Το υπουργείο Άμυνας δεν δέχεται καπέλωμα από το υπουργείο Εσωτερικών στην αντιμετώπιση θεομηνιών – Βέτο ενώπιον της Βουλής – Εξαιρείται και το Τμήμα Δασών

Με την έναρξη της συζήτησης μετονομασίας του υπουργείου Εσωτερικών σε υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας και τη δημιουργία Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, προέκυψε και η πρώτη αντίδραση από το υπουργείο Άμυνας, το οποίο δεν δέχεται καπέλωμα στην αντιμετώπιση θεομηνιών.

Παράλληλα, εκτός πλάνου τέθηκε και η υπαγωγή του Τμήματος Δασών στο υπουργείο Εσωτερικών.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου ερωτηθείς σχετικά από τον πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών ενώπιον της οποίας συζητείται το νομοσχέδιο ανέφερε και τα εξής:

Έχουμε διαφορετική προσέγγιση και στείλαμε και σχετική επιστολή. Τασσόμαστε υπέρ της δημιουργίας κεντρικού μηχανισμού σχεδιασμού αλλά θεωρούμε ότι ο μηχανισμός πρέπει να υπάγεται απευθείας στο υπουργικό Συμβούλιο. Πιστεύουμε ότι στον σχεδιασμό πρέπει να περιλαμβάνονται και άλλα συμβάντα περιλαμβανομένων θεμάτων κυβερνοασφάλειας  μέχρι και εμπόλεμη κατάσταση.

Εξάλλου εκπρόσωπος του Αρχηγού της Εθνικής Φρουράς  υπέδειξε ότι  η Εθνική Φρουρά δεν πρέπει να επηρεάζεται ούτε και τις περδιόδους ειρήνης.

Τη φιλοσοφία των νομοσχεδίων ανέπτυξε ο γενικός διευθυντής του υπουργείου κ. Ελίκκος Ηλία.

Σχολιάζοντας την αντίδραση του υπουργείου Άμυνας ανέφερε πως έγιναν κάποιες τροποποιήσεις στο νομοσχέδιο οι οποίες θα συζητηθούν με το υπουργείο Άμυνας.

Ανέφερε επίσης πως πρόταση του υπουργείου Εσωτερικών είναι όπως η Πυροσβεστική υπαχθεί στο υπουργείο Εσωτερικών και ότι σε πρώτη φάση θα προχωρήσει σε αυτό το μοντέλο. Ο κ. Ηλία ανέφερε και τα εξής:

«Όσον αφορά το Τμήμα Δασών δεν επιθυμούμε να υπαχθεί τώρα μέρος του δυναμικού του Τμήματος στο υπουργείο. Ολόκληρη να παρουσίαση του γενικού διευθυντή του υπουργείου είναι η ακόλουθη:

«Σήμερα ξεκινά η συζήτηση για μια σημαντική μεταρρύθμιση που αφορά άμεσα την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας: τη δημιουργία ενός σύγχρονου και ολοκληρωμένου συστήματος πολιτικής προστασίας.

Η ανάγκη για τη μεταρρύθμιση αυτή προκύπτει από την ίδια την εμπειρία μας. Οι μεγάλες πυρκαγιές στη Σολέα το 2016, στον Αρακαπά το 2021 και στην ορεινή Λεμεσό το 2025, ανέδειξαν ότι το περιβάλλον κινδύνων, έχει αλλάξει σημαντικά και ότι η χώρα μας χρειάζεται ένα πιο αποτελεσματικό και ανθεκτικό σύστημα αντιμετώπισης κρίσεων, ένα πιο συμπαγές σύστημα πολιτικής προστασίας.

Η εμπειρία μάς έχει δείξει ότι σε μια μεγάλη κρίση δεν αρκεί η επιχειρησιακή ικανότητα της κάθε υπηρεσίας ξεχωριστά. Χρειάζεται ενιαίος σχεδιασμός, σαφής κατανομή ρόλων, και ένας μηχανισμός που να μπορεί να κινητοποιεί και να συντονίζει όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε περιόδους κρίσεων.

Αυτό επιβεβαιώθηκε και στην πράξη με τον θεσμό του Γενικού Συντονιστή Αντιμετώπισης Μεγάλων Πυρκαγιών, που εφαρμόστηκε από τη φετινή χρονιά.  Η επιτυχής λειτουργία του ανέδειξε την αξία του ενιαίου επιχειρησιακού συντονισμού, ιδιαίτερα σε περιστατικά μεγάλης κλίμακας, όπου απαιτείται η ταυτόχρονη κινητοποίηση διαφορετικών υπηρεσιών και δυνάμεων.

Στόχος της Κυβέρνησης είναι να μετατρέψει αυτή την αποτελεσματική πρακτική σε ένα μόνιμο, θεσμοθετημένο και ολοκληρωμένο σύστημα πολιτικής προστασίας, το οποίο θα μπορεί να ενεργοποιείται για κάθε μεγάλη κρίση και για όλους τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα.

Η μεταρρύθμιση αποτελεί το αποτέλεσμα μιας συστηματικής διαδικασίας που ξεκίνησε το 2023, και συνεχίστηκε με τη συνεργασία με την Expertise France και την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας και των συστάσεων εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2025, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τη δημιουργία του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και αποφάσισε την περαιτέρω εξέλιξη της μεταρρύθμισης με τη δημιουργία Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας και τη δημιουργία του θεσμού του Εθνικού Συντονιστή.

