Απαγορευτικό απόπλου από τα 5 μποφόρ: Συλλήψεις, πρόστιμα και φυλάκιση δύο χρόνων για τους παραβάτες – Τι προβλέπουν οι νέοι κανονισμοί

Σχεδόν δύο μήνες μετά τη φονική θαλασσοταραχή στο Κάβο Γκρέκο, που στοίχισε τη ζωή στον Ντίμη Μαυρόπουλο, το Υφυπουργείο Ναυτιλίας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση τους Κανονισμούς για την απαγόρευση απόπλου σκαφών σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Το προσχέδιο προβλέπει απαγορευτικό από τα πέντε μποφόρ για τα μικρότερα σκάφη, φυλάκιση μέχρι δύο χρόνια, πρόστιμο μέχρι €8.500, ακόμη και συλλήψεις χωρίς ένταλμα για όσους παραβιάζουν την απαγόρευση.

Η τραγωδία της 29ης Αυγούστου στο Κάβο Γκρέκο ανάγκασε την Κυβέρνηση να επισπεύσει τις διαδικασίες για να καλύψει ένα σοβαρό κενό στη νομοθεσία που αφορά την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.  Το Υφυπουργείο Ναυτιλίας ολοκλήρωσε το προσχέδιο των «περί Απαγόρευσης Απόπλου Σκαφών λόγω Δυσμενών Καιρικών και Θαλάσσιων Συνθηκών Κανονισμών του 2026», το οποίο δημοσιοποιήθηκε στις 23 Οκτωβρίου και βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 6 Νοεμβρίου.

Στην εισηγητική έκθεση, η οποία συνοδεύει τους Κανονισμούς αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «για τα σκάφη ιδιωτικής χρήσης ολικής χωρητικότητας κάτω των 300 μονάδων δεν υφίσταται σήμερα οποιαδήποτε πρόνοια για απαγόρευση απόπλου, κενό το οποίο καλύπτουν οι προτεινόμενοι Κανονισμοί».

Αντίθετα για τα πλοία χωρητικότητας 300 μονάδων και άνω, το άρθρο 21 των περί Εμπορικής Ναυτιλίας (Κοινοτικό Σύστημα Παρακολούθησης και Ενημέρωσης Σχετικά με την Κυκλοφορία Πλοίων) παρέχει ήδη στο Υφυπουργείο Ναυτιλίας την εξουσία να λαμβάνει, σε περίπτωση ιδιαίτερα δυσμενών μετεωρολογικών ή θαλάσσιων συνθηκών, κατάλληλα μέτρα, τα οποία δύνανται να περιλαμβάνουν σύσταση ή απαγόρευση απόπλου ή κατάπλου.

Οι νέοι Κανονισμοί θα καλύπτουν κυπριακά και ξένα σκάφη χωρητικότητας κάτω των 300 μονάδων, καθώς και ακτοπλοϊκά επιβατηγά σκάφη ανεξαρτήτως χωρητικότητας.

Από τα 5 Μποφόρ το απαγορευτικό

Στο προσχέδιο καθορίζονται συγκεκριμένα όρια ανέμων και θαλάσσιων συνθηκών, ανάλογα με το μήκος του σκάφους. Για σκάφη μήκους μέχρι εννέα μέτρων, ο απόπλους θα απαγορεύεται όταν προβλέπονται άνεμοι έντασης πέντε Μποφόρ και άνω και κυματώδης θάλασσα.

Αναλυτικά τα όρια απαγόρευσης:

Το προσχέδιο διευκρινίζει ότι «η απαγόρευση ισχύει όταν, σύμφωνα με εν ισχύι επίσημο μετεωρολογικό δελτίο, πληρούνται και οι δύο παράμετροι», δηλαδή τόσο η προβλεπόμενη ένταση του ανέμου όσο και η προβλεπόμενη κατάσταση της θάλασσας.

Το απαγορευτικό θα ισχύει στις περιοχές για τις οποίες προβλέπονται οι συγκεκριμένες συνθήκες. Αφορά αναχωρήσεις από λιμάνια ή λιμενικές εγκαταστάσεις, αλιευτικά καταφύγια, μαρίνες και χώρους ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής.

Συλλήψεις χωρίς ένταλμα και φυλάκιση

Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι πρόνοιες για όσους παραβιάζουν το απαγορευτικό. Σύμφωνα με τους κανονισμούς «μέλος της Αστυνομίας δύναται να συλλάβει, χωρίς ένταλμα σύλληψης, οποιοδήποτε πρόσωπο παραβαίνει ή παρακωλύει την εφαρμογή της απαγόρευσης απόπλου».

Ο Κανονισμός 8 προβλέπει ότι όποιος παραβιάζει την απαγόρευση απόπλου ή δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που ισχύουν για σκάφη τα οποία βρίσκονται ήδη στη θάλασσα είναι ένοχος ποινικού αδικήματος.

Σε περίπτωση καταδίκης του, προβλέπεται «ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα δύο έτη ή χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις €8.500 ή και στις δύο αυτές ποινές».

Στους Κανονισμούς περιλαμβάνεται επίσης πρόνοια για επιβολή διοικητικού προστίμου, σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 8Α των κυρωτικών νόμων της διεθνούς σύμβασης SOLAS.

Την παρακολούθηση και επιβολή των απαγορεύσεων θα αναλάβει η Αστυνομία, σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, την Αρχή Λιμένων, το Τμήμα Αλιείας, το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης και τους διαχειριστές λιμανιών και μαρινών.

Υποχρεωτική αναζήτηση ασφαλούς καταφυγίου

Το προσχέδιο προβλέπει τι θα γίνεται και με τα σκάφη που βρίσκονται ήδη στη θάλασσα την ώρα που τίθεται σε ισχύ το απαγορευτικό απόπλου.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό 5, σκάφος το οποίο βρίσκεται εκτός λιμανιού ή άλλου χώρου ελλιμενισμού «υποχρεούται να παραμείνει σε ασφαλή τόπο καταφυγής ή να κατευθυνθεί άμεσα προς το πλησιέστερο ασφαλές λιμάνι, λιμενική εγκατάσταση, αλιευτικό καταφύγιο, μαρίνα ή χώρο ελλιμενισμού».

Οι κυβερνήτες οφείλουν επίσης να συμμορφώνονται με τις ανακοινώσεις του Παράκτιου Σταθμού ΚΥΠΡΟΣ ΡΑΔΙΟ του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης του Υπουργείου Άμυνας και των μελών της Αστυνομίας. Η συγκεκριμένη πρόνοια περιλαμβάνεται στις διατάξεις για τις οποίες προβλέπονται ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Εξαιρούνται τα ιστιοπλοϊκά που συμμετέχουν σε αγώνες

Στο προσχέδιο περιλαμβάνεται και εξαίρεση από το απαγορευτικό για ιστιοπλοϊκά σκάφη που συμμετέχουν σε αθλητικές διοργανώσεις.

Από το πεδίο εφαρμογής των Κανονισμών εξαιρούνται επίσης τα πολεμικά σκάφη, τα σκάφη που ανήκουν ή χρησιμοποιούνται από τη Δημοκρατία, καθώς και όσα συμμετέχουν σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης κατόπιν οδηγιών ή έγκρισης του αρμόδιου Κέντρου.

Πώς θα εκδίδεται το απαγορευτικό

Η διαδικασία θα αρχίζει από το Τμήμα Μετεωρολογίας, το οποίο εκδίδει τέσσερις φορές ημερησίως το επίσημο Δελτίο Θαλάσσης, καλύπτοντας περιοχές σε απόσταση μέχρι οκτώ χιλιόμετρα από τις ακτές της Δημοκρατίας.

Όταν προβλέπονται συνθήκες που πληρούν τα κριτήρια απαγόρευσης, ο Διευθυντής του Τμήματος Μετεωρολογίας θα ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση τον Γενικό Διευθυντή του Υφυπουργείου Ναυτιλίας, προσδιορίζοντας τις επηρεαζόμενες περιοχές και το χρονικό διάστημα για το οποίο αναμένονται οι συγκεκριμένες συνθήκες.

Θα ακολουθεί ανακοίνωση του Υφυπουργείου Ναυτιλίας, στην οποία θα καθορίζονται οι περιοχές, οι κατηγορίες σκαφών και ο χρόνος έναρξης και λήξης της απαγόρευσης.

Η ανακοίνωση θα μεταδίδεται μέσω του ΚΥΠΡΟΣ ΡΑΔΙΟ, από VHF και NAVTEX, ενώ οι διαχειριστές λιμανιών, μαρινών και αλιευτικών καταφυγίων θα έχουν υποχρέωση «να ενημερώνουν χωρίς καθυστέρηση τα ελλιμενισμένα και αγκυροβολημένα σκάφη στους χώρους αρμοδιότητάς τους».

Παράλληλα, ο Κανονισμός 6 καθορίζει ότι κάθε χειριστής ή κυβερνήτης έχει υποχρέωση «να ενημερώνεται για το εν ισχύι επίσημο μετεωρολογικό δελτίο πριν από κάθε απόπλου» και να μη θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του σκάφους και των επιβαινόντων.

Μεταβατικό μέτρο μέχρι την ίδρυση της Ακτοφυλακής

Οι Κανονισμοί ετοιμάστηκαν σε συνέχεια της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου της 4ης Σεπτεμβρίου, με την οποία δόθηκαν οδηγίες να εξεταστεί η δυνατότητα απαγόρευσης απόπλου σκαφών μέσω της υφιστάμενης νομοθεσίας, μέχρι να ιδρυθεί και να λειτουργήσει η κυπριακή Ακτοφυλακή.

Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, οι Κανονισμοί προωθούνται «ως άμεση μεταβατική ρύθμιση» μέχρι να τεθεί σε εφαρμογή το νομοθετικό πλαίσιο για την ίδρυση της Υπηρεσίας Ακτοφυλακής της Δημοκρατίας.

Η Υφυπουργός Ναυτιλίας Μαρίνα Χατζημανώλη είχε αναφέρει μετά τη συνεδρία του Υπουργικού ότι θα αξιοποιούνταν οι κυρωτικοί νόμοι της διεθνούς σύμβασης SOLAS, καθώς η διαδικασία έκδοσης Κανονισμών στη βάση υφιστάμενης νομοθεσίας θεωρείται συντομότερη.

«Με την ίδια διαδικασία, η οποία θεωρούμε ότι είναι πιο σύντομη, θα μπορέσουμε να καλύψουμε αυτό το κενό που έχει δημιουργηθεί», είχε δηλώσει.

Για την ίδρυση της κυπριακής Ακτοφυλακής είχε προηγηθεί απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 16 Μαρτίου 2026.

Το προσχέδιο ετοιμάστηκε από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, ύστερα από διαβούλευση με τη Λιμενική και Ναυτική Αστυνομία, το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης, το Τμήμα Μετεωρολογίας, το Τμήμα Αλιείας, το Υφυπουργείο Τουρισμού και την Αρχή Λιμένων Κύπρου.