Στον «πάγο» το Σχέδιο Πολεοδομικής Αμνηστίας: Στα συρτάρια των ΕΟΑ το 48% των αιτήσεων και εκατομμύρια για την προσιτή στέγη – «Όμηροι» χιλιάδες ιδιοκτήτες – Αποκαλυπτικοί αριθμοί

Έναν χρόνο μετά την ολοκλήρωση του κυβερνητικού Σχεδίου Πολεοδομικής Αμνηστίας (23 Ιουνίου 2025), η πρωτοβουλία που σχεδιάστηκε για να δώσει αναπτυξιακή ανάσα σε χιλιάδες ιδιοκτήτες μέσω της νομιμοποίησης αυθαίρετων κατασκευών και να τροφοδοτήσει τα κρατικά ταμεία για κοινωνική στεγαστική πολιτική, βρίσκεται εγκλωβισμένη στη γραφειοκρατία των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ).

Το σχέδιο αφορούσε τη νομιμοποίηση μικρής κλίμακας πολεοδομικών αποκλίσεων ή υπερβάσεων συντελεστή δόμησης σε αδειοδοτημένες αναπτύξεις (με άδειες και υλοποίηση παρατυπιών πριν τις 13 Σεπτεμβρίου 2024), επιτρέποντας στους πολίτες να εξασφαλίσουν Πιστοποιητικά Έγκρισης και Τίτλους Ιδιοκτησίας.

Από τις 2.638 συνολικά αιτήσεις που υποβλήθηκαν παγκύπρια, η συντριπτική πλειονότητα [2.495 αιτήσεις (88%)] αφορά οικιστικές μονάδες, ενώ ακολουθούν οι εμπορικές με 155 αιτήσεις (5,5%), οι γραφειακές με 57 αιτήσεις (2%) και οι αναπτύξεις ψυχαγωγίας/ εστίασης με 55 αιτήσεις (1,9%). Από όλες αυτές εξακολουθούν να εκκρεμούν 1.791 (48%).

Οι παρατυπίες αφορούν κυρίως προσθήκες και μετατροπές με αύξηση του συντελεστή δόμησης και μικρής κλίμακας πολεοδομικές αυθαιρεσίες, όπως πέργολες, καλυμμένες βεράντες, μειωμένη απόσταση από το σύνορο, υπέρβαση του ποσοστού κάλυψης, του ανώτατου επιτρεπόμενου ύψους, του αριθμού των ορόφων κύριων και βοηθητικών οικοδομών.

Σημειώνεται ότι ο μεγαλύτερος αριθμός αιτήσεων υποβλήθηκε στον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λευκωσίας 979 αιτήσεις (37%). Στις υπόλοιπες επαρχίες υποβλήθηκαν, στον ΕΟΑ Λεμεσού 712 αιτήσεις (27%), στον ΕΟΑ Πάφου 484 αιτήσεις (18,3%), στον ΕΟΑ Λάρνακας 301 αιτήσεις (11,5%) και στον ΕΟΑ Αμμοχώστου 162 αιτήσεις (6,2%).

Η εικόνα που προκύπτει από τις απαντητικές επιστολές των πέντε ΕΟΑ προς το υπουργείο Εσωτερικών αποτυπώνει μια τεράστια απόκλιση στην αποτελεσματικότητα.

