ΓεΣΥ: Τέλος στα συνταγογραφούμενα φάρμακα χωρίς συνταγή

Μια από τις σημαντικότερες αλλαγές που θα φέρει μαζί του το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ) θα αφορά στον τρόπο με τον οποίο θα προμηθευόμαστε τα φάρμακά μας αλλά και το πόσο βαθιά θα βάζουμε το χέρι στην τσέπη για να τα εξασφαλίσουμε. Επιπλέον θα πρέπει να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι χωρίς ιατρική συνταγή, φάρμακα που να καλύπτονται από το Σύστημα δεν παίρνουμε σε καμία περίπτωση. 

Τα καλά νέα είναι ότι στο πλαίσιο του ΓεΣΥ, οι τιμές των φαρμάκων δεν θα είναι πλέον θέμα το οποίο θα πρέπει να μας απασχολεί ή τουλάχιστον δεν θα μας απασχολεί όσο σήμερα αφού για κάθε σκεύασμα που θα αναγράφεται στη συνταγή που θα υπογράφει ο γιατρός μας θα καταβάλλουμε μόνο €1, ανεξάρτητα από τη λιανική τιμή λιανική πώλησης του συγκεκριμένου φαρμάκου.

Τα, ας τα χαρακτηρίσουμε «κακά» νέα, τουλάχιστον για αυτούς που σήμερα παίρνουν όλα τα φάρμακά τους δωρεάν από το Δημόσιο, είναι ότι πλέον τα Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα, όπως για παράδειγμα τα απλά παυσίπονα, θα τα αγοράζουν από την τσέπη τους. Αυτό επειδή, όπως συμβαίνει σε όλα τα Συστήματα Υγείας παγκοσμίως, έτσι και στο δικό μας ΓεΣΥ, τα Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα δεν θα καλύπτονται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Τα φάρμακά μας στο ΓεΣΥ

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας, «ο κύριος λόγος που αυτά τα φάρμακα είναι μη συνταγογραφούμενα είναι γιατί δεν χρειάζονται επίβλεψη ιατρού, είναι σχετικά ασφαλή και η πιθανότητα κατάχρησης δεν υφίσταται ή είναι πολύ περιορισμένη. Είναι ουσιαστικά φάρμακα που ο ασθενής χρησιμοποιεί για συμπτωματική αυτοθεραπεία και αφορούν ήπιες καταστάσεις όπως κοινό κρυολόγημα, ήπιο πόνο, ήπια προβλήματα του γαστρεντερικού, φροντίδα του δέρματος κ.λπ». 

Όπως εξήγησε από πλευράς του μιλώντας στον «Φ» ο λειτουργός των Φαρμακευτικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, Γιάννης Κκκολός, «τα Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα (ΜΗΣΥΦΑ), με βάση τον νόμο, είναι τα φάρμακα τα οποία ο κάθε ένας μπορεί να προμηθευτεί από το οποιοδήποτε φαρμακείο χωρίς να προσκομίσει ιατρική συνταγή».

Σε αυτά τα σκευάσματα, περιλαμβάνονται τα απλά παυσίπονα σε συγκεκριμένη δόση, κάποια φαρμακευτικά προϊόντα για την αντιμετώπιση των κρυολογημάτων κ.λπ. Σε αριθμό, σε ό, τι αφορά στην Κύπρο, δεν ξεπερνούν τα 300 σε σύνολο 2000 περίπου φαρμάκων που κυκλοφορούν στην κυπριακή αγορά. 

Θα πρέπει ωστόσο να διευκρινιστεί ότι στα ΜΗΣΥΦΑ δεν περιλαμβάνονται όλα τα σκευάσματα που σήμερα συνηθίσαμε να προμηθευόμαστε χωρίς συνταγή από τον φαρμακοποιό της γειτονιάς μας.

Για παράδειγμα, σε αρκετές περιπτώσεις οι πολίτες προμηθεύονται τα φάρμακα για την υπέρταση ή τη χοληστερόλη ή κάποια σκευάσματα για τον βήχα από τον φαρμακοποιό τους, χωρίς να προσκομίσουν ιατρική συνταγή. Αυτή η πρακτική είναι λανθασμένη και βεβαίως παράνομη, ωστόσο επειδή οι φαρμακοποιοί πολλές φορές γνωρίζουν τους πελάτες τους για χρόνια, άρα ξέρουν σε μεγάλο βαθμό και τα προβλήματα υγείας τους, δεν απαιτούν ιατρική συνταγή. 

Η αλήθεια είναι όμως ότι αυτού του είδους τα σκευάσματα είναι συνταγογραφούμενα και περιλαμβάνονται στα σχετικά διατάγματα. Ως εκ τούτο θα καλύπτονται και από το ΓεΣΥ.

Το διάταγμα στο οποίο καταγράφονται όλα τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που κυκλοφορούν στην Κύπρο αναθεωρείται, επικαιροποιείται και εκδίδεται σε ετήσια βάση από τον εκάστοτε υπουργό Υγείας και πρέπει να εφαρμόζεται από όλα ανεξαιρέτως τα φαρμακεία. Για αυτό οι πολίτες θα πρέπει να είναι σωστά ενημερωμένοι και να γνωρίζουν τα σκευάσματα που πραγματικά θεωρούνται συνταγογραφούμενα ή μη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: Τέσσερα νομοθετήματα για τα φάρμακα

Το σημαντικότερο όλων, είπε ο κ. Κκολός, «είναι να κατανοήσουν οι πολίτες ότι η καλύτερη και πιο ασφαλής πρακτική για τους ίδιους είναι να επισκέπτονται τον γιατρό τους για να συνταγογραφεί ο ίδιος τα φάρμακα που θεωρεί κατάλληλα σε κάθε περίπτωση». Στο πλαίσιο του ΓεΣΥ, πρόσθεσε, «οι φαρμακοποιοί θα αποζημιώνονται από τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας μόνο για τα φάρμακα που θα διαθέτουν κατόπιν συνταγής η οποία θα εκδίδεται από γιατρό συμβεβλημένο με το Σύστημα». 

Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι τα ΜΗΣΥΦΑ σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κυκλοφορούν ελεύθερα στην αγορά, ενώ οι τιμές τους έχουν ελευθεροποιηθεί. Βεβαίως, και ενώ στις πλείστες χώρες οι οποίες έχουν απελευθερώσει τις τιμές των ΜΗΣΥΦΑ λειτούργησαν οι νόμοι της αγοράς και οι τιμές τους παρουσίασαν σημαντικές μειώσεις, στην Κύπρο ο ανταγωνισμός δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει τα σκευάσματα αυτά και ως εκ τούτου οι τιμές άρχισαν να παρουσιάζουν αυξήσεις. 

Βάσει καταλόγου τα φάρμακα στο ΓεΣΥ

Σε ό, τι αφορά γενικά τον τρόπο προμήθειας των φαρμάκων μας στο πλαίσιο του ΓεΣΥ, ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας εξηγεί ότι οι διαδικασίες έχουν καθοριστεί ενώ καθορισμένο είναι και το αντίτιμο που ο δικαιούχος του ΓεΣΥ, δηλαδή όλοι οι πολίτες, θα καταβάλλουν για να εξασφαλίσουν τη φαρμακευτική τους αγωγή.

Ο κατάλογος των φαρμάκων που θα αποζημιώνει ο ΟΑΥ θα επικαιροποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα ώστε να αντικατοπτρίζει τις εξελίξεις στον χώρο της φαρμακευτικής και θα περιέχει τόσο τα πρωτότυπα όσο και τα γενόσημα σκευάσματα ενός φαρμάκου.

Για τον καταρτισμό του καταλόγου φαρμάκων, αξιολόγηση νέων φαρμάκων, την έγκριση για χορήγηση δαπανηρών φαρμακευτικών προϊόντων περιορισμένης ή αμφιβόλου αποτελεσματικότητας καθώς και την υιοθέτηση κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών και πρωτοκόλλων για τη χορήγηση του κάθε φαρμάκου, το Υπουργικό Συμβούλιο θα διορίσει Συμβουλευτική Επιτροπή Φαρμάκων, η οποία θα συμβουλεύει τον ΟΑΥ.

Για σκοπούς χρηστής διοίκησης  και κοινωνικής δικαιοσύνης, το Υπουργικό Συμβούλιο θα διορίσει και Αναθεωρητικό Συμβούλιο Φαρμάκων. Ο διορισμός των αρμόδιων επιτροπών θα πρέπει να αναμένεται ότι θα γίνει πριν το τέλος του τρέχοντος έτους.

Ασφάλεια και αποτελεσματικότητα

Απαραίτητη προϋπόθεση για να κυκλοφορήσει ένα φάρμακο στην Κύπρο είναι η αδειοδότησή του από τις αρμόδιες Αρχές.