Τα νομοσχέδια που έχουμε ενώπιόν μας αποτελούν το θεσμικό θεμέλιο αυτής της αλλαγής.

Με την ψήφισή τους, το Υπουργείο Εσωτερικών θα μετονομαστεί σε Υπουργείο Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας, σηματοδοτώντας τη διευρυμένη ευθύνη του για τον συντονισμό και τη συνολική διαχείριση των θεμάτων πολιτικής προστασίας.

Παράλληλα, δημιουργείται η Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας, ως ο βασικός διοικητικός και οργανωτικός πυλώνας του νέου συστήματος.

Με τη νέα αυτή δομή, περνούμε από ένα σύστημα διακριτών υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων σε ένα ενιαίο σύστημα πολιτικής προστασίας, που θα λειτουργεί στη βάση κοινής στρατηγικής, κοινών σχεδίων και ενιαίου επιχειρησιακού συντονισμού.

Κεντρικό στοιχείο αποτελεί ο Εθνικός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας, ως το σύστημα συντονισμού όλων των αρμόδιων Τμημάτων και εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και  ο Εθνικός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας, ο οποίος, σε κατάσταση πολιτικής προστασίας, θα έχει την αποκλειστική ευθύνη του επιχειρησιακού συντονισμού των δυνάμεων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση μιας κρίσης.

Με αυτό τον τρόπο, ενισχύεται η σαφήνεια των ρόλων, ενώ διασαφηνίζεται ο αρμόδιος για την επιχειρησιακή ευθύνη και καθορίζεται ο τρόπος ενεργοποίησης των διαθέσιμων δυνάμεων.

Η μεταρρύθμιση, όμως, δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση μιας καταστροφής. Καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο διαχείρισης μιας κρίσης: την πρόληψη, την ετοιμότητα, την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση.

Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η αναθεώρηση των Ειδικών Εθνικών Σχεδίων, η ενίσχυση της εκπαίδευσης και της ετοιμότητας και η δημιουργία Μόνιμου Επιστημονικού Συμβουλίου Πολιτικής Προστασίας, ώστε οι αποφάσεις μας να στηρίζονται ακόμη περισσότερο στην επιστημονική γνώση και την ανάλυση κινδύνων.

Με αυτό τον τρόπο, ενισχύουμε τον συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών, αξιοποιούμε καλύτερα τις διαθέσιμες δυνάμεις και μέσα και δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για ταχύτερη και αποτελεσματικότερη ανταπόκριση, όταν εκδηλώνεται μια κρίση.

Παράλληλα, η μεταρρύθμιση ευθυγραμμίζεται με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή αντίληψη για την πολιτική προστασία, που δίνει έμφαση στην πρόληψη, την έγκαιρη προειδοποίηση, την ετοιμότητα, τη διαλειτουργικότητα και τη συνεργασία.

Για την Κύπρο, λόγω του μεγέθους της, των ιδιαίτερων γεωγραφικών και κλιματικών συνθηκών και των περιορισμένων διαθέσιμων πόρων η βέλτιστη αξιοποίηση κάθε διαθέσιμης δύναμης και η αποτελεσματική συνεργασία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Θέλω να υπογραμμίσω ότι η μετάβαση στο νέο σύστημα δεν θα γίνει αυτομάτως με την ψήφιση των νομοσχεδίων. Η έναρξη εφαρμογής του νέου νομοθετικού πλαισίου θα καθοριστεί με Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ώστε να διασφαλιστεί ο αναγκαίος χρόνος για την προετοιμασία, τη στελέχωση, την οργάνωση και την ομαλή μετάβαση στο νέο πλαίσιο.

Κυρίες και κύριοι βουλευτές,

Τα νομοσχέδια που θα συζητηθούν το επόμενο διάστημα αποτελούν μια θεσμική επένδυση στην ασφάλεια των πολιτών, στην προστασία της ζωής, της περιουσίας, του περιβάλλοντος και των κρίσιμων υποδομών της χώρας.

Το ζητούμενο είναι ένα εθνικό σύστημα πολιτικής προστασίας που θα μπορεί να προλαμβάνει καλύτερα, να προετοιμάζεται έγκαιρα, να κινητοποιεί συντονισμένα τις διαθέσιμες δυνάμεις, να αντιδρά αποφασιστικά όταν χρειάζεται και να αποκαθιστά αποτελεσματικά τις συνέπειες μιας καταστροφής.

Είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε τις εισηγήσεις και τις παρατηρήσεις που θα κατατεθούν στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, ώστε μέσα από τον διάλογο να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο το προτεινόμενο θεσμικό πλαίσιο.

Είμαι βέβαιος ότι, αναγνωρίζοντας την ανάγκη αυτής της σημαντικής μεταρρύθμισης, η Επιτροπή θα προχωρήσει στη συζήτηση χωρίς καθυστερήσεις, ώστε, το συντομότερο δυνατό, να έχουμε στη διάθεσή μας ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και ανθεκτικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας».