Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Περισσότερες από 2.000 ανιχνεύσεις σκαφών καταγράφηκαν το καλοκαίρι του 2024 και του 2025, μέσω δορυφορικής παρακολούθησης στις Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές Lady’s Mile, Λατσί-Ακάμας και Κάβο Γκρέκο, με περισσότερες από τις μισές να μην αντιστοιχούν σε διαθέσιμο σήμα AIS. Τα ευρήματα αναδεικνύουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα δραστηριότητας και σημαντικά κενά στην παρακολούθηση ευαίσθητων παράκτιων περιοχών της Κύπρου.
Συγκεκριμένα, οι δορυφορικές παρατηρήσεις κατέγραψαν 2.060 ανιχνεύσεις σκαφών στις περιοχές Lady’s Mile, Λατσί-Ακάμας και Κάβο Γκρέκο κατά επιλεγμένες θερινές περιόδους του 2024 και του 2025, προσφέροντας μια νέα εικόνα για τις περιβαλλοντικές πιέσεις εντός τριών από τις σημαντικότερες Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (ΘΠΠ) της Κύπρου. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δελτίο τύπου, οι περιοχές αυτές προστατεύουν οικολογικά πολύτιμους παράκτιους οικοτόπους, περιλαμβανομένων των υποθαλάσσιων λιβαδιών του φυτού Ποσειδωνία η ωκεάνιος (Posidonia oceanica), τα οποία αποτελούν σημαντικούς χώρους ανάπτυξης και τροφοληψίας για θαλάσσια είδη, στηρίζουν τη βιοποικιλότητα και συμβάλλουν στην προστασία των ακτών και στη δέσμευση άνθρακα. Καθώς το συγκεκριμένο θαλάσσιο φυτό αναπτύσσεται πολύ αργά, ζημιές μπορούν να προκληθούν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα και να παραμείνουν για δεκαετίες, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την πρόληψή τους.
Η ανάλυση αξιοποίησε την υπηρεσία ανίχνευσης σκαφών με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης της PERIOPSIS LTD, η οποία βασίζεται σε δορυφορικές εικόνες ορατού φάσματος για τον εντοπισμό σκαφών στη θάλασσα. Οι ανιχνεύσεις συγκρίθηκαν με δεδομένα του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης (AIS), ενός συστήματος παρακολούθησης μέσω του οποίου τα πλοία μεταδίδουν πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα και την πορεία τους. Από τις 2.060 ανιχνεύσεις, οι 1.114 — περίπου το 54% — δεν αντιστοιχούσαν σε διαθέσιμο σήμα AIS, αποκαλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στην παρακολούθηση μεταξύ όσων μπορούσαν να παρατηρηθούν από το διάστημα και όσων εμφανίζονταν στα συμβατικά συστήματα παρακολούθησης. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της τηλεπισκόπησης σε τέτοιου είδους έρευνες.
Οι δορυφορικές λήψεις δεν ανασυνθέτουν την πλήρη πορεία κάθε σκάφους, ωστόσο καταδεικνύουν την επαναλαμβανόμενη παρουσία σκαφών και τις περιοχές όπου συγκεντρώνεται η δραστηριότητα. Δεδομένου ότι η ανάλυση βασίζεται σε μία δορυφορική αποτύπωση ανά ημέρα, ο πραγματικός αριθμός ανιχνεύσεων ενδέχεται να είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τις 2.060 που καταγράφηκαν. Σε συνδυασμό με τα δεδομένα AIS και τις περιπολίες, η δορυφορική παρακολούθηση μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας πληρέστερης εικόνας της δραστηριότητας σε ευαίσθητα θαλάσσια ύδατα και στον εντοπισμό επίμονων κενών παρακολούθησης.
Σε Λατσί- Ακάμα οι πλείστες ανιχνεύσεις
Η ΘΠΠ Λατσί-Ακάμας ήταν η περιοχή με τη συχνότερη παρουσία σκαφών από τις τρεις, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των ανιχνεύσεων και παρουσιάζοντας την υψηλότερη δραστηριότητα κατά τις ημέρες δορυφορικής παρατήρησης και στα δύο έτη. Στην περιοχή Λατσί-Ακάμας καταγράφηκαν 1.026 ανιχνεύσεις, εκ των οποίων οι 738 δεν αντιστοιχούσαν σε σήμα AIS. Στο Κάβο Γκρέκο καταγράφηκαν 746 ανιχνεύσεις, από τις οποίες οι 444 αντιστοιχούσαν σε δεδομένα AIS και οι 302 δεν είχαν αντιστοίχιση. Στο Lady’s Mile καταγράφηκαν 288 ανιχνεύσεις, με 214 να αντιστοιχούν σε AIS και 74 χωρίς αντιστοίχιση. Οι ανιχνεύσεις χωρίς αντιστοίχιση σε AIS μπορεί να σχετίζονται με νόμιμες δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός και η χρήση σκαφών αναψυχής ή άλλες χρήσεις. Ωστόσο, μπορούν επίσης να υποδεικνύουν μη δηλωμένη ή δυνητικά παράνομη δραστηριότητα στη θάλασσα, περιλαμβανομένης της αλιείας, της μεταφοράς αγαθών ή άλλων δραστηριοτήτων. Οι διαφορές μεταξύ των περιοχών καταδεικνύουν γιατί η παρακολούθηση πρέπει να προσαρμόζεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε προστατευόμενης περιοχής. Τα διαγράμματα χρονοσειρών δείχνουν επίσης ότι ο Ιούλιος και ο Αύγουστος παρουσιάζουν αυξημένη δραστηριότητα σε σύγκριση με τον Ιούνιο.
Στις τρεις ΘΠΠ, οι ανιχνεύσεις κατά την περίοδο Ιουλίου-Αυγούστου ήταν περίπου 17% χαμηλότερες το 2025 σε σύγκριση με το 2024, με τη μεγαλύτερη μείωση να καταγράφεται στο Lady’s Mile, ενώ η δραστηριότητα στο Κάβο Γκρέκο παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή. Κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, χαμηλότερη δραστηριότητα παρατηρήθηκε τον Ιούνιο, με αύξηση τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στον αριθμό των ημερών δορυφορικής παρατήρησης. Συνολικά, ο Αύγουστος παρουσίασε το υψηλότερο επίπεδο δραστηριότητας σκαφών και στα δύο έτη.
Συγκρίνοντας την ίδια περίοδο μεταξύ των δύο ετών, η παρατηρούμενη δραστηριότητα μειώθηκε στις περιοχές Λατσί-Ακάμας και Lady’s Mile το 2025, ενώ στο Κάβο Γκρέκο παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι περίπου το 60% των ανιχνεύσεων του δείγματος αφορούσε σκάφη που ταξινομήθηκαν ως μη κινούμενα τη στιγμή της παρατήρησης. Παρόλο που αυτό δεν επιβεβαιώνει ότι τα σκάφη ήταν αγκυροβολημένα, επιτρέπει τον εντοπισμό περιοχών που ενδέχεται να χρήζουν πιο στενής παρακολούθησης.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα προστατευόμενα λιβάδια Ποσειδωνίας, τα οποία αποτελούν οικότοπο προτεραιότητας. Οι άγκυρες και οι αλυσίδες μπορούν να επιβαρύνουν τα λιβάδια Ποσειδωνίας όταν ρίχνονται ή σύρονται επανειλημμένα στον βυθό. Η αγκυροβόληση αναγνωρίζεται ως μία από τις σημαντικές επιπτώσεις της δραστηριότητας σκαφών αναψυχής στις ΘΠΠ της Μεσογείου. Η πίεση αυτή αναδεικνύεται επίσης στις εκθέσεις του WWF για τα μεσογειακά λιβάδια θαλάσσιων φυτών, στις οποίες η Κύπρος συγκαταλέγεται μεταξύ των περιοχών της Μεσογείου με τη μεγαλύτερη πίεση από αγκυροβόληση.
Ο συνδυασμός χαρτών δραστηριότητας σκαφών με χάρτες εξάπλωσης της P. oceanica μπορεί να αναδείξει τις περιοχές όπου η πίεση από τα σκάφη ενδέχεται να συμπίπτει με ευαίσθητους οικοτόπους του θαλάσσιου πυθμένα. Οι θερμικοί χάρτες που ακολουθούν παρουσιάζουν τα σημεία στα οποία συγκεντρώνεται η μεγαλύτερη δραστηριότητα στις τρεις περιοχές.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν πώς η δορυφορική τεχνολογία, σε συνδυασμό με την Τεχνητή Νοημοσύνη, μπορεί να αξιοποιηθεί για την καθημερινή παρακολούθηση των ευαίσθητων θαλάσσιων περιοχών της Κύπρου, επιτρέποντας τον διαχρονικό εντοπισμό μεταβαλλόμενων σημείων αυξημένης δραστηριότητας και επίμονων κενών στην παρακολούθηση. Όπως σημειώνεται, η δορυφορική τεχνολογία δεν αποσκοπεί στην αντικατάσταση των περιπολιών ή των υφιστάμενων συστημάτων παρακολούθησης σκαφών. Μπορεί, ωστόσο, να λειτουργήσει συμπληρωματικά, παρέχοντας μια ανεξάρτητη πρόσθετη πηγή πληροφόρησης και βοηθώντας τις αρμόδιες αρχές και τους οργανισμούς προστασίας του περιβάλλοντος να εστιάζουν την προσοχή τους εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη.
Τα στοιχεία αυτά, προστίθεται, «μπορούν να προσφέρουν στους φορείς χάραξης πολιτικής και στις περιβαλλοντικές αρχές σαφείς και τεκμηριωμένες πληροφορίες σχετικά με την έκταση και τη χωρική κατανομή της δραστηριότητας σκαφών εντός ευαίσθητων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών. Καθιστώντας ορατές και μετρήσιμες πιέσεις που διαφορετικά είναι δύσκολο να παρατηρηθούν, η έρευνα αναδεικνύει τις πιέσεις που ασκούνται σε προστατευόμενους οικοτόπους, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας, και συμβάλλει στη λήψη πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με μέτρα παρακολούθησης, επιβολής της νομοθεσίας και διαχείρισης. Τα ευρήματα μπορούν επίσης να τεκμηριώσουν περαιτέρω την ανάγκη για έγκαιρη δράση, ώστε ο χαρακτηρισμός μιας περιοχής ως Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής να μεταφράζεται στην πράξη σε αποτελεσματική προστασία και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα διατήρησης».
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την PERIOPSIS Ltd, το Marine and Environmental Research (MER) Lab και τον κ. Finn Lageveen, φοιτητή του προγράμματος Creative Technology στο University of Twente στην Ολλανδία.