Η άδεια κυκλοφορίας χορηγείται όταν αποδειχτεί τόσο η ασφάλεια όσο και η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, όπως αυτές αξιολογούνται στα στάδια κλινικών μελετών. Στην Κύπρο, η αδειοδότηση αυτή δίνεται από το Συμβούλιο Φαρμάκων.

Τα φάρμακα εξακολουθούν να παρακολουθούνται μετά την αδειοδότησή τους, για τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες οι οποίες δεν εντοπίστηκαν μέχρι τη στιγμή της αδειοδότησης, μέσω ενός συστήματος που ονομάζεται «Φαρμακοεπαγρύπνηση». 

Συμπληρωμή €1 για κάθε σκεύασμα

Ο ΟΑΥ θα καλύπτει πλήρως το σκεύασμα με τη χαμηλότερη τιμή από μια ομάδα ανταλλάξιμων φαρμάκων, ενώ ο δικαιούχος θα έχει τη δυνατότητα να προμηθευτεί ακριβότερο προϊόν καταβάλλοντας τη διαφορά της τιμής. Το ποσό της διαφοράς της τιμής ονομάζεται «συνεισφορά». 

Στην πράξη και σύμφωνα πάντα με τον ΟΑΥ, «μετά από την εξασφάλιση συνταγής από ιατρό, ο δικαιούχος θα μπορεί να προμηθευτεί τα φάρμακά του από οποιοδήποτε φαρμακείο, παρουσιάζοντας τη συνταγή στον φαρμακοποιό». 

Ο φαρμακοποιός θα εντοπίζει τη συνταγή στο σύστημα πληροφορικής του ΓεΣΥ για να την εκτελέσει. (Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι όλοι οι επαγγελματίες υγείας, μεταξύ αυτών και οι φαρμακοποιοί, οι οποίοι θα συμβληθούν με τον ΟΑΥ και θα συμμετέχουν στο ΓεΣΥ, θα έχουν εγκατεστημένο το λογισμισμικό του Συστήματος και θα διεκπεραιώνουν όλες τις πράξεις στις οποίες προβαίνουν ηλεκτρονικά). 

Στους ασθενείς θα παρέχονται επιλογές φαρμάκων και θα εισαχθούν μηχανισμοί για αποτελεσματικότερη χρήση φαρμάκων και περιορισμό φαινομένων κατάχρησης. Οι όποιες εξοικονομήσεις προκύψουν (όπως μέσω της χρήσης γενοσήμων), θα διοχετεύονται προς όφελος των ασθενών π.χ. για την κάλυψη δαπανηρών καινοτόμων φαρμάκων».

Ο δικαιούχος θα καταβάλλει ένα μικρό ποσό συμπληρωμής (€1) για κάθε  φάρμακο. «Η συμπληρωμή εφαρμόζεται ώστε να αποφευχθεί το φαινόμενο της υπερσυνταγογράφησης και της κατάχρησης, το οποίο πέραν της οικονομικής σπατάλης είναι δυνατό να εκθέσει τον ασθενή σε αχρείαστο κίνδυνο».

Σημαντικό είναι επίσης να αναφερθεί ότι «για τα ενδονοσοκομειακά φάρμακα δεν θα καταβάλλεται από τον δικαιούχο καμία συμπληρωμή. Επίσης για την οικονομική προστασία του δικαιούχου, έχει καθοριστεί μέγιστο ετήσιο ποσό συμπληρωμής, πέραν του οποίου δεν θα πληρώνει».

Σε περιπτώσεις χρόνιας πάθησης ο ιατρός θα έχει τη δυνατότητα έκδοσης επαναλαμβανόμενης συνταγής, η οποία θα ισχύει μέχρι έξι μήνες, ώστε να αποφεύγεται η αχρείαστη ταλαιπωρία του δικαιούχου. 

Θα πληρώνουμε τη διαφορά στην τιμή

«Σε περίπτωση που το φάρμακο που του έχει συνταγογραφήσει ο ιατρός του, ανήκει σε μια ομάδα που υπάρχουν ανταλλάξιμα φάρμακα, αλλά δεν είναι αυτό που του καλύπτει πλήρως το ΓεΣΥ, ο φαρμακοποιός θα ενημερώνει τον δικαιούχο για την επιλογή που έχει στη διάθεσή του να πάρει το πλήρως καλυπτόμενο ή να παραμείνει στο φάρμακο που του έχει συνταγογράψει ο ιατρός του και να πληρώσει τη διαφορά στην τιμή». 

Για παράδειγμα, εάν το σκεύασμα που ο γιατρός συστήνει κοστίζει €8 και το σκεύασμα που το Σύστημα καλύπτει στοιχίζει €5, ο πολίτης θα κληθεί να πληρώσει μόνο €3 για να πάρει το φάρμακό του. 

Στις περιπτώσεις όπου συνταγογραφείται φάρμακο για το οποίο δεν υπάρχει ανταλλάξιμο π.χ. δεν έχει κυκλοφορήσει γενόσημο ή για συγκεκριμένους ιατρικούς λόγους δεν μπορεί να γίνει αντικατάσταση, ο ΟΑΥ θα το καλύπτει πλήρως.

Και πρωτότυπα και γενόσημα φάρμακα

Στον κατάλογο των φαρμάκων που θα διαθέτει ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας στους δικαιούχους του ΓεΣΥ θα περιλαμβάνονται τόσο τα πρωτότυπα, τα καινούργια δηλαδή φάρμακα όσο και τα γενόσημα, τα αντιγραφικά σκευάσματα.

Πρωτότυπα φάρμακα είναι τα φάρμακα για τα οποία δεν υπάρχουν στην αγορά αντιγραφικά φάρμακα. Με απλά λόγια, η εταιρεία που ανακαλύπτει ένα νέο φάρμακο (πρωτότυπο) αποκτά δίπλωμα ευρεσιτεχνίας (πατέντα) και έχει τα αποκλειστικά δικαιώματα πώλησής του για ένα καθορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να μπορέσει να αποσβέσει τις δαπάνες από τη διαδικασία έρευνας και ανάπτυξης του φαρμάκου. Το πρωτότυπο φάρμακο είναι συνήθως ακριβό κατά το χρονικό διάστημα ισχύος της πατέντας. 

Μετά τη λήξη της πατέντας του πρωτότυπου φαρμάκου, υπάρχει δυνατότητα αντιγραφής του από άλλους κατασκευαστές. Μπορεί, δηλαδή, το ίδιο φάρμακο να παραχθεί νόμιμα και από άλλες φαρμακοβιομηχανίες, και ονομάζεται γενερικό ή γενόσημο.

Σύμφωνα με τον ΟΑΥ, «σε κάθε φάρμακο υπάρχει η δραστική ουσία καθώς και άλλες ουσίες οι οποίες ονομάζονται έκδοχα. Η δραστική ουσία ενός φαρμάκου είναι το συστατικό που προσδίδει στο φάρμακο τη θεραπευτική του ιδιότητα (δράση). Το γενόσημο φάρμακο παρασκευάζεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι ίδιο με το πρωτότυπο φάρμακο, δηλαδή περιέχει την ίδια δραστική ουσία, στην ίδια ποσότητα, γι’ αυτό και είναι θεραπευτικά ισοδύναμο». 

Θα πρέπει να τονιστεί ότι γενικά τα γενόσημα φάρμακα στοιχίζουν πολύ λιγότερο από τα πρωτότυπα φάρμακα και είναι εξίσου ασφαλή και αποτελεσματικά. Χρησιμοποιούνται ανά το παγκόσμιο, τόσο από τα Συστήματα Υγείας όσο και από τους επαγγελματίες γενικά αφού η δράση τους είναι η ίδια με εκείνη των πρωτότυπων σκευασμάτων.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Να είμαστε ενημερωμένοι
Είναι γεγονός ότι οι αλλαγές που θα φέρει μαζί του το ΓεΣΥ είναι μεγάλες και ενδεχομένως στην αρχή της εφαρμογής του συστήματος να δημιουργηθούν μπερδέματα, παρεξηγήσεις και ενδεχομένως εντάσεις. Τα πράγματα είναι όμως πολύ απλά και όλοι εμείς οι πολίτες, οι αυριανοί δικαιούχοι του ΓεΣΥ θα πρέπει και από μόνοι μας να μεριμνήσουμε για τη σωστή ενημέρωσή μας. Από την άλλη, είναι υποχρέωση των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών, του υπουργείου Υγείας αλλά και του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας να ενημερώσουν σωστά και με κάθε λεπτομέρεια τους πολίτες πριν την έναρξη της εφαρμογής της πρώτης φάσης του ΓεΣΥ τον Ιούνιο του 2019. Εάν οι πολίτες γνωρίζουν τις διαδικασίες εκ των προτέρων, τα όποια μπερδέματα θα εκμηδενιστούν και ταυτόχρονα ούτε οι ίδιοι θα ταλαιπωρούνται στο «άγνωστο» ούτε οι αρμόδιοι θα επιβαρυνθούν με άσκοπές ίσως διορθωτικές κινήσεις.