Αυξήσεις σε όλα τα μηνιαία επιδόματα αναπηρίας, σταδιακή ένταξη νέων δικαιούχων, καθώς και δημιουργία 11 κοινωνικών παροχών και οκτώ υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης προβλέπονται από τη νέα νομοθεσία για την Κοινωνική Συμμετοχή, Συμπερίληψη και Ανεξάρτητη Διαβίωση των Ατόμων με Αναπηρίες, η οποία τέθηκε ήδη σε εφαρμογή.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει παράλληλα, ότι οι σημερινοί δικαιούχοι διατηρούν όλες τις παροχές που ήδη λαμβάνουν, ενώ η διεύρυνση του συστήματος θα γίνει σταδιακά.
Σε πρώτη φάση, που καλύπτει την περίοδο 2026-2028, υπολογίζεται ότι θα ενταχθούν περίπου 5.000 άτομα με αναπηρίες, με πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση ύψους €106 εκατ..
Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης τριετίας, η επέκταση θα συνεχιστεί, με τελικό στόχο να επωφεληθούν συνολικά 12.000 νέοι δικαιούχοι.
Παρουσιάζοντας τον οδικό χάρτη της μεταρρύθμισης, η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Παπαελληνά, ανέφερε ότι το νέο πλαίσιο αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος προσεγγίζει την αναπηρία, δίνοντας έμφαση στην αυτονομία και την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρίες στην κοινωνία.
«Η νέα αυτή νομοθεσία δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη νομοθετική πρωτοβουλία. Αποτελεί μια νέα κοινωνική συμφωνία που θέτει ακόμα περισσότερο στο επίκεντρο τον άνθρωπο, την αξιοπρέπειά του, την ποιότητα ζωής του και την εξασφάλιση των δικαιωμάτων του», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η κ. Παπαέλληνα ξεκαθαρίζοντας ότι κανένας από τους υφιστάμενους δικαιούχους δεν πρόκειται να χάσει τις παροχές που λαμβάνει, εξήγησε πως με την πρώτη φάση εφαρμογής του νέου πλαισίου προβλέπεται αύξηση όλων των μηνιαίων επιδομάτων αναπηρίας που σήμερα καταβάλλονται.
Σημαντικότερο συστατικό της μεταρρύθμισης, είπε η Υφυπουργός, είναι η συμπερίληψη στον σχεδιασμό και μη οικονομικών παροχών.
Συγκεκριμένα, εισάγεται πλαίσιο 11 κοινωνικών παροχών ανεξάρτητης διαβίωσης, καθώς και οκτώ υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης, «με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση της αυτονομίας των ατόμων με αναπηρίες και τη δυνατότητά τους να ζουν και να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνία».
Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης, εξήγησε η κ. Παπαέλληνα, βασίζεται στη μετάβαση από ένα μοντέλο που εστιάζει κυρίως στην παροχή επιδομάτων σε ένα σύστημα που στηρίζει τις πραγματικές ανάγκες του κάθε ατόμου, ενισχύοντας την ανεξάρτητη διαβίωση και την προσωπική επιλογή.
Για την πλήρη εφαρμογή της μεταρρύθμισης απαιτείται, μεταξύ άλλων, αναβάθμιση συστημάτων πληροφορικής, προσαρμογή διοικητικών διαδικασιών, εκπαίδευση προσωπικού και λεπτομερή ενημέρωση των πολιτών.
Για τον λόγο αυτό άλλωστε ο σχεδιασμός προβλέπει υλοποίηση σε τρεις φάσεις. Αυτό σημαίνει, όπως αναφέρθηκε, ότι οι αλλαγές στις παροχές και η ένταξη νέων δικαιούχων θα πραγματοποιούνται προοδευτικά και όχι ταυτόχρονα για όλους.
Από τον Αύγουστο του 2026 τίθεται σε εφαρμογή το επίδομα προσωπικής βοήθειας και κατ’ οίκον φροντίδας, στο οποίο ενσωματώνεται και το σημερινό Αναπηρικό Επίδομα. Σύμφωνα με το υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, η νέα παροχή θα συνοδεύεται από αυξήσεις στα επιδόματα και σταδιακή διεύρυνση των δικαιούχων.
Ο αριθμός των δικαιούχων εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 16.500 σήμερα σε 21.500 μέχρι το τέλος του 2028, ενώ μακροπρόθεσμα αναμένεται να φθάσει περίπου τις 28.500, καθώς θα προχωρά η αποδέσμευση από τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Αναλυτικά το χρονοδιάγραμμα:
Α’ Φάση:
Η πρώτη φάση αφορά πέντε παροχές ανεξάρτητης διαβίωσης, με σταδιακή εφαρμογή μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Ιούλιος 2026
· Έναρξη της Επιχορήγησης Αγοράς Αυτοκινήτου.
· Έναρξη του νέου Επιδόματος Διακίνησης.
Για το Επίδομα Διακίνησης, προβλέπεται:
· Αύξηση 33%.
· Από €75 σε €100.
· Από €150 σε €200.
Καθώς και εφάπαξ καταβολή που αντιστοιχεί στην αύξηση από 1η Ιανουαρίου 2026 για περίοδο έξι μηνών, η οποία θα πιστωθεί στους λογαριασμούς των υφιστάμενων δικαιούχων στο τέλος Ιουλίου.
Αύγουστος 2026
· Έναρξη του Επιδόματος Προσωπικής Βοήθειας και Κατ’ Οίκον Φροντίδας.
Σεπτέμβριος 2026
· Έναρξη του Επιδόματος Συμμετοχής σε Κέντρο Ημέρας.
Οκτώβριος 2026
· Έναρξη του Επιδόματος Υποστηρικτικών Αναλωσίμων.
Β’ Φάση:
Σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, η δεύτερη φάση υλοποίησης θα αρχίσει πριν από το τέλος του 2026 και θα αφορά την επέκταση και εφαρμογή των οκτώ υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης.
Γ’ Φάση:
Κατά τη διάρκεια του 2027 προβλέπεται η πλήρης εφαρμογή όλων των διατάξεων του νέου νόμου, δηλαδή:
· Των 11 παροχών ανεξάρτητης διαβίωσης.
· Των οκτώ υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης.
Για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης το 2026 θα δαπανηθούν €26 εκατ., το 2027 €35 εκατ. και το 2028 €45 εκατ.
Οι πολίτες που ενδιαφέρονται να ενημερωθούν για τα νέα δικαιώματα ή για το πότε ενδέχεται να ενταχθούν στο νέο πλαίσιο πρέπει να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις του υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας και του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, καθώς αρκετές από τις προβλέψεις της μεταρρύθμισης θα ενεργοποιούνται σε διαφορετικά στάδια εφαρμογής.
Στόχος η ουσιαστική συμπερίληψη
Όπως επεσήμανε η Υφυπουργός, η επιτυχία του νέου πλαισίου δεν θα κριθεί από την ψήφιση του νόμου, αλλά από το κατά πόσο θα βελτιώσει την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρίες και επεσήμανε πως η εφαρμογή του νέου πλαισίου δεν ολοκληρώνεται με την ψήφιση του νόμου, αλλά αποτελεί μια διαδικασία που απαιτεί σημαντική προετοιμασία από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
«Η εφαρμογή μιας τόσο σημαντικής νομοθεσίας δεν ολοκληρώνεται με την ψήφιση ή τη δημοσίευσή της. Αντίθετα, τώρα ξεκινά. Απαιτεί σκληρή δουλειά, αλλαγές σε πληροφοριακά συστήματα, διαδικασίες και συνεχή ενημέρωση των πολιτών», ανέφερε.
Διαβεβαίωσε ότι το Υφυπουργείο θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρίες και των οικογενειών τους, ενώ το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες θα δημοσιοποιεί ετήσια έκθεση πεπραγμένων με στοιχεία για την πορεία εφαρμογής της μεταρρύθμισης.
Σύμφωνα με την Υφυπουργό, το νέο νομοθετικό πλαίσιο είναι πλήρως εναρμονισμένο με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, καθώς και με την Ευρωπαϊκή και την Εθνική Στρατηγική για την Αναπηρία. Παράλληλα, αποτελεί μέρος των δεσμεύσεων της κυβέρνησης για τον εκσυγχρονισμό του κράτους πρόνοιας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
«Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρίες, τη διεύρυνση των επιλογών τους και την ουσιαστική ισότιμη συμμετοχή τους στην κοινωνία», κατέληξε η Υφυπουργός.
