Τελευταία ομιλία Γκουτέρες στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ: «Η ειρήνη είναι εφικτή» – Τι είπε για τις συγκρούσεις, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την κλιματική κρίση

Με εκκλήσεις για τερματισμό των πολέμων, αυστηρότερη παγκόσμια εποπτεία της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενίσχυση της δράσης για την κλιματική αλλαγή και βαθιές μεταρρυθμίσεις στους διεθνείς θεσμούς, ο Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε την Τρίτη την τελευταία του ομιλία στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ως Γενικός Γραμματέας.

Ο πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, του οποίου η δεύτερη πενταετής θητεία ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου, χρησιμοποίησε την ομιλία του για να συνοψίσει ορισμένες από τις βασικές προτεραιότητες που χαρακτήρισαν τη δεκαετή παρουσία του στην ηγεσία του Οργανισμού: ειρήνη, πολυμερής συνεργασία, κλιματική δράση και διεθνής διακυβέρνηση των νέων τεχνολογιών.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ζητώντας από τις χώρες που πρωτοστατούν στην τεχνολογική ανάπτυξη να ανταλλάσσουν πληροφορίες για τους σοβαρότερους κινδύνους ασφαλείας, να συνεργάζονται στις δοκιμές και τις αξιολογήσεις των συστημάτων και να συμφωνήσουν σε κοινές δικλίδες προστασίας.

Ο Γκουτέρες κάλεσε επίσης ΗΠΑ και Κίνα να συνεργαστούν για τη διαχείριση των κινδύνων της ΤΝ, σε μια περίοδο κατά την οποία το Συμβούλιο Ασφαλείας ετοιμάζεται να συζητήσει τις επιπτώσεις της τεχνολογίας στη διεθνή ασφάλεια, με συμμετοχή κορυφαίων στελεχών εταιρειών του κλάδου.

Στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, ο Γενικός Γραμματέας επανέλαβε τη στήριξή του στη λύση των δύο κρατών για Ισραηλινούς και Παλαιστινίους, προειδοποιώντας ότι δεν πρέπει να επιτραπεί να εξαφανιστεί αυτή η προοπτική.

Τόνισε ότι όλες οι πλευρές οφείλουν να σέβονται το διεθνές δίκαιο και τις αποφάσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ενώ η αναφορά του στη λύση των δύο κρατών προκάλεσε παρατεταμένο χειροκρότημα στην αίθουσα.

Για τη συνολικότερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ζήτησε αποκλιμάκωση και διάλογο, με φόντο τη διεύρυνση της κρίσης στην περιοχή και τις απειλές για τη ναυσιπλοΐα.

«Οι μάχες πρέπει να σταματήσουν. Η ανθρωπιστική βοήθεια πρέπει να ρεύσει. Και το δικαίωμα ελεύθερης ναυσιπλοΐας πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως, με βάση το διεθνές δίκαιο», ανέφερε.

Ο Γκουτέρες επανήλθε και στο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, ζητώντας να «πληρώσουν όσοι ρυπαίνουν» και επικρίνοντας ευθέως τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.

Κατηγόρησε τις πετρελαϊκές εταιρείες ότι επί χρόνια αντιμετώπιζαν την ατμόσφαιρα ως χώρο απόρριψης ρύπων και υποστήριξε ότι τα συμφέροντα που συνδέονται με τα ορυκτά καύσιμα δεν πρόκειται να υποχωρήσουν χωρίς πολιτική παρέμβαση.

Κάλεσε, για τον λόγο αυτό, τις κυβερνήσεις να καταρτίσουν εθνικά σχέδια απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε και στη λειτουργία του ίδιου του ΟΗΕ και του διεθνούς συστήματος.

Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι οι μηχανισμοί συλλογικής δράσης βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση και υποστήριξε ότι πολλοί διεθνείς θεσμοί εξακολουθούν να αντανακλούν συσχετισμούς ισχύος μιας περασμένης εποχής.

Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια περίοδο έντονης συζήτησης για την αποτελεσματικότητα και τη χρηματοδότηση του ΟΗΕ, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει προχωρήσει σε περικοπές χρηματοδότησης και αποχώρηση από σειρά οργανισμών και μηχανισμών του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών.

Κλείνοντας την τελευταία του ομιλία στη Γενική Συνέλευση ως επικεφαλής του ΟΗΕ, ο Γκουτέρες έστειλε ένα προσωπικό μήνυμα προς τους ηγέτες με τους οποίους συνεργάστηκε τα τελευταία δέκα χρόνια.

Διαβεβαίωσε ότι μετά την αποχώρησή του από τη θέση του Γενικού Γραμματέα θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και την πεποίθηση ότι η ειρήνη παραμένει εφικτή.

«Όπου κι αν είμαι, ό,τι κι αν κάνω, θα συνεχίσω να υπερασπίζομαι την πεποίθησή μου ότι η ειρήνη είναι εφικτή», είπε, προσθέτοντας ότι θα συνεχίσει να αγωνίζεται για τις αξίες του ΟΗΕ.