Έξι οργανισμοί και κρατικοί φορείς ενώνουν δυνάμεις για την προστασία του Γύπα, του Σπιζαετού και της Αετογερακίνας, τριών σημαντικών αρπακτικών πουλιών της Κύπρου τα οποία εξακολουθούν να απειλούνται από δηλητηριασμένα δολώματα, ηλεκτροπληξίες, προσκρούσεις σε ενεργειακές υποδομές, πυροβολισμούς και πνιγμούς σε ανοικτές δεξαμενές.
Το έργο «Raptors for LIFE» θα αρχίσει επίσημα τον Οκτώβριο του 2026 και θα συγχρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επικεφαλής εταίρος είναι το BirdLife Cyprus, με τη συμμετοχή της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, του Vulture Conservation Foundation, του Γενικού Χημείου του Κράτους, της Αστυνομίας Κύπρου και της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου.
Βασικός στόχος είναι η μακροπρόθεσμη διατήρηση των τριών ειδών μέσα από στοχευμένες δράσεις για τον περιορισμό των αιτιών που αυξάνουν τη θνησιμότητά τους.
Μόλις 37 Γύπες στην Κύπρο
Ιδιαίτερα κρίσιμη παραμένει η κατάσταση του Γύπα, ο πληθυσμός του οποίου στην Κύπρο αριθμεί μόλις 37 άτομα. Τα δηλητηριασμένα δολώματα και οι ηλεκτροπληξίες θεωρούνται σήμερα οι σημαντικότερες απειλές για την επιβίωσή του.
Ο Σπιζαετός, ο μοναδικός αετός που εξακολουθεί να φωλιάζει στο νησί, βρίσκεται επίσης αντιμέτωπος με την καταδίωξη, τη δηλητηρίαση και τους κινδύνους που συνδέονται με τις ενεργειακές υποδομές.
Η Αετογερακίνα έχει διευρύνει την παρουσία της στην Κύπρο τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο εξακολουθεί να απειλείται από πυροβολισμούς, ηλεκτροπληξίες, προσκρούσεις και πνιγμούς. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω μελέτη του είδους και των κινδύνων που αντιμετωπίζει.
Συνέχεια προηγούμενων επιτυχημένων δράσεων
Το νέο πρόγραμμα αξιοποιεί την εμπειρία και τα αποτελέσματα των έργων «LIFE with Vultures» και «LIFE Bonelli’s eastMed», τα οποία ολοκληρώθηκαν πρόσφατα και συνέβαλαν στην καλύτερη κατανόηση των αιτιών θανάτου του Γύπα και του Σπιζαετού.
Μέσω των προηγούμενων δράσεων ενισχύθηκε ο πληθυσμός των Γυπών με τη μεταφορά και απελευθέρωση πουλιών από την Ισπανία. Παράλληλα, βελτιώθηκε η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων.
Το «Raptors for LIFE» διευρύνει τις παρεμβάσεις και στα τρία είδη, με ιδιαίτερη έμφαση στη θεσμική συνεργασία και στη συμμετοχή των κρατικών αρχών ως επίσημων εταίρων.
Οι δράσεις που προγραμματίζονται
Στο πλαίσιο του έργου θα ενισχυθεί η δυνατότητα ανίχνευσης δηλητηρίων σε δολώματα, μέσω της αγοράς νέου εξοπλισμού και της παροχής εξειδικευμένης εκπαίδευσης. Θα γίνονται επίσης αναλύσεις για τον εντοπισμό νέων ή μη αναμενόμενων δηλητηρίων και για την εξασφάλιση αξιόπιστων επιστημονικών στοιχείων που θα μπορούν να αξιοποιούνται σε ποινικές διαδικασίες.
Προβλέπεται ακόμη η δημιουργία πρόσθετης Ομάδας Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων με ειδικά εκπαιδευμένο σκύλο, καθώς και η σήμανση και παρακολούθηση αρπακτικών πουλιών με πομπούς GPS.
Παρεμβάσεις θα πραγματοποιηθούν και σε επικίνδυνα σημεία του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη μείωση των ηλεκτροπληξιών και των προσκρούσεων. Παράλληλα, θα εφαρμοστούν μέτρα για την αποτροπή πνιγμών σε ανοικτές δεξαμενές νερού.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης την απελευθέρωση επιπλέον Γυπών, τη βελτίωση των διαδικασιών διερεύνησης και δίωξης εγκλημάτων κατά της άγριας ζωής και την ενίσχυση της τεχνογνωσίας των εμπλεκόμενων φορέων μέσα από εκπαιδεύσεις και συνεργασίες με οργανισμούς του εξωτερικού.
Ενημέρωση και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στην ενημέρωση και ενεργό συμμετοχή κυνηγών, κτηνοτρόφων, γεωργών, κατοίκων της υπαίθρου, μαθητών και του ευρύτερου κοινού.
Οι φορείς του έργου επισημαίνουν ότι η προστασία των αρπακτικών δεν εξαρτάται μόνο από τις παρεμβάσεις στη φύση, αλλά και από τον συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, την εφαρμογή της νομοθεσίας, την επιστημονική γνώση και τη συνεργασία των ανθρώπων που ζουν και δραστηριοποιούνται στην ύπαιθρο.
Το «Raptors for LIFE» φιλοδοξεί να διαμορφώσει ασφαλέστερες συνθήκες για τα μεγάλα αρπακτικά της Κύπρου και να συμβάλει, παράλληλα, στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και στην προστασία των οικοσυστημάτων και των κοινοτήτων της κυπριακής υπαίθρου.
