Κοντά σε συμφωνία για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ φέρονται να βρίσκονται ΗΠΑ, Ιράν και Ομάν, με την Ουάσινγκτον να επιδιώκει ακόμη και εντός της ημέρας ανακοίνωση μιας προσωρινής ρύθμισης για την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Λίγες ημέρες αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να «παγώσει» τα σχέδια για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, δίνοντας χώρο στη διπλωματία, οι δύο πλευρές φαίνεται πως βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Πληροφορίες του Axios, που επικαλείται δύο περιφερειακές πηγές και Αμερικανό αξιωματούχο, αναφέρουν ότι η συμφωνία βρίσκεται στο τελικό στάδιο και στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης είναι να ανακοινωθεί εντός της ημέρας.
Το σχέδιο για τα Στενά του Ορμούζ
Η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία προβλέπει μια μεταβατική περίοδο 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης, κατά την οποία το Ιράν και το Ομάν θα συντονίζουν τη ναυσιπλοΐα στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα.
Συγκεκριμένα:
- Τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα χρησιμοποιούν τη βόρεια θαλάσσια λωρίδα, εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων.
- Τα πλοία που εξέρχονται προς την Αραβική Θάλασσα θα κινούνται μέσω της νότιας λωρίδας στα χωρικά ύδατα του Ομάν, σε συνεννόηση με την Τεχεράνη.
- Δεν θα επιβάλλονται τέλη ή διόδια κατά τη διάρκεια της προσωρινής συμφωνίας.
- Εντός 30 ημερών προβλέπεται η εκκαθάριση ναρκών από τη μεσαία λωρίδα του περάσματος, ώστε στη συνέχεια να χρησιμοποιείται και για τις δύο κατευθύνσεις στο πλαίσιο μιας μόνιμης συμφωνίας.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση ικανοποιεί εν μέρει το πάγιο αίτημα του Ιράν για μεγαλύτερο ρόλο στον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, κάτι που μέχρι σήμερα δεν ίσχυε.
Ο Τραμπ δίνει 48ωρη προθεσμία στο Ιράν
Παρά το θετικό κλίμα, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη ότι η υπομονή της Ουάσιγκτον δεν είναι απεριόριστη.
-«Πού βρισκόμαστε με το Ιράν;», τον ρώτησε δημοσιογράφος.
-«Θα γνωρίζουμε σε 48 ώρες», απάντησε ο Τραμπ, που είχε διακηρύξει προ διημέρου ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να έχουν ανοίξει μέχρι την Τρίτη. Και επανέλαβε την απειλή του προς το Ιράν μιλώντας στο Fox News.
«Τα Στενά θα ανοίξουν πολύ σύντομα. Αν κάνουν πίσω ξανά, θα δεχθούν πολύ ισχυρό πλήγμα. Το γνωρίζουν και το καταλαβαίνουν», δήλωσε σε συνέντευξή του, επισημαίνοντας πάντως ότι οι συνομιλίες με το Ιράν εξελίσσονται σε θετικό κλίμα.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έκανε λόγο για πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, εκφράζοντας την αισιοδοξία του ότι μπορεί να υπάρξει σύντομα συμφωνία.
Το διπλωματικό παρασκήνιο
Καθοριστικό ρόλο στις επαφές διαδραμάτισε το Ομάν, με τη στήριξη του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, ενώ ενεργή συμμετοχή είχε και ο Λευκός Οίκος.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, είχε συνεχείς τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, και τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι.
Ο Αραγτσί είχε αποδεχθεί καταρχήν το σχέδιο από το περασμένο Σαββατοκύριακο, ωστόσο απαιτούνταν η έγκριση της ανώτατης ηγεσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας. Σύμφωνα με αμερικανικές και περιφερειακές πηγές, το «πράσινο φως» δόθηκε την Τρίτη.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο σημαντικά
Τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, αλλά και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε οδηγήσει τους τελευταίους μήνες σε επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, περιορισμό της ναυσιπλοΐας και φόβους για γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή, προκαλώντας αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Εφόσον η συμφωνία οριστικοποιηθεί, θα αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική διπλωματική αποκλιμάκωση μετά τις στρατιωτικές συγκρούσεις των τελευταίων εβδομάδων και ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα διαπραγμάτευση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και για την πλήρη αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας σε ένα από τα πιο κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη.
Νέα φάση στις συνομιλίες Ιράν – Ομάν: Στόχος ένας νέος «μεσαίος διάδρομος»
Την ίδια ώρα, η κρατική ιρανική τηλεόραση Press TV μεταδίδει ότι οι συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ έχουν εισέλθει σε «νέα φάση», με τις δύο πλευρές να βρίσκονται, σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο, πολύ κοντά σε μια διμερή συμφωνία.
Όπως αναφέρεται, βασικός στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η δημιουργία ενός νέου «μεσαίου διαδρόμου» (middle corridor) στα Στενά του Ορμούζ, ο οποίος θα διασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων, προστατεύοντας παράλληλα τα δικαιώματα του Ιράν ως παράκτιου κράτους.
Εφόσον τεθεί σε λειτουργία, ο νέος διάδρομος θα αντικαταστήσει τόσο τη βόρεια όσο και τη νότια θαλάσσια διαδρομή που συζητούνται στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας, αποτελώντας τη βάση για ένα μόνιμο σύστημα ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Πριν από την πρόσφατη σύγκρουση, η διέλευση των πλοίων γινόταν μέσω ενός συστήματος δύο λωρίδων κυκλοφορίας που είχε υιοθετηθεί από τον ΟΗΕ και εκτεινόταν τόσο στα ιρανικά όσο και στα χωρικά ύδατα του Ομάν.
Ωστόσο, μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών και τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, η Τεχεράνη έκλεισε ουσιαστικά το πέρασμα και υποχρέωσε τα πλοία να κινούνται αποκλειστικά μέσω της βόρειας διαδρομής, κοντά στο νησί Λαράκ και εντός ιρανικών υδάτων.
Μετά τη συμφωνία εκεχειρίας του Ιουνίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρότειναν τη δημιουργία μιας εναλλακτικής νότιας διαδρομής, πλησίον των ακτών του Ομάν. Η πρόταση αυτή απορρίφθηκε από το Ιράν, το οποίο συνέχισε τις επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας, οδηγώντας σε νέα κλιμάκωση της έντασης.
Νωρίτερα την Τρίτη, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, χαρακτήρισε «θετικές» τις συνομιλίες με το Ομάν τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, σημειώνοντας ότι βασικό αντικείμενο των επαφών αποτελεί ο καθορισμός ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.
