Από πόρτα σε πόρτα για τις ανάγκες των ηλικιωμένων – Νοσηλευτής, κοινωνικός λειτουργός και φροντιστής στο σπίτι – Τι προβλέπει ο σχεδιασμός της κυβέρνησης και πώς θα λειτουργούν οι κινητές μονάδες

Νοσηλευτής από πόρτα σε πόρτα, φροντιστής για κάθε ανάγκη, κοινωνικός λειτουργός ακόμα και για τη συμπλήρωση αιτήσεων και κρατικών εγγράφων, μεταφορά προς και από δομές παροχής υπηρεσιών υγείας.

Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης για τη λειτουργία κινητής μονάδας παροχής υπηρεσιών σε ηλικιωμένους είναι σχεδόν έτοιμος και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση του προγράμματος είναι η 1^η Ιανουαρίου 2027.

Η Κύπρος γερνά. Σχεδόν ένας στους πέντε κατοίκους της χώρας είναι πλέον άνω των 65 ετών, ενώ περίπου 30.000 ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινή τους ζωή εξαιτίας προβλημάτων υγείας. Την ίδια ώρα, το προσδόκιμο ζωής ξεπερνά τα 82 χρόνια, αλλά τα χρόνια υγιούς ζωής περιορίζονται κατά μέσο όρο στα 66.

«Σε αυτές ακριβώς τις ανάγκες επιχειρεί να απαντήσει ο συγκεκριμένος σχεδιασμός για παροχή υπηρεσιών κατ’ οίκον», ανέφερε, μιλώντας στον «Φ», η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας, Τίνα Παύλου.

«Στόχος είναι να εφαρμόζουμε κοινωνική πολιτική με επίκεντρο τον κάθε άνθρωπο. Σκοπός μας το: “Κανένας άνθρωπος μόνος”. Η συναισθηματική υγεία, είναι ένα κεφάλαιο παραμελημένο, το οποίο πρέπει να ανοίξουμε. Το να κρατήσω το χέρι κάποιου που είναι μόνος, το να ακούσει ο κάθε άνθρωπος έναν καλό λόγο είναι και αυτό μια ανάγκη. Είναι ανάγκη που την έχει ο καθένα ένας. Κανένας μόνος. Στήριξη επί της ουσίας και στο επίκεντρο ο άνθρωπος».

Η πρώτη αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί με τη συμπλήρωση του τριμήνου. Στη βάση των αποτελεσμάτων θα καθοριστούν τα επόμενα βήματα, τόσο για την επέκταση του προγράμματος όσο και για την προσθήκη υπηρεσιών που ενδεχομένως δεν έχουν προβλεφθεί στον αρχικό σχεδιασμό.

Ένα «ΚΕΠ» μέσα στο σπίτι

Κεντρικό ρόλο στο πρόγραμμα θα έχουν οι κοινωνικοί λειτουργοί, οι οποίοι θα αναλαμβάνουν την αξιολόγηση των αναγκών κάθε ηλικιωμένου και την καθοδήγησή του για την εξασφάλιση των υπηρεσιών που χρειάζεται.

Η υποστήριξη δεν θα περιορίζεται σε συμβουλές. Θα περιλαμβάνει ακόμη και τη συμπλήρωση αιτήσεων και κρατικών εγγράφων, ώστε ένας άνθρωπος που δυσκολεύεται να μετακινηθεί να μην χρειάζεται να αναζητεί βοήθεια για να διεκπεραιώσει βασικές διαδικασίες.

Στην πράξη, η επιδίωξη είναι να λειτουργεί ένα είδος Κέντρου Εξυπηρέτησης του Πολίτη με τον κοινωνικό λειτουργό να αναλαμβάνει τη διασύνδεση του ηλικιωμένου με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Παράλληλα, θα παρέχεται καθοδήγηση και στην οικογένεια, ώστε να γνωρίζει πού μπορεί να απευθυνθεί και ποιες δυνατότητες υποστήριξης υπάρχουν.

Νοσηλευτική φροντίδα ανάλογα με τις ανάγκες

Ο δεύτερος πυλώνας του προγράμματος αφορά την κατ’ οίκον νοσηλευτική φροντίδα.

Νοσηλευτής θα επισκέπτεται τον ηλικιωμένο και θα παρέχει τις υπηρεσίες που απαιτούνται ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του, σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό του.

Ο σχεδιασμός προβλέπει διασύνδεση τόσο με προσωπικούς όσο και με ειδικούς γιατρούς, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο, ώστε η υποστήριξη στο σπίτι να συνδέεται με την ιατρική παρακολούθηση του ασθενούς.

Η έκταση της νοσηλευτικής φροντίδας θα καθορίζεται από τις πραγματικές ανάγκες κάθε ηλικιωμένου και δεν θα περιορίζεται σε μια τυπική επίσκεψη.

Από τη φροντίδα του σπιτιού μέχρι το φαγητό και τις μεταφορές

Ο τρίτος επαγγελματίας που θα συμμετέχει στην κινητή μονάδα θα είναι ο φροντιστής, ο οποίος θα αναλαμβάνει πρακτικές ανάγκες της καθημερινότητας.

Ανάλογα με την περίπτωση, η υποστήριξη θα μπορεί να περιλαμβάνει τη φροντίδα του χώρου διαμονής, την εξασφάλιση φαγητού και άλλες εργασίες που ο ηλικιωμένος αδυνατεί να διεκπεραιώσει μόνος του.

Ιδιαίτερη πρόνοια υπάρχει και για τη μεταφορά ηλικιωμένων από και προς δομές παροχής υπηρεσιών υγείας, όταν η μετακίνησή τους αποτελεί πρόβλημα.

Οι υπηρεσίες αυτές, όπως για παράδειγμα η ετοιμασία φαγητού όταν η ανάγκη είναι μόνιμη, θα παρέχονται είτε απευθείας μέσω του προγράμματος είτε μέσα από συνεργασίες με άλλους φορείς και δομές, ανάλογα με τις ανάγκες που θα εντοπίζονται.

Δωρεάν για τους ηλικιωμένους

Για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν θα απαιτείται οποιαδήποτε πληρωμή από τους πολίτες.

Οι υπηρεσίες θα παρέχονται δωρεάν, ενώ η πρώτη φάση θα υλοποιηθεί από τον επιχορηγούμενο οργανισμό που αναλαμβάνει το πιλοτικό πρόγραμμα.

Η αξιολόγηση των πρώτων τριών μηνών θα αποτελέσει τη βάση για τον περαιτέρω σχεδιασμό, ώστε να διαπιστωθεί ποιες ανάγκες μπορούν να καλυφθούν με τις υφιστάμενες υπηρεσίες και ποιες απαιτούν πρόσθετες παρεμβάσεις.

Στο τραπέζι και η συμμετοχή γιατρών

Σημαντική παράμετρος του κυβερνητικού σχεδιασμού είναι και η προοπτική διεύρυνσης των κινητών μονάδων με τη συμμετοχή γιατρών.

Το ενδεχόμενο παροχής και ιατρικών υπηρεσιών στο σπίτι βρίσκεται υπό μελέτη, με στόχο να εξεταστεί κατά πόσον το πρόγραμμα μπορεί, σε επόμενο στάδιο, να προσφέρει ακόμη πιο ολοκληρωμένη φροντίδα σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να μετακινηθούν.

Προς το παρόν, η συμμετοχή γιατρών δεν περιλαμβάνεται στις υπηρεσίες της αρχικής πιλοτικής εφαρμογής. Ωστόσο, αποτελεί μία από τις κατευθύνσεις που εξετάζονται για την εξέλιξη του προγράμματος.

Στήριξη και στις οικογένειες

Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στην εξυπηρέτηση των ηλικιωμένων. Στόχος είναι να προσφέρεται ουσιαστική βοήθεια και στις οικογένειες που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους.

Η καθημερινή υποστήριξη ενός ανθρώπου με προβλήματα υγείας ή δυσκολίες μετακίνησης απαιτεί χρόνο, προσπάθεια και συχνά συνεχή παρουσία συγγενικών προσώπων.

Μέσα από τις κινητές μονάδες, επιδιώκεται να παρέχεται ανακούφιση και στους φροντιστές της οικογένειας, αναλαμβάνοντας μέρος των αναγκών που σήμερα καλύπτονται αποκλειστικά από τους ίδιους.

Αν και η αρχή θα γίνει με την τρίτη ηλικία, ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι οι κατ’ οίκον υπηρεσίες να επεκταθούν και σε άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες μετακίνησης, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Εκπαίδευση οικιακών φροντιστών

Οι επαγγελματίες που θα στελεχώνουν την κινητή μονάδα, πέραν των δικών τους καθηκόντων, θα έχουν την ευκαιρία και τη δυνατότητα να εκπαιδεύουν, ανάλογα με την ειδικότητα τους, και τους οικιακούς φροντιστές που ήδη εξυπηρετούν τους ηλικιωμένους στα σπίτια τους.

Αρχή από την Επαρχία Λεμεσού

Η αρχή θα γίνει από την ορεινή Λεμεσό, όπου το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί πιλοτικά με στόχο να καταγραφούν στην πράξη οι ανάγκες των ηλικιωμένων και να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών που θα προσφέρονται.

Την εφαρμογή του πιλοτικού προγράμματος θα αναλάβει το Κέντρο «Εστία», ένας οργανισμός με πολυετή παρουσία στη φροντίδα και υποστήριξη ατόμων τρίτης ηλικίας, ο οποίος διαθέτει ήδη προσωπικό και την απαραίτητη υποδομή για την έναρξη της προσπάθειας.

Η επιλογή της ορεινής Λεμεσού συνδέεται με τις ανάγκες που έχουν ήδη καταγραφεί στην περιοχή μέσω του οργανισμού.