Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Της Μαρίνας Κωνσταντίνου, Λειτουργός έργων, Ίδρυμα Λαόνα
Το αμπέλι που παράγει το επιστημονικό είδους Vitis vinifera της οικογένειας Vitaceae, συνδέεται με την κυπριακή γη από τα βάθη των αιώνων. Αποτελεί ζωντανό κομμάτι της ιστορίας του νησιού, με ρίζες που φτάνουν μέχρι την αρχαιότητα. Η συγκεκριμένη ποικιλία σταφυλιού δεν προορίζεται συνήθως για οινοποίηση, ωστόσο όταν οι κάτοικοι του νησιού είχαν μεγάλη παραγωγή, τη μετέτρεπαν σε κρασί προκειμένου να την αξιοποιήσουν. Γενιές καλλιεργητών έμαθαν να διαβάζουν τις εποχές μέσα από το αμπέλι, να προσέχουν το κλάδεμά του, να περιμένουν με υπομονή τον τρύγο και να μετατρέπουν τον καρπό του σε κρασί, ζιβανία, σουτζιούκο και πολλές άλλες γεύσεις συνδεδεμένες με την κυπριακή παράδοση.
Χαρακτηριστικό αφήγημα αποτελεί η ιστορία της λαϊκής ονομασίας της συγκεκριμένης ποικιλίας σταφυλιού στην Κύπρο, που έμεινε ζωντανή μέσα από μια παράδοση της περιόδου της Αγγλοκρατίας, εποχής που επηρέασε σημαντικά την κυπριακή διάλεκτο. Λέγεται πως όταν οι Άγγλοι δοκίμασαν αυτό το είδος σταφυλιού, επαναλάμβαναν με ενθουσιασμό τη φράση «very good», εντυπωσιασμένοι από τη γεύση του. Στα αυτιά των Κύπριων χωρικών η φράση αυτή αλλοιώθηκε και προσαρμόστηκε στην κυπριακή διάλεκτο, δίνοντας τελικά τη λέξη «βέρικο». Έτσι, το συγκεκριμένο είδος σταφυλιού απέκτησε το κοινό του όνομα μέσα από αυτή τη σχετικά πρόσφατα γλωσσική συνάντηση δύο πολιτισμών, μολονότι το συγκεκριμένο είδος είναι πολύ παλαιότερο.
Πέρα από την καλλιέργεια του για καρπό και κρασί, το αμπέλι είχε και έναν δεύτερο, εξίσου σημαντικό ρόλο στην αυλή κάθε κυπριακού σπιτιού. Ο αναρριχητικός χαρακτήρας του και τα πλατιά, πυκνά φύλλα του το καθιστούσαν ιδανικό για να απλώνεται πάνω από πέργκολες, δημιουργώντας φυσική και δροσερή σκιά στους οικιακούς κήπους. Κάτω από την κληματαριά, οι οικογένειες έστηναν το τραπέζι τους τα ζεστά απογεύματα του καλοκαιριού, γλυτώνοντας έτσι από τον καυτό ήλιο και απολαμβάνοντας τη δροσιά της. Πολλοί μάλιστα τα καλοκαιρινά βράδια άπλωναν ένα κρεβάτι ή ράντζο για να κοιμούνται κάτω από το δροσερό ίσκιο της, γλυτώνοντας έτσι την αποπνικτική ζέστη των σπιτιών. Η κληματαριά έγινε με αυτόν τον τρόπο συνώνυμο της κυπριακής φιλοξενίας, ένα ζωντανό ίσκιωμα που στέγαζε αμέτρητες συζητήσεις και οικογενειακές συγκεντρώσεις για γενιές ολόκληρες.
Έτσι, το αμπέλι παραμένει ένας διαχρονικός θησαυρός για την Κύπρο αφού ενώνει την οικονομία με την παράδοση και την καθημερινότητα. Από το κρασί και τα παραδοσιακά εδέσματα μέχρι τη δροσιά της αυλής και τις ιστορίες όπως αυτή του «βερικού», το φυτό αυτό αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κυπριακής ταυτότητας και κουλτούρας.
Το παραπάνω άρθρο γράφτηκε στα πλαίσια του έργου AENaON που προβάλει την διατροφική αξία των άγριων εδώδιμων φυτών και καρπών. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Interreg Ελλάδα-Κύπρος 2021–2027, με επικεφαλής το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΠΕΠΑ) και τη συμμετοχή του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (ΠΝΑ), του Ιδρύματος Λαόνα και του Περιφερειακού Φυτωρίου Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. Το σχετικό περιεχόμενο αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των συντακτών του και δε μπορεί σε καμία περίπτωση να εκφράζει τις επίσημες απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των συμμετεχουσών χωρών και της Ειδικής Υπηρεσίας Interreg 2021-2027 (Διαχειριστικής Αρχής)»
Περισσότερες πληροφορίες: Τηλ. 25 358632 | Email: admin@laona.org
