Γιατροί, νοσηλευτές και φυσιοθεραπευτές στο σπίτι: Στόχος να παραμένουν οι ασθενείς στην οικία τους αντί να καταλήγουν σε ιδρύματα

Ιατρική παρακολούθηση, νοσηλευτική φροντίδα, φυσιοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη και οργανωμένη συνεργασία με ειδικούς γιατρούς, χωρίς ο ασθενής να χρειάζεται να μετακινηθεί από το σπίτι του.

Αυτή είναι η φιλοσοφία του νέου μοντέλου κοινοτικής νοσηλευτικής και μακροχρόνιας φροντίδας που βρίσκεται υπό επεξεργασία, με τον Οργανισμό Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ) και την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ) να συμμετέχουν στον σχεδιασμό.

Το νέο πλαίσιο δεν θα περιορίζεται κατ’ ανάγκην στις υπηρεσίες που καλύπτονται σήμερα από το Γενικό Σύστημα Υγείας. Αντίθετα, εξετάζεται η ανάπτυξη ενός ευρύτερου δικτύου φροντίδας, το οποίο θα συνδυάζει υπηρεσίες υγείας, μακροχρόνια υποστήριξη και παρεμβάσεις στην κοινότητα.

Για την επεξεργασία του σχεδίου έχει συγκροτηθεί ειδική ομάδα έργου, στην οποία συμμετέχουν στελέχη της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, των Νοσηλευτικών Υπηρεσιών και της Κοινοτικής Νοσηλευτικής του ΟΚΥπΥ, καθώς και εκπρόσωποι της ΟΣΑΚ.

Η ομάδα άρχισε τις εργασίες της τον Σεπτέμβριο και έχει αναλάβει να μελετήσει πώς μπορεί να οργανωθεί και να επεκταθεί η κοινοτική νοσηλευτική, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών.

Η κατεύθυνση που έχει δοθεί είναι συγκεκριμένη: Πρώτα να καταγραφούν οι ανάγκες, στη συνέχεια να διαμορφωθεί το σχέδιο και ακολούθως να εξεταστούν οι οικονομικές δυνατότητες για την εφαρμογή του.

Τι σχεδιάζεται να προσφέρεται στο σπίτι

Η επέκταση της κοινοτικής νοσηλευτικής δεν αφορά απλώς περισσότερες επισκέψεις νοσηλευτών στα σπίτια των ασθενών.

Το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου δικτύου, στο οποίο διαφορετικοί επαγγελματίες υγείας θα συνεργάζονται για την παρακολούθηση και τη φροντίδα του ίδιου ασθενούς.

Στο τραπέζι βρίσκονται:

>> Ιατρική και νοσηλευτική φροντίδα στο σπίτι, με τακτική αξιολόγηση της κατάστασης του ασθενούς και παρακολούθηση των αναγκών του.

>> Φυσιοθεραπεία κατ’ οίκον, όπου κρίνεται απαραίτητη.

>> Ψυχολογική υποστήριξη, τόσο στο πλαίσιο της συνολικής φροντίδας όσο και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια χρόνια ή σοβαρή ασθένεια.

>> Άμεση συνεργασία με ειδικούς γιατρούς, όπως πνευμονολόγους, εντατικολόγους και χειρουργούς, ώστε ο κοινοτικός νοσηλευτής να μπορεί να επικοινωνεί με τον κατάλληλο γιατρό όταν προκύπτει ανάγκη.

>> Πρόληψη και συστηματική παρακολούθηση, αντί της αποσπασματικής αντιμετώπισης προβλημάτων όταν αυτά εμφανίζονται.

>> Σύνδεση με υπηρεσίες της κοινότητας και Κέντρα Ημέρας, με οργανωμένες διαδικασίες παραπομπής.

>> Εκπαίδευση και υποστήριξη των φροντιστών, ώστε τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν καθημερινά τη φροντίδα ενός ασθενούς να διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις.

Στην πράξη, η φιλοσοφία του σχεδιασμού είναι ο ασθενής να αντιμετωπίζεται με βάση τις συνολικές του ανάγκες και όχι για κάθε ανάγκη του ξεχωριστά.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συνεργασία του κοινοτικού νοσηλευτή με τον προσωπικό και τους ειδικούς γιατρούς του ασθενούς, ώστε να υπάρχει συνέχεια στην παρακολούθηση και να αποφεύγονται τα κενά στην περίθαλψη.

Οι πέντε πυλώνες του σχεδίου

Η ομάδα έργου έχει καταλήξει σε πέντε βασικούς πυλώνες, πάνω στους οποίους θα στηριχθεί η επεξεργασία των προτάσεων.

1. Πρώτη προτεραιότητα είναι η δημιουργία μητρώου ασθενών και αναγκών: Με στοιχεία από την ΟΣΑΚ, τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας και το υπουργείο Υγείας, θα επιχειρηθεί να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα: Πόσοι ασθενείς χρειάζονται κοινοτική νοσηλευτική; Ποιες υπηρεσίες έχουν ανάγκη; Πόσο συχνά τις χρειάζονται; Και ποιες ανάγκες παραμένουν σήμερα ακάλυπτες;

Από αυτή την καταγραφή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και ο σχεδιασμός των υπηρεσιών που θα ακολουθήσει.

2. Εκπαίδευση για όσους φροντίζουν ασθενείς: Ο δεύτερος πυλώνας αφορά τους φροντιστές. Εξετάζεται η δημιουργία οργανωμένου προγράμματος εκπαίδευσης και η θεσμοθέτηση πλαισίου λειτουργίας, ώστε όσοι αναλαμβάνουν τη φροντίδα ασθενών να έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες.

Παράλληλα, θα πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια τα όρια των αρμοδιοτήτων τους, σε σχέση με τις πράξεις που μπορούν να πραγματοποιούν αποκλειστικά επαγγελματίες υγείας.

3. Μια ομάδα επαγγελματιών για κάθε ασθενή: Ο τρίτος πυλώνας προβλέπει τη δημιουργία πολυθεματικών ομάδων φροντίδας. Νοσηλευτές, γιατροί, φυσιοθεραπευτές και άλλοι επαγγελματίες υγείας θα μπορούν, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, να συνεργάζονται για την αξιολόγηση και παρακολούθηση των ασθενών.

Η λογική είναι να υπάρχει συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών υπηρεσιών, αντί κάθε επαγγελματίας να παρεμβαίνει ανεξάρτητα από τους υπόλοιπους.

4. Ο ασθενής να φτάνει στην υπηρεσία που χρειάζεται: Ο τέταρτος πυλώνας αφορά την οργάνωση ενός συστήματος παραπομπών. Στόχος είναι οι ασθενείς να συνδέονται με τις κατάλληλες υπηρεσίες και τους επαγγελματίες υγείας, στη βάση των αναγκών που θα έχουν καταγραφεί.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η διασύνδεση της κοινοτικής νοσηλευτικής με άλλες δομές και υπηρεσίες της κοινότητας.

5. Φροντίδα στο σπίτι αντί για ιδρυματοποίηση: Ο πέμπτος πυλώνας αφορά ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της μακροχρόνιας φροντίδας. Τη δυνατότητα των ασθενών να παραμένουν στο σπίτι τους και στο οικείο τους περιβάλλον. Στόχος μέσω της ανάπτυξης οργανωμένων υπηρεσιών στην κοινότητα να περιοριστεί η ανάγκη ιδρυματοποίησης, όπου η παραμονή στο σπίτι είναι εφικτή και ασφαλής.

Στο επίκεντρο οι ασθενείς με αυξημένες ανάγκες

Ξεχωριστό κεφάλαιο στον σχεδιασμό αποτελεί η φροντίδα ασθενών με σοβαρά και χρόνια προβλήματα υγείας, οι οποίοι χρειάζονται καθημερινή υποστήριξη και συστηματική παρακολούθηση στο σπίτι.

Για τον λόγο αυτό ακολουθείται πιο λεπτομερής διαδικασία για τους ασθενείς που εξαρτώνται από μηχανική υποστήριξη, καθώς η φροντίδα τους απαιτεί εξειδικευμένο νοσηλευτικό προσωπικό, συνεργασία με τους θεράποντες γιατρούς και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης προβλημάτων που ενδέχεται να προκύψουν.

Στις περιπτώσεις αυτές εξετάζεται η ανάπτυξη υπηρεσιών που θα επιτρέπουν στον κοινοτικό νοσηλευτή να βρίσκεται σε άμεση επικοινωνία με ειδικούς γιατρούς, όπως πνευμονολόγους και εντατικολόγους, ώστε να υπάρχει συντονισμένη παρακολούθηση του ασθενούς χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η μετακίνησή του σε νοσοκομείο.

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η υποστήριξη των οικογενειών, οι οποίες σήμερα αναλαμβάνουν σημαντικό μέρος της καθημερινής φροντίδας. Για τον σκοπό αυτό εξετάζεται η δημιουργία προγράμματος εκπαίδευσης φροντιστών, καθώς και ο σαφής καθορισμός των πράξεων που μπορούν να αναλαμβάνουν και εκείνων που πρέπει να διενεργούνται από επαγγελματίες υγείας.

Η ΟΣΑΚ συμμετέχει στην ομάδα έργου με στόχο να καταγραφούν οι ανάγκες των συγκεκριμένων ασθενών και των οικογενειών τους και να ληφθούν υπόψη κατά τον καθορισμό των υπηρεσιών που θα αναπτυχθούν.

Βασική επιδίωξη είναι να περιοριστεί η ανάγκη ιδρυματικής φροντίδας, με την παροχή οργανωμένων υπηρεσιών στο σπίτι, στις περιπτώσεις όπου η κατάσταση της υγείας του ασθενούς επιτρέπει την ασφαλή παραμονή του στο οικείο του περιβάλλον.