Παράδειγμα προς μίμηση ο ΕΟΑ Λευκωσίας

Ο ΕΟΑ Λευκωσίας αποτελεί τη φωτεινή εξαίρεση. Παρ’ όλο που δέχθηκε τον μεγαλύτερο όγκο αιτήσεων παγκύπρια (979 αιτήσεις), κατάφερε να διεκπεραιώσει ήδη το 62% (611 υποθέσεις) και δεσμεύεται γραπτώς για πλήρη ολοκλήρωση των υπολοίπων 368 αιτήσεων μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες, που έχουν να κάνουν κυρίως με τη σημαντική επιβάρυνση του ανθρώπινου δυναμικού του Οργανισμού, καθώς δεν έχει ολοκληρωθεί η στελέχωση των οργανικών θέσεων, αλλά ούτε και η απαραίτητη εκπαίδευση του προσωπικού, ο ΕΟΑ Λευκωσίας εξακολουθεί να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για ταχεία ολοκλήρωση όλων των εκκρεμουσών αιτήσεων του σχεδίου, παράλληλα με την έγκαιρη διαχείριση των υπολοίπων υποχρεώσεων και προτεραιοτήτων που του ανατίθενται.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, η πρόοδος με την εξέταση των αιτήσεων έχει επιτευχθεί παρά το γεγονός ότι από την έναρξη λειτουργίας των ΕΟΑ, ο Οργανισμός της Λευκωσίας κλήθηκε να διαχειριστεί ταυτόχρονα ένα εξαιρετικά μεγάλο εύρος αρμοδιοτήτων και προτεραιοτήτων, πολλές από τις οποίες τέθηκαν από το υπουργείο Εσωτερικών, το Τμήμα Πολεοδομίας και άλλες εμπλεκόμενες κρατικές Υπηρεσίες.

Οι δικαιολογίες των υπολοίπων ΕΟΑ

Οι υπόλοιποι Οργανισμοί προβάλλουν μια σειρά από δικαιολογίες στις επιστολές τους για να αιτιολογήσουν τις καθυστερήσεις.

Ο ΕΟΑ Λεμεσού παραδέχεται προκλητικά ότι οι αιτήσεις αμνηστίας δεν τέθηκαν σε προτεραιότητα, καθώς προτάχθηκαν οι νέες αναπτύξεις και η εξέταση αιτήσεων πριν την 1/7/2024. Δηλώνει δε ότι η εξέταση των 686 εκκρεμοτήτων θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του 2026 με την πρόσληψη προσωπικού με καθεστώς εργοδοτουμένων ορισμένου χρόνου.

Συγκεκριμένα, ο ΕΟΑ υπογραμμίζει ότι οι αιτήσεις για την πολεοδομική αμνηστία δεν είχαν τεθεί σε άμεση προτεραιότητα, καθ’ ότι θεωρεί σημαντικότερη τη διεκπεραίωση νέων αιτήσεων, μέσω των οποίων δίνεται περαιτέρω ώθηση στην ανάπτυξη της επαρχίας Λεμεσού και παράγεται εθνικός πλούτος. Πρόθεση του ΕΟΑ Λεμεσού είναι όπως η μελέτη των αιτήσεων για πολεοδομική αμνηστία να διεκπεραιώνεται από κοινή ομάδα πολεοδομικής και οικοδομικής αδειοδότησης για γρηγορότερη ολοκλήρωση.

Από πλευράς του, ο ΕΟΑ Πάφου επικαλείται αυξημένο φόρτο εργασίας και εκτιμά ότι θα χρειαστεί ένας ολόκληρος χρόνος ακόμα για να εξετάσει τις 388 αιτήσεις που εκκρεμούν. Σημειώνεται ότι ο Οργανισμός παρέλαβε 484 αιτήσεις συνολικά. Στις εκκρεμότητες περιλαμβάνεται και η καταβολή του προβλεπόμενου αντισταθμίσματος, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωση της διαδικασίας και η έκδοση των σχετικών αδειών.

Ο ΕΟΑ Αμμοχώστου αναφέρει ότι από την 1η Αυγούστου 2026 εφάρμοσε νέα πολιτική εξέτασης με χρονολογική σειρά παραλαβής των αιτήσεων ανά κατηγορία ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι οι 155 εκκρεμότητες θα προωθηθούν σύντομα. Ο Οργανισμός παρέλαβε συνολικά 162 αιτήσεις.

O ΕΟΑ Λάρνακας σημειώνει ότι όρισε αρμόδιο άτομο αποκλειστικά για τις αιτήσεις αμνηστίας, έχοντας εξετάσει 107 από τις 301 αιτήσεις. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, καταβάλλεται κάθε δυνατό προσπάθεια για την ταχύτερη διεκπεραίωση όλων των συναφών εκκρεμουσών πολεοδομικών αιτήσεων και τη βελτίωση εξυπηρέτησης των πολιτών.

Εγκλωβισμός πολιτών

Χιλιάδες ιδιοκτήτες παραμένουν όμηροι, καθώς χωρίς τη νομιμοποίηση δεν μπορούν να μεταβιβάσουν ακίνητα στα παιδιά τους, να πωλήσουν κατοικίες ή επαγγελματικούς χώρους, ούτε να εξασφαλίσουν άδειες λειτουργίας για εμπορικά υποστατικά και χώρους εστίασης.

Σημειώνεται ότι οι πολίτες έχουν πληρώσει το τέλος εξέτασης των αιτήσεων εδώ και έναν χρόνο. Κάποιοι ΕΟΑ έχουν αξιοποιήσει τα έσοδα αυτά για υπερωριακή απασχόληση, ενώ άλλοι αφήνουν τις αιτήσεις σε εκκρεμότητα. Από τη στιγμή που είναι ανταποδοτικό το τέλος, θα μπορούσαν οι πολίτες να έχουν σύντομη απάντηση για να μπορέσουν να κάνουν τα επόμενα βήματά τους.

Χαμένα εκατομμύρια για την προσιτή στέγη

Πέραν των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες, η κωλυσιεργία των ΕΟΑ επιφέρει βαρύ πλήγμα στην κοινωνική στεγαστική πολιτική του κράτους.

Βάσει του Σχεδίου Πολεοδομικής Αμνηστίας, το 90% του αντισταθμίσματος που καταβάλλουν οι αιτητές για τη νομιμοποίηση των αυθαιρεσιών μεταφέρεται απευθείας στο Ειδικό Ταμείο Προσιτής Στέγης του Κυπριακού Οργανισμού Αναπτύξεως Γης (ΚΟΑΓ).

Ενώ η κυβέρνηση υπολόγιζε αρχικά έσοδα €5,3 εκατ., τα τελικά στοιχεία δείχνουν ότι το ελάχιστο ποσό που αναμένεται να εισρεύσει στον ΚΟΑΓ ξεπερνά αυτή τη στιγμή τα €4 εκατ. Αυτά τα ζωτικής σημασίας κεφάλαια για την ενίσχυση των στεγαστικών προγραμμάτων παραμένουν ανείσπρακτα, επειδή οι ΕΟΑ καθυστερούν να εκδώσουν τις σχετικές εγκρίσεις και να υπολογίσουν τα αντισταθμίσματα.

Στο προσκήνιο νέα αμνηστία για τα κέντρα αναψυχής

Την ώρα που το υφιστάμενο Σχέδιο Πολεοδομικής Αμνηστίας καρκινοβατεί στα γραφεία των περισσότερων ΕΟΑ, ο πρόεδρος του ΕΟΑ Αμμοχώστου, Γιάννης Καρούσος, κατέθεσε πρόταση προς τον υπουργό Εσωτερικών για εξαγγελία νέας διαδικασίας πολεοδομικής αμνηστίας, η οποία θα αφορά ειδικά τα κέντρα αναψυχής. Σύμφωνα με τον κ. Καρούσο, πολλά κέντρα αναψυχής αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια σοβαρά προβλήματα αδειοδότησης.

Η πρόταση προβλέπει επίσης: Κατεδάφιση αυθαίρετων επεμβάσεων σε κρατική ή χαλίτικη γη, καταβολή αντισταθμισμάτων για επιπρόσθετη δόμηση ή ελλείποντες χώρους στάθμευσης και αξιοποίηση των ποσών αυτών από τους δήμους για έργα στις τουριστικές περιοχές.