Σε μια κρίσιμη καμπή, που χαρακτηρίζεται από έναν πρωτοφανή αγώνα δρόμου για την τήρηση ασφυκτικών ευρωπαϊκών χρονοδιαγραμμάτων αλλά και από έντονες κοινωνικές αναταράξεις, εισέρχεται η υλοποίηση του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) Λεμεσού. Τα μεγάλα έργα αστικής ανάπλασης, τα οποία επικεντρώνονται αυτή τη στιγμή στη Λεωφόρο Νίκου Παττίχη και στις οδούς Θέκλας Λυσιώτη και Εμμανουήλ Ροΐδη, έχουν βρεθεί στο επίκεντρο σφοδρών αντιπαραθέσεων, αναγκάζοντας την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Μεταφορών και την Τοπική Αυτοδιοίκηση να αναλάβουν άμεση δράση για την εκτόνωση της κρίσης.
Το πρόβλημα που προέκυψε τις τελευταίες ημέρες και οδήγησε στην κλιμάκωση της έντασης κορυφώθηκε το Σάββατο, 13 Ιουνίου 2026, όταν καταγράφηκαν περιστατικά που προκάλεσαν την άμεση αντίδραση του Δήμου Λεμεσού.
Η κατάσταση που δημιουργήθηκε οφείλεται αποκλειστικά σε κακή συνεννόηση μεταξύ των λειτουργών του Τμήματος Δημοσίων Έργων (ΤΔΕ), γεγονός το οποίο αναγνώρισε δημόσια και ο ίδιος ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, Αλέξης Βαφεάδης. Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι οι χειρισμοί αυτοί δεν αντικατοπτρίζουν τη βούληση της κυβέρνησης ούτε του Δήμου, ενώ έχουν ήδη δοθεί αυστηρές οδηγίες για συμμόρφωση με τα συμφωνηθέντα.
Προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω τριβές, ο Δήμαρχος Λεμεσού ζήτησε την προσωρινή αναστολή των εργασιών στα επίμαχα σημεία, αίτημα που έγινε δεκτό εν αναμονή μιας καθοριστικής κοινής συνάντησης των δύο πλευρών. Μάλιστα, ο Δήμαρχος Λεμεσού είναι ήδη έτοιμος για τη συνάντηση αυτή με τον Υπουργό Μεταφορών, η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στις 29/6/2026. Παρά την τρέχουσα αναστάτωση, ο Υπουργός εμφανίζεται καθησυχαστικός, δηλώνοντας δημόσια πως «υπάρχει καλή συνεργασία με τον Δήμο» και εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι οι λύσεις θα βρεθούν έγκαιρα.
Το διακύβευμα για την Κυπριακή Δημοκρατία είναι τεράστιο, καθώς τα έργα του ΣΒΑΚ Λεμεσού δεν αποτελούν μια απλή τοπική παρέμβαση, αλλά νομική δέσμευση της χώρας έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το έργο είναι ενταγμένο στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) και η ολοκλήρωσή του εντός του Ιουνίου 2026 αποτελεί ρητή προϋπόθεση για την εκταμίευση των σχετικών ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Παράλληλα, το ΣΒΑΚ αποτελεί βασικό πυλώνα του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο θέτει ως στόχο τη μείωση των ρύπων κατά 24% έως το 2030. Αρμόδιες πηγές προειδοποιούν ότι τυχόν αποτυχία ολοκλήρωσης των έργων εντός των συμφωνημένων χρονοδιαγραμμάτων θα επιφέρει βαρύτατες οικονομικές και νομικές συνέπειες για τη Δημοκρατία, καθιστώντας την αποπεράτωσή τους επιτακτική ανάγκη, παρά τις όποιες πρόσκαιρες δυσκολίες προσαρμογής.
Τι περιλαμβάνει το Σχέδιο και η αλήθεια για τις διαβουλεύσεις
Το ΣΒΑΚ Λεμεσού, ο σχεδιασμός του οποίου διήρκεσε από το 2017 έως το 2019, στοχεύει στη ριζική αναδιανομή του δημόσιου χώρου προς όφελος των εναλλακτικών μορφών διακίνησης και στη μείωση της εξάρτησης από το ιδιωτικό όχημα. Περιλαμβάνει τη δημιουργία λεωφορειολωρίδων, ποδηλατοδρόμων και την εκτενή αναβάθμιση των υποδομών για πεζούς και άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ).
Απαντώντας στις επικρίσεις περί «απουσίας δημόσιας διαβούλευσης», επίσημα στοιχεία καταρρίπτουν τον ισχυρισμό αυτό, αποδεικνύοντας ότι προηγήθηκε μια μακρά και πολυεπίπεδη διαδικασία ετών. Μεταξύ άλλων, καταγράφονται:
• Πέντε συνεδρίες της Επιτροπής Κύριων Εμπλεκόμενων Φορέων και πέντε ευρείες συνελεύσεις πολιτών κατά την περίοδο 2017-2019.
• Μεγάλη ανοικτή δημόσια διαβούλευση στο Δημοτικό Πολιτιστικό Κέντρο «Πάνος Σολομωνίδης» την 1η Φεβρουαρίου 2023, κατόπιν πρόσκλησης του Δήμου.
• Δύο ειδικές συνεδρίες του Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσού το 2023, το οποίο τελικά άναψε το «πράσινο φως» με επίσημη επιστολή του τον Οκτώβριο του ίδιου έτους.
• Πλειάδα τεχνικών εργαστηρίων με διεθνείς οργανισμούς (EIB, Jaspers, DG Reform), το ΕΤΕΚ, την Аστυνομία και τους δημοτικούς μηχανικούς.
Ωστόσο, οι αρχές αναγνωρίζουν ότι η διαβούλευση εξέτασε το δίκτυο συνολικά και δεν έγινε σε επίπεδο μεμονωμένων δρόμων ή κατοικιών (όπως στην οδό Ροΐδη), στοιχείο που δημιούργησε ένα κενό επικοινωνίας το οποίο πλέον επιδιώκεται να καλυφθεί μέσω του νέου διαλόγου.
Στο μικροσκόπιο οι ανησυχίες των πολιτών
Οι έντονες αντιδράσεις μερίδας των δημοτών κρίνονται ως κατανοητές και τίθενται υπό σοβαρή εξέταση, με τις κυριότερες ανησυχίες να ταξινομούνται σε συγκεκριμένες κατηγορίες:
Απώλεια στάθμευσης: Σε δρόμους όπως η οδός Ροΐδη, με κατοικίες των δεκαετιών ’70 και ’80 που στερούνται ιδιωτικών γκαράζ, οι κάτοικοι εξαρτώνται από τη στάθμευση στον δρόμο.
Καθημερινότητα και επιχειρήσεις: Εκφράζονται φόβοι για τη δυσκολία πρόσβασης σε σπίτια, την ασφαλή αποβίβαση μαθητών και τη μείωση της πελατείας στα καταστήματα. Ο Δήμαρχος έχει δεσμευτεί για τη δημιουργία ολιγόλεπτων χώρων στάθμευσης για την εξυπηρέτηση του εμπορίου.
Αισθητική και πασαλάκια: Η τοποθέτηση των πλαστικών διαχωριστικών προκάλεσε αντιδράσεις, με αρχιτέκτονες να κάνουν λόγο για αισθητική υποβάθμιση. Από πλευράς Υπουργείου ξεκαθαρίζεται ότι τα πασαλάκια αποτελούν προσωρινό μέτρο προστασίας των ποδηλατιστών κατά τη φάση της κατασκευής και δεν αποτελούν την τελική εικόνα του έργου.
Κουλτούρα ποδηλάτου: Παρά την αμφισβήτηση μερίδας πολιτών λόγω κλίματος ή τοπογραφίας, τα δεδομένα δείχνουν σταθερή αύξηση της ποδηλασίας στην πόλη, ενώ η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι αρχικές αντιδράσεις κάμπτονται μετά την περίοδο προσαρμογής.
Η επόμενη μέρα και οι διορθωτικές κινήσεις
Με στόχο την εξομάλυνση της κατάστασης, Υπουργείο και Δήμος έχουν ήδη ενεργοποιήσει τεχνικά κλιμάκια για την καταγραφή των προβλημάτων και τη διαμόρφωση εναλλακτικών τεχνικών προτάσεων, ώστε ο ποδηλατόδρομος να καταστεί πιο λειτουργικός.
Η πορεία προς τα εμπρός περιλαμβάνει την πραγματοποίηση της κοινής συνάντησης, την επίλυση των θεμάτων πρόσβασης στα σχολεία, καθώς και τη δέσμευση του Δήμου για μεταγενέστερες αντισταθμιστικές παρεμβάσεις (όπως επεκτάσεις πεζοδρομίων και νέες ρυθμίσεις στάθμευσης). Σε κάθε περίπτωση, η ολοκλήρωση του έργου εντός του Ιουνίου 2026 παραμένει ο αδιαπραγμάτευτος κοινός στόχος, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και να αποφευχθεί ένα οικονομικό πλήγμα για τη χώρα.
