Απείθαρχοι μαθητές: Οι συνέπειες και τα μέτρα που προνοούνται για αντικοινωνικές συμπεριφορές – Η προσέγγιση του Υπουργείου Παιδείας

Ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια της σχολικής ζωής, εκτός βέβαια της παιδαγωγικής διαδικασίας και της καλλιέργειας / ανάπτυξης δεξιοτήτων, είναι και η πειθαρχία. Ζήτημα το οποίο δεν αφήνεται στην… τύχη αλλά ρυθμίζεται από τους κανονισμούς λειτουργίας των δημόσιων σχολείων, μέσα από τους οποίους δίνονται κατευθυντήριες γραμμές, τόσο στους μαθητές, όσο και στους εκπαιδευτικούς.

Ειδικά στην περίπτωση των δημόσιων δημοτικών σχολείων, στον σχολικό οδηγό που είναι προσβάσιμος σε παιδιά και γονείς, υπάρχει συγκεκριμένο κεφάλαιο αφιερωμένο σε αυτό το θέμα. Όπως αναφέρεται, η πειθαρχία, αν και είναι αποτέλεσμα παιδείας, αποτελεί προϋπόθεση για την προαγωγή του σχολικού έργου και της ενδεδειγμένης συμπεριφοράς των παιδιών.

Ξεκαθαρίζεται ότι η ενδεδειγμένη συμπεριφορά των παιδιών επιδιώκεται με την παιδαγωγική πειθώ και στόχος είναι η ανάπτυξη, σε κάθε μαθητή/μαθήτρια, της ικανότητας για ενσυνείδητη αυτοπειθαρχία. Η άσκηση οποιασδήποτε μορφής ψυχολογικής, λεκτικής και σωματικής βίας στα σχολεία, ειδικά από τους ενήλικους απαγορεύεται ρητά και κατηγορηματικά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Υπουργείο Παιδείας ετοίμασε ένα πλαίσιο γενικού κώδικα καλής συμπεριφοράς, το οποίο έχει αποσταλεί στα δημοτικά σχολεία και με βάση αυτό, στην αρχή της σχολικής χρονιάς, μια επιτροπή που ορίζεται σε κάθε σχολείο διαμορφώνει προσχέδιο Κώδικα συμπεριφοράς και δεοντολογίας του σχολείου. Το προσχέδιο του Κώδικα συμπεριφοράς και δεοντολογίας του σχολείου αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και επεξεργασίας μέσα στα τμήματα.

Ο τελικός Κώδικας συμπεριφοράς και δεοντολογίας του σχολείου κοινοποιείται σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη (μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς) και τους δεσμεύει όλους για την εφαρμογή του. Επιπλέον, κάθε τμήμα του δημοτικού σχολείου αποφασίζει για τον Ειδικό Κώδικα συμπεριφοράς και δεοντολογίας μέσα στο τμήμα. Οι πρόνοιες αυτού του Ειδικού Κώδικα διαμορφώνονται από τους μαθητές του κάθε τμήματος υπό την καθοδήγηση του υπεύθυνου εκπαιδευτικού και τους δεσμεύουν όλους για την ορθή εφαρμογή του, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία του τμήματος.

Διαβαθμισμένα μέτρα και συνέπειες

Αναφορικά με τις συνέπειες και τα μέτρα που προνοούνται στις περιπτώσεις όπου εκδηλώνονται αντικοινωνικές συμπεριφορές, στον οδηγό ξεκαθαρίζεται πως θα πρέπει να είναι παιδαγωγικά και διαβαθμισμένα. Σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι «τα παιδαγωγικά μέτρα/συνέπειες, τα οποία έχουν επανορθωτικό και όχι τιμωρητικό χαρακτήρα, εφαρμόζονται κατά τρόπο συστηματικό και χωρίς χρονική καθυστέρηση, ώστε να συνδέεται άμεσα η συμπεριφορά με το παιδαγωγικό μέτρο/συνέπεια. Όταν ο μαθητής παραβιάζει έναν από τους κώδικες καλής συμπεριφοράς, ο εκπαιδευτικός, αφού εξαντλήσει όλα τα μέσα που στηρίζονται στην πειθώ, μπορεί να χρησιμοποιήσει παιδαγωγικά μέτρα/συνέπειες, ανάλογα με τις επιπτώσεις της συμπεριφοράς του παιδιού».

Τα παιδαγωγικά μέτρα/συνέπειες που προνοούνται είναι:

• Μη λεκτική προειδοποίηση από τον εκπαιδευτικό (για παράδειγμα με το βλέμμα)

• Προφορική ή γραπτή παρατήρηση από τον εκπαιδευτικό

• Απομάκρυνση για λίγα λεπτά από δραστηριότητες της τάξης ή αλλαγή θέσης

• Στέρηση προνομίων ή δικαιωμάτων

• Ατομική δραστηριότητα αναστοχασμού

• Διορθωτική δραστηριότητα (όπως για παράδειγμα επαναφορά πρότερης κατάστασης, απολογία)

• Προφορική και γραπτή (σε κλειστό φάκελο) ενημέρωση γονέα/κηδεμόνα από τον εκπαιδευτικό

• Παρατήρηση από τον διευθυντή ιδιαιτέρως ή ενώπιον γονέα/κηδεμόνα

• Τακτική παρουσία μαθητή ενώπιον του διευθυντή του σχολείου για υπενθύμιση της αναμενόμενης συμπεριφοράς ή για αναστοχασμό για την ημέρα

• Προσωρινή κράτηση αντικειμένων που δεν επιτρέπονται στο σχολείο και παράδοσή τους στον γονέα/κηδεμόνα

• Αποζημίωση για προξενηθείσα υλική ζημιά στην περιουσία του σχολείου ή και άλλων, η οποία καταβάλλεται από τον γονέα/κηδεμόνα του μαθητή

• Κοινωφελής σχολική εργασία κατά τη διάρκεια λειτουργίας του σχολείου, υπό την επίβλεψη εκπαιδευτικού

• Διαδικασία συζήτησης στην παρουσία εκπαιδευτικών ή και της διευθυντικής ομάδας του σχολείου και του  γονέα/κηδεμόνα

• Παραμονή σε κατάλληλο χώρο κατά τη διάρκεια της ημέρας για μία περίοδο, στην παρουσία εκπαιδευτικού. Κατά τη διάρκεια του χρόνου αυτού ο μαθητής εμπλέκεται σε δραστηριότητες με παιδαγωγικό χαρακτήρα

• Στέρηση συμμετοχής σε σχολικές εκδηλώσεις ή δραστηριότητες για μία περίοδο καθημερινά από μία μέχρι πέντε συνεχόμενες ημέρες

• Αποχώρηση του μαθητή για τη συγκεκριμένη ημέρα από το σχολείο, με τη συνοδεία του γονέα/κηδεμόνα/άλλου εξουσιοδοτημένου προσώπου

• Παραμονή του μαθητή για λόγους ασφάλειας για επιπρόσθετες ημέρες εκτός σχολείου (μίας έως δύο ημέρες)

• Εφαρμογή εναλλακτικού προγράμματος εκπαίδευσης του μαθητή εντός του σχολείου

• Αλλαγή τμήματος του μαθητή

• Αλλαγή σχολείου του μαθητή.