Τόσο επί προηγούμενης Κυβέρνησης όσο επί της νυν Κυβέρνησης αναζητούνται τρόποι για να αποφευχθεί το πάγωμα του νόμου για τις εκποιήσεις και παράλληλα να παραχωρηθεί ένα δίκτυ προστασίας στους δανειολήπτες με οικονομικά προβλήματα, για να μην βγαίνει στο σφυρί η κύρια κατοικίας τους, ιδιαίτερα ενόσω διαφωνούν με το ύψος του χρέους ή άλλες ρήτρες στις συμβάσεις.
Δυστυχώς, όλες οι προσπάθειες έπεσαν μέχρι τώρα στο κενό, με αποτέλεσμα τα κόμματα να λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες στην ουσία δεν εξυπηρετούσαν πλήρως τους δανειολήπτες, καθώς με την αναστολή των εκποιήσεων τα δάνεια των επηρεαζόμενων φορτώνονταν με τόκους.
Παράλληλα, με τις απανωτές αναστολές των εκποιήσεων δημιουργείται αβεβαιότητα στο τραπεζικό σύστημα αλλά και στην οικονομία γενικότερα.
Η λύση όμως για δικαιότερες και πιο λειτουργικές ρυθμίσεις υπήρχε εδώ και δύο χρόνια και δεν αξιοποιήθηκε.
Συγκεκριμένα, η Κεντρική Τράπεζα (ΚΤ) τον Απρίλιο του 2021 ετοίμασε Μηχανισμό, ο οποίος μπορεί να αποτελέσει το «πολυπόθητο» δίκτυ προστασίας ευάλωτων δανειοληπτών που έχουν ως εξασφάλιση την κύρια κατοικία τους.
Ωστόσο, το κείμενο του Μηχανισμού παρέμεινε για δύο χρόνια στα συρτάρια του Υπουργείου Οικονομικών, χωρίς να αξιοποιείται. Η Κεντρική Τράπεζα είχε παραδώσει το σχετικό κείμενο στο υπουργείο τον Νοέμβριο του 2021.
Προφανώς εγείρονται ερωτήματα γιατί δεν αξιοποιήθηκε αυτός ο Μηχανισμός. Κάποιοι θα πρέπει να δώσουν απαντήσεις.
Ο Μηχανισμός της ΚΤ επανήλθε στο τραπέζι τις τελευταίες ