Ιρανοί χάκερ: Χτυπούν πλέον πραγματικές υποδομές – Στόχοι δεξαμενόπλοια, δίκτυα ύδρευσης και ψυγεία – Στο στόχαστρο ακόμα και εγκαταστάσεις αποθήκευσης αίματος

Μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη διάσταση αποκτούν οι κυβερνοεπιχειρήσεις που αποδίδονται στο Ιράν, καθώς οι χάκερ δεν περιορίζονται πλέον στην υποκλοπή δεδομένων ή στην παράλυση ηλεκτρονικών υπηρεσιών, αλλά επιχειρούν να προκαλέσουν πραγματικές ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, από δίκτυα ύδρευσης και εγκαταστάσεις ενέργειας έως δεξαμενόπλοια και συστήματα ψύξης τροφίμων.

Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της Wall Street Journal, οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τη μεταβολή των επιχειρησιακών μεθόδων ομάδων που συνδέονται με την Τεχεράνη, καθώς πρόσφατα περιστατικά αποκαλύπτουν τη δυνατότητα των επιτιθέμενων να επηρεάζουν εξ αποστάσεως τη λειτουργία βιομηχανικού εξοπλισμού.

Τρία περιστατικά που καταγράφηκαν από το καλοκαίρι βρίσκονται στο επίκεντρο του ρεπορτάζ, καθώς αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι ψηφιακές επιθέσεις μπορούν πλέον να επηρεάζουν απευθείας τον φυσικό κόσμο.

Το πρώτο αφορά εγκαταστάσεις ύδρευσης σε μικρές πόλεις των μεσοδυτικών Ηνωμένων Πολιτειών, όπου χειριστές αποκλείστηκαν από τους πίνακες ελέγχου των συστημάτων τους, χάνοντας προσωρινά τη δυνατότητα διαχείρισης κρίσιμων λειτουργιών.

Το δεύτερο αφορά δύο πλοία μεταφοράς ενεργειακών φορτίων με προορισμό το Τέξας, στα ηλεκτρονικά δίκτυα των οποίων σημειώθηκε παραβίαση κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους στον Ατλαντικό. Οι αμερικανικές αρχές εξετάζουν πιθανή σύνδεση των επιθέσεων με το Ιράν, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αποδειχθεί δημόσια η ταυτότητα των δραστών ή να έχει επιβεβαιωθεί ότι προκλήθηκαν ζημιές στα συστήματα πλοήγησης των πλοίων.

Το τρίτο και πλέον χαρακτηριστικό περιστατικό αφορά τα συστήματα ψύξης εκατοντάδων ευρωπαϊκών καταστημάτων, στα οποία οι δράστες κατάφεραν να μεταβάλουν εξ αποστάσεως τις θερμοκρασίες λειτουργίας, με συνέπειες που ξεπέρασαν κατά πολύ μια συνηθισμένη ψηφιακή παραβίαση.

Στους 50 βαθμούς τα ψυγεία στη Γαλλία – Πυρκαγιές και καταστροφή τροφίμων

Η επίθεση στα συστήματα ψύξης της Γαλλίας αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές περιπτώσεις κυβερνοδολιοφθοράς που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια της νύχτας 11 προς 12 Οκτωβρίου, επιτιθέμενοι απέκτησαν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου ψυγείων και καταψυκτών που χρησιμοποιούνταν σε περίπου 700 εμπορικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι θερμοκρασίες ανέβηκαν από τους -27 βαθμούς Κελσίου σε περισσότερους από 50 βαθμούς, με αποτέλεσμα να καταστραφούν μεγάλες ποσότητες τροφίμων. Η υπερθέρμανση προκάλεσε επίσης πυρκαγιές, ενεργοποίηση συστημάτων πυρόσβεσης και πρόσθετες ζημιές από το νερό.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η γαλλική εφημερίδα Le Monde, καταγράφηκαν τουλάχιστον 15 πυρκαγιές που συνδέονται με τη συγκεκριμένη επίθεση. Στις 9 Νοεμβρίου, η γαλλική κυβέρνηση κατηγόρησε επισήμως τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν για την επιχείρηση, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό προειδοποίησε ότι οι υπεύθυνοι θα αντιμετωπίσουν συνέπειες. Οι γαλλικές αρχές χαρακτήρισαν την επίθεση πρωτοφανή ως προς την έκταση και την επιθετικότητά της.

Στο στόχαστρο ακόμα και εγκαταστάσεις αποθήκευσης αίματος

Η ανησυχία των ευρωπαϊκών αρχών εντάθηκε, όταν καταγράφηκαν και παρεμβάσεις σε εγκαταστάσεις ψυχρής αποθήκευσης προϊόντων αίματος στη Γαλλία.

Σύμφωνα με τη γαλλική υπηρεσία αιμοδοσίας, άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση στους ηλεκτρονικούς ελεγκτές ψύξης και αύξησαν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας και απόψυξης σε επικίνδυνα επίπεδα. Ωστόσο, τα συστήματα συναγερμού ενεργοποιήθηκαν εγκαίρως, επιτρέποντας στους τεχνικούς να αποσυνδέσουν τις εγκαταστάσεις, πριν καταστραφούν τα αποθέματα.

Παράλληλα, προβλήματα σε συστήματα εμπορικής ψύξης αναφέρθηκαν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Σουηδία και η Ολλανδία. Οι Αρχές εξετάζουν εάν πρόκειται για συντονισμένη εκστρατεία ή για διαφορετικές επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται παρόμοιες τεχνικές αδυναμίες.

Ποιοι είναι οι CyberAv3ngers και η μονάδα Shahid Kaveh

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται η ιρανική ομάδα Shahid Kaveh, η οποία, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, συνδέεται με τη Διοίκηση Κυβερνοπολέμου των Φρουρών της Επανάστασης. Η ομάδα δρα και μέσω διαδικτυακών ταυτοτήτων, μεταξύ των οποίων οι CyberAv3ngers, και έχει συνδεθεί στο παρελθόν με επιθέσεις σε βιομηχανικά συστήματα ελέγχου στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ.

Οι γαλλικές υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας εντόπισαν, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις τους, τεχνικά στοιχεία που παραπέμπουν σε προηγούμενες επιχειρήσεις της συγκεκριμένης ομάδας, καθώς και ίχνη υποδομών που συνδέονται με το Ιράν.

Η γαλλική Δικαιοσύνη στράφηκε κατά στελεχών της μονάδας και της διοίκησης κυβερνοπολέμου των Φρουρών της Επανάστασης, μεταξύ των οποίων ο Χαμίντ Ρεζά Λασγκαριάν.

Η Τεχεράνη, πάντως, αρνείται την ευθύνη για τις επιθέσεις.

Πώς μπορούν οι χάκερ να αποκτήσουν τον έλεγχο πραγματικών εγκαταστάσεων

Το κρίσιμο στοιχείο αυτών των επιθέσεων είναι ότι δεν στοχεύουν αποκλειστικά σε συνηθισμένα υπολογιστικά συστήματα, αλλά σε εξοπλισμό που ελέγχει φυσικές διαδικασίες. Πρόκειται για τους λεγόμενους προγραμματιζόμενους λογικούς ελεγκτές, γνωστούς ως PLC, οι οποίοι χρησιμοποιούνται σε δίκτυα ύδρευσης, μονάδες παραγωγής ενέργειας, εργοστάσια, εγκαταστάσεις τροφίμων και συστήματα ψύξης.

Οι συγκεκριμένες συσκευές λαμβάνουν πληροφορίες από αισθητήρες και εκτελούν εντολές που επηρεάζουν τη λειτουργία μηχανημάτων. Επομένως, μια παραβίαση δεν περιορίζεται απαραίτητα στην κλοπή δεδομένων, αλλά μπορεί να επιτρέψει στον επιτιθέμενο να αλλάξει παραμέτρους λειτουργίας, να διακόψει την παραγωγή ή να προκαλέσει βλάβες.

Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν τέτοιοι ελεγκτές είναι συνδεδεμένοι απευθείας στο διαδίκτυο ή λειτουργούν με ανεπαρκείς μηχανισμούς προστασίας.

Ήδη από τον Ιούλιο, αμερικανικές υπηρεσίες είχαν εκδώσει προειδοποίηση για δραστηριότητα ιρανικά συνδεδεμένων ομάδων εναντίον βιομηχανικών συστημάτων ελέγχου σε τομείς όπως η ύδρευση, η ενέργεια και οι δημοτικές υποδομές. Σύμφωνα με την προειδοποίηση, ορισμένες από αυτές τις επιθέσεις είχαν προκαλέσει λειτουργικές διαταραχές και οικονομικές απώλειες.

Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει τις δυνατότητες κυβερνοεπιθέσεων

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τους ειδικούς είναι η αυξανόμενη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από ομάδες που συνδέονται με το Ιράν.

Η AI μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον ταχύτερο εντοπισμό ευπαθειών λογισμικού, την ανάλυση συστημάτων και την αντίστροφη μηχανική ενημερώσεων ασφαλείας, επιταχύνοντας διαδικασίες που προηγουμένως απαιτούσαν περισσότερο χρόνο και εξειδικευμένο προσωπικό.

Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν από μόνα τους να παρακάμψουν κάθε μηχανισμό προστασίας. Μπορούν, ωστόσο, να μειώσουν το κόστος και τον χρόνο προετοιμασίας μιας επίθεσης, ιδιαίτερα όταν οι στόχοι χρησιμοποιούν παλαιότερο λογισμικό ή συσκευές με γνωστές αδυναμίες.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το Ιράν εξακολουθεί να υπολείπεται της Κίνας και της Ρωσίας σε συνολικές τεχνολογικές δυνατότητες κυβερνοπολέμου. Ωστόσο, η μεταβολή των στόχων και των επιχειρησιακών μεθόδων του δημιουργεί νέες προκλήσεις για τις υπηρεσίες ασφαλείας των δυτικών χωρών.

Η νέα στρατηγική αναδεικνύει τη διεύρυνση του πεδίου δράσης των ομάδων κυβερνοπολέμου που συνδέονται με το Ιράν.

Ενώ προηγουμένως το μεγαλύτερο μέρος των επιχειρήσεών τους επικεντρωνόταν στο Ισραήλ και σε στόχους άμεσα συνδεδεμένους με την αντιπαράθεση στην περιοχή, πλέον καταγράφονται επιθέσεις σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές υποδομές με πολύ ευρύτερες επιπτώσεις.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της Εθνικής Διεύθυνσης Κυβερνοασφάλειας του Ισραήλ, Γιόσι Καράντι, το Ιράν αξιοποιεί τα διδάγματα των προηγούμενων πολεμικών αναμετρήσεων προκειμένου να βελτιώσει τις δυνατότητές του στον κυβερνοχώρο.

Η ανάλυση των ειδικών είναι ότι τέτοιες επιχειρήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως μέσο άσκησης πίεσης, προκαλώντας οικονομικό κόστος και διαταραχές στην καθημερινότητα χωρών που θεωρούνται αντίπαλοι της Τεχεράνης, χωρίς να απαιτείται η χρήση συμβατικών στρατιωτικών μέσων.

Το κατά πόσον κάθε συγκεκριμένη επίθεση εντάσσεται σε κεντρικά σχεδιασμένη στρατηγική της ιρανικής κυβέρνησης εξακολουθεί, ωστόσο, να αποτελεί αντικείμενο έρευνας.

protothema.gr