Αρμενία: Στροφή στις ΗΠΑ, απομακρύνεται από Γαλλία

Έναν χρόνο μετά την υπογραφή της Διακήρυξης της Ουάσιγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαίωσαν την πρόθεσή τους να ενισχύσουν την πολιτική και οικονομική τους παρουσία στον Νότιο Καύκασο.

Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά σε νέο του paper ο Βολοντίμιρ Σονιούκ, πολιτικός αναλυτής και δημοσιογράφος, στις 10 Αυγούστου, η Ουάσιγκτον, το Μπακού και το Γιερεβάν εξέδωσαν κοινή δήλωση για την επέτειο της συνόδου κορυφής στον Λευκό Οίκο. Τα μέρη επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στην υλοποίηση των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν στις 8 Αυγούστου 2025, συμπεριλαμβανομένου του έργου TRIPP, της αμοιβαίας αναγνώρισης κυριαρχίας και της ανάπτυξης νέων μεταφορικών και οικονομικών συνδέσεων στην περιοχή.

Το TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity — Διαδρομή Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία) είναι μια πρωτοβουλία των Ηνωμένων Πολιτειών, της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν για την κατασκευή ενός διαδρόμου μεταφορών και ενέργειας μήκους 43 χιλιομέτρων μέσω της επαρχίας Syunik της Αρμενίας, που συνδέει την ενδοχώρα του Αζερμπαϊτζάν με το Ναχιτσεβάν και την Τουρκία. Παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν, το έργο συνενώνει τα οικονομικά συμφέροντα του Μπακού, του Γερεβάν, της Άγκυρας και των κρατών της Κεντρικής Ασίας υπό τις οικονομικές και πολιτικές εγγυήσεις της Ουάσιγκτον, υποστηρίζει στην ανάλυση του ο Σονιούκ.

«Στο πλαίσιο των νέων δεδομένων στον Νότιο Καύκασο και της ενίσχυσης της αμερικανικής θέσης, η Γαλλία χάνει σταδιακά την επιρροή που είχε οικοδομήσει επί χρόνια στην περιοχή μέσω στενής πολιτικής και στρατιωτικής στήριξης προς την Αρμενία», σημειώνει ο πολιτικός αναλυτής. Παρά τα σημάδια δυσαρέσκειας από το Παρίσι για τον αποκλεισμό της Γαλλίας από το TRIPP, ο Αρμένιος πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν δεν έχει ακόμη προτείνει την ένταξη της Γαλλίας στο έργο.

Στις 13 Φεβρουαρίου, το γνωστό γαλλικό πολιτικό εβδομαδιαίο έντυπο Le Journal du Dimanche αντέδρασε έντονα στη συμφωνία TRIPP: «Πρόκειται για μια έντονη προσβολή απέναντι στη Γαλλία — στην ουσία, είναι μια προδοσία». Το έντυπο εξέφρασε την αγανάκτησή του για το γεγονός ότι, σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, ο Πασινιάν συμφώνησε σε 99ετή μίσθωση βάσει της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν 75% έλεγχο της εταιρείας που είναι υπεύθυνη για την κατασκευή δρόμων, γεφυρών και σιδηροδρόμων. Το Παρίσι, σημείωσε η δημοσίευση, «βρίσκεται απλά εκτός αυτού του σημαντικού περιφερειακού έργου».

Μια ακόμη ένδειξη της εξασθένησης της γαλλικής θέσης ήρθε με την απόλυση, στις 31 Ιουλίου, του Αράικ Χαρουτιουνιάν, προϊσταμένου του επιτελείου του Αρμένιου πρωθυπουργού. Ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες της γαλλικής πολιτικής της κυβέρνησης.

Ο πολιτικός αναλυτής Σονιούκ σχολιάζει χαρακτηριστικά πως σύμφωνα με πηγές από τις υπηρεσίες ασφαλείας, ο Χαρουτιουνιάν είχε στρατολογηθεί από τις γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών και παρείχε στο Παρίσι πληροφορίες σχετικά με τις εσωτερικές πολιτικές διεργασίες και τα σχέδια της ομάδας του Πασινιάν. «Η Γαλλία απέκτησε με αυτόν τον τρόπο ευαίσθητες πληροφορίες απευθείας από τον στενό κύκλο του Αρμένιου πρωθυπουργού και τις χρησιμοποίησε για να ενισχύσει τη θέση του Παρισιού στην περιοχή», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Σονιούκ.

Οι πληροφορίες για την ύπαρξη στενών δεσμών του Χαρουτιουνιάν με το Παρίσι, ενισχύονται περαιτέρω από την ένταση των επαφών του με τη Γαλλία. Μόνο κατά την περίοδο 2024-2025, ο Χαρουτιουνιάν επισκέφθηκε τη Γαλλία τουλάχιστον τρεις φορές, συναντώντας όχι μόνο διπλωμάτες αλλά και εκπροσώπους γαλλικών κρατικών φορέων υπεύθυνων για «εσωτερική ασφάλεια και διαχείριση κρίσεων». Σε αντίθεση με τους συμμετέχοντες στις υπόλοιπες συναντήσεις του, τα ονόματα αυτών των αξιωματούχων και οι υπηρεσίες που εκπροσωπούσαν δεν αποκαλύφθηκαν στις επίσημες ανακοινώσεις.

Στην ανάλυσή του ο Σονιούκ υποστηρίζει ότι πέρα από τις επισκέψεις του στη Γαλλία, ο Χαρουτιουνιάν δεχόταν τακτικά Γάλλους διπλωμάτες και ειδικούς απεσταλμένους στο Ερεβάν, παραμένοντας ένας από τους κύριους διαύλους επικοινωνίας του Παρισιού με την αρμενική κυβέρνηση. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κατά την επίσκεψη του Μακρόν στο Ερεβάν τον Μάιο του 2026, ο Χαρουτιουνιάν ήταν ανάμεσα σε μια μικρή ομάδα ανώτερων Αρμενίων αξιωματούχων που συνόδευαν τον Γάλλο πρόεδρο.

Ο Πασινιάν αντικατέστησε τον Γάλλο πληροφοριοδότη με τη Λιλίτ Μακούντς, πρώην πρέσβη της Αρμενίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο διορισμός αυτός αποτέλεσε ακόμη ένα σημάδι ότι οι προτεραιότητες του Ερεβάν στρέφονταν προς την Ουάσιγκτον.

«Παρ’ όλα αυτά, θα ήταν πρόωρο να μιλήσουμε για ξεκάθαρη στροφή του Πασινιάν προς μια Δύση υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. Ενώ ενισχύει τους δεσμούς με την Ουάσιγκτον, το Ερεβάν διατηρεί παράλληλα επαφές με τη Μόσχα», τονίζει ο Σονιούκ. Επισημαίνει για παράδειγμα το γεγονός ότι το πρώτο ταξίδι του Πασινιάν στο εξωτερικό μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Ιουνίου, ήταν στη Ρωσία, όπου συναντήθηκε με τον Ρώσο πρωθυπουργό Μιχαήλ Μισούστιν στις 6 Ιουλίου. Έναν μήνα αργότερα, ο Πασινιάν ταξίδεψε στο Κιργιστάν για συνάντηση της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (ΕΑΕU), επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά ότι η Αρμενία παραμένει βαθιά συνδεδεμένη με το Κρεμλίνο σε οικονομικό επίπεδο.

Όλα αυτά εξελίχθηκαν στο πλαίσιο μιας αυξημένης στήριξης της ΕΕ προς το Ερεβάν. Τον Μάιο, η Ρωσία άρχισε να επιβάλλει περιορισμούς στις εισαγωγές μιας σειράς αρμενικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων λαχανικών, φρέσκων βοτάνων και φρούτων, καθώς και ψαριών και λουλουδιών. Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε 34 εκατ. ευρώ προς την Αρμενία στις 19 Ιουνίου και, στις 2 Ιουλίου, επιβεβαίωσε επιπλέον 18 εκατ. ευρώ στήριξης στο πλαίσιο ενός συνολικού πακέτου 52 εκατ. ευρώ. Ταυτόχρονα, οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν μέτρα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης αρμενικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δικαιολόγησε ρητά αυτά τα μέτρα ως αναγκαία για να βοηθήσουν την Αρμενία να αντεπεξέλθει στους ρωσικούς εμπορικούς περιορισμούς και να διαφοροποιήσει τους οικονομικούς της δεσμούς.

«Στις εκλογές του Ιουνίου, ο Πασινιάν παρουσιάστηκε ως η κορυφαία φιλοδυτική δύναμη της Αρμενίας, αντιπαραβάλλοντας την πορεία του με την προηγούμενη εξάρτηση της χώρας από τη Μόσχα. Τα επόμενα βήματά του, ωστόσο, υποδεικνύουν ότι αυτή η εικόνα λειτούργησε περισσότερο ως προεκλογικό τέχνασμα. Ενώ ενισχύει τους δεσμούς με τις Ηνωμένες Πολιτείες και ταυτόχρονα περιθωριοποιεί τη Γαλλία, ο Πασινιάν δεν έχει εγκαταλείψει τη ρωσική γραμμή — συνεχίζει να διατηρεί επαφές με τη Μόσχα, ενώ η Αρμενία παραμένει ενεργή στους μηχανισμούς της ΕΑΕU. Οι εκλογές, επομένως, δεν επέλυσαν το εξωτερικό-πολιτικό δίλημμα της Αρμενίας· απλώς το ανέβαλαν», καταλήγει στην ανάλυσή του ο Βολοντίμιρ Σονιούκ.