύνδεσμο είτε με σκληρό δίσκο».
Ειδικότερα για την οδό Θέκλας Λυσιώτη, στην ίδια επιστολή αναφέρονται τα ακόλουθα:
«Κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου και μετά από παρέμβαση του Δήμου Λεμεσού στις 15/11/2025, έγινε από κοινού (ΤΔΕ & Δήμο Λεμεσού), στην παρουσία του Δημάρχου επιτόπια συνάντηση όπου συμφωνήθηκαν τροποποιήσεις και νέο σχέδιο στάλθηκε στον Δήμο Λεμεσού στις 19 Νοεμβρίου 2025. Ο Δήμος επανήλθε στις 02/12/2025 με εναλλακτική πρόταση η οποία μετακινούσε τον ποδηλατόδρομο εντός της κεντρικής λωρίδας πρασίνου με την παράλληλη διαπλάτυνση όλων των πεζοδρομίων και συμπλήρωσης νέου πεζοδρομίου όπου απαιτείτο. Η πρόταση αξιολογήθηκε στην από κοινού επιτόπια συνάντηση στις 14/01/2016 όπου αποφασίστηκε ότι δεν μπορεί να υλοποιηθεί λόγω ύπαρξης μεγάλων δέντρων. Επίσης η επέκταση και κατασκευή πρόσθετων πεζοδρομίων δεν ήταν εφικτή χωρίς πλήρη ανακατασκευή της οδού για διαχείριση υπηρεσιών και ομβρίων υδάτων και αποτελούσε αντικείμενο το οποίο δεν συμπεριλαμβανόταν στο κατασκευαστικό συμβόλαιο.
Στις 27/02/2026, σε συνάντηση στα κεντρικά γραφεία του ΤΔΕ, το ΤΔΕ παρουσίασε πρόταση στον Δήμαρχο και στον Δημοτικό Μηχανικό Λεμεσού, οποία έγινε αποδεκτή με το προς ΤΔΕ ηλεκτρονικό μήνυμα του Δήμου Λεμεσού, ημερομηνίας 2/04/2026 και τμήμα της πρότασης αυτής έχει ήδη υλοποιηθεί».
Τα πιο πάνω προς αποκατάσταση της αλήθειας και προς επιβεβαίωση της αυτονόητης αρχής ότι η διοίκηση ενός Δήμου έχει συνέχεια μεν, αλλά η ευθύνη της επίβλεψης και της αποδοχής των τελικών κατασκευαστικών μεθόδων ανήκει αποκλειστικά σε όσους διαχειρίζονται το έργο στον παρόντα χρόνο.
Εκείνο που κατά την άποψη μου οφείλει να κάνει η Δημοτική Αρχή, είναι, μακριά από σπασμωδικές κινήσεις και επικοινωνιακές σκοπιμότητες, να επικεντρωθεί στην αξιοποίηση των εργαλείων που διαθέτει, και να ζητήσει από το Τμήμα Δημοσίων Έργων να προχωρήσουν στις απαραίτητες διορθώσεις και αφαιρέσεις πασσάλων, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί μέσα στα πλαίσια των αρχών της βιώσιμης κινητικότητας. Πάντα λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη την άποψη των επηρεαζομένων δημοτώ και χωρίς, ασφσλώς, να υποβαθμίζεται η κοινή λογική.
