Ανησυχίες για πιθανή νέα κλιμάκωση στον Καύκασο

Το πολιτικό τοπίο στην Αρμενία όπως αυτό εξελίχθηκε στη διάρκεια της θερινής περιόδου, σχολιάζει σε νέο του paper ο Βούλγαρος δημοσιογράφος και γεωπολιτικός αναλυτής, Τόντορ Μπελένσκι.

Όπως επισημαίνει, το καλοκαίρι του 2026, η Αρμενία γνώρισε μια σειρά γεγονότων, καθένα από τα οποία, θα μπορούσαν να προκαλέσουν διεθνές θέμα. Σε περίπου τρεις μήνες, σχεδόν κάθε προεξέχων πολιτικός της αντιπολίτευσης στη χώρα βρέθηκε αντιμέτωπος με ποινικές διώξεις.

Στη νέα του ανάλυση ο Μπελένσκι περιγράφει πως στις 6 Ιουνίου, την παραμονή των βουλευτικών εκλογών, κινήθηκε ποινική διαδικασία εναντίον έξι υποψηφίων της συμμαχίας με το όνομα «Ισχυρή Αρμενία», του κύριου αντιπάλου του κόμματος του Νικόλ Πασινιάν· τουλάχιστον τέσσερις τέθηκαν υπό κράτηση. Παρ’ όλα αυτά, η συμμαχία τερμάτισε δεύτερη, συγκεντρώνοντας 23,29% των ψήφων λαμβάνοντας 28 έδρες. Στη συνέχεια και συγκεκριμένα στις 6 Ιουλίου, συνελήφθη ο ηγέτης του κόμματος «Ευημερούσα Αρμενία» Γκαγκίκ Τσαρουκιάν: με απόφαση δικαστηρίου, προφυλακίστηκε αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για απάτη μεγάλης κλίμακας και ξέπλυμα χρήματος, ενώ λίγο μετά προστέθηκαν κατηγορίες για φοροδιαφυγή. Στις 25 Αυγούστου, συνελήφθησαν ο πρώην πρόεδρος και ηγέτης του «Συμμαχία Αρμενίας», Ρομπέρτ Κοτσαριάν, και ο γιος του Σεντράκ· διενεργήθηκαν έρευνες σε αρκετές δεκάδες διευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης της κατοικίας του νεότερου γιου του Κοτσαριάν, του βουλευτή Λεβόν Κοτσαριάν. Στις 27 Αυγούστου, δικαστήριο ενέκρινε τη σύλληψή του.

Την 1η Σεπτεμβρίου, ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γκαγκίκ Χατσατριάν μεταφέρθηκε από το σπίτι του με φορείο και οδηγήθηκε σε αυτή την κατάσταση στους ανακριτές και στη συνέχεια στο δικαστήριο. Σύμφωνα με τους δικηγόρους του, πάσχει από σοβαρή πάθηση της σπονδυλικής στήλης και βρισκόταν σε έντονο πόνο κατά τη μεταφορά του. Το επόμενο πρωί, ο 71χρονος πρώην υπουργός προφυλακίστηκε για δύο μήνες.

Παράλληλα, όπως αναφέρει στο paper του ο Βούλγαρος δημοσιογράφος και γεωπολιτικός αναλυτής Τόντορ Μπελένσκι,η Αρμενία βιώνει μια πρωτόγνωρη, για τη σύγχρονη ιστορία της χώρας, ποινική δίωξη εναντίον του προκαθήμενου της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας.

Και εξηγεί: «Η υπόθεση προέκυψε στο πλαίσιο της ανοιχτής σύγκρουσης του Πασινιάν με τον Καρέκιν Β’, ο οποίος είχε ζητήσει την παραίτηση του πρωθυπουργού και είχε καταλογίσει στην κυβέρνηση ευθύνη για την απώλεια του Καραμπάχ. Η αφορμή ήταν μια εσωτερική εκκλησιαστική διαφορά προσωπικού: ο Καθολικός Καρέκιν  απομάκρυνε έναν επίσκοπο από τη θέση του και δεν συμμορφώθηκε με απόφαση κοσμικού δικαστηρίου που διέταζε την επαναφορά του. Στις 29 Ιανουαρίου, κινήθηκε ποινική διαδικασία σε σχέση με τις ενέργειες της εκκλησιαστικής ηγεσίας· στις 30 Ιανουαρίου, απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε έξι μέλη του Ανώτατου Πνευματικού Συμβουλίου· και στις 14 Φεβρουαρίου, κινήθηκε ποινική διαδικασία εναντίον του ίδιου του Καθολικού, στον οποίο απαγορεύτηκε επίσης η έξοδος από τη χώρα».

Ο Μπελένσκι επισημαίνει πως «ούτε οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ούτε τα κορυφαία δυτικά μέσα ενημέρωσης εξέτασαν αυτές τις εξελίξεις με ουσιαστικό τρόπο. Η Human Rights Watch και η Διεθνής Αμνηστία, οργανισμοί συνήθως προσεκτικοί τόσο απέναντι στη δίωξη προσώπων της αντιπολίτευσης όσο και στην άσκηση πίεσης σε θρησκευτικούς ηγέτες, δεν έχουν εκδώσει ούτε μία ανακοίνωση γι’ αυτές».

Το BBC, το CNN, η Guardian και η Independent καλύπτουν τακτικά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μετασοβιετικής πολιτικής και έχουν δημοσιεύσει δεκάδες άρθρα για το Αζερμπαϊτζάν. «Ωστόσο, τους τελευταίους τρεις μήνες, οι συλλήψεις του ηγέτη της αντιπολίτευσης στο κοινοβούλιο, ενός πρώην προέδρου και έξι υποψηφίων παραμονές των εκλογών, καθώς και η υπόθεση εναντίον του επικεφαλής της τοπικής Εκκλησίας, δεν έχουν συμπεριληφθεί σε αυτή την κάλυψη. Από την 1η Σεπτεμβρίου, δεν έχει εμφανιστεί ούτε καν σύντομο ρεπορτάζ, ούτε καν για το περιστατικό με το φορείο», σημειώνει ο γεωπολιτικός αναλυτής Μπελένσκι.

Η ειρηνευτική διαδικασία στον Νότιο Καύκασο πιστώνεται στην κυβέρνηση Τραμπ ως ένα από τα επιτεύγματά της. Στις 4 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος μοιράστηκε ένα άρθρο του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, στο οποίο η ειρήνη στον Νότιο Καύκασο παρουσιαζόταν ως συγκεκριμένο αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής και ως παράδειγμα ρεαλιστικής προσέγγισης στην περιοχή.

Κατά την εκτίμηση του Μπελένσκι, «η ευρύτερη πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ συναντά ολοένα και πιο ψυχρή υποδοχή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, και η απόκλιση είναι εμφανής όχι μόνο σε δημόσιες δηλώσεις. Τις ίδιες εβδομάδες, η κριτική κατά του Μπακού στον ευρωπαϊκό Τύπο εντάθηκε και καθώς ο όγκος της κάλυψης αυξανόταν, το ζήτημα του Καραμπάχ επανήλθε μαζί του».

Ο Μπελένκσι καταλήγει στην ανάλυση του σχολιάζοντας ότι «το Αζερμπαϊτζάν παραμένει υπό συνεχή κριτική και μιντιακή πίεση. Ωστόσο, η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται διαφορετική: στις 4 Σεπτεμβρίου, η πρέσβειρα της ΕΕ στο Αζερμπαϊτζάν, Μαριάνα Κούγιουντζιτς, μίλησε για μια «νέα φάση» στις σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν, εντατικοποίηση του πολιτικού διαλόγου και προετοιμασίες για ένα νέο πλαίσιο διμερούς συνεργασίας. Η επιλεκτικότητα με την οποία ορισμένες παραβιάσεις γίνονται διεθνή θέματα ενώ άλλες περνούν χωρίς σχόλιο δεν μπορεί να εξηγηθεί από τη φύση των ίδιων των γεγονότων. Ένα ενιαίο πρότυπο θα σήμαινε ότι η αντίδραση καθορίζεται από τη βαρύτητα του συμβάντος, και όχι από το ποιος φέρει την ευθύνη γι’ αυτό και ποιος τελικά επωφελείται από τη σιωπή», συνοψίζει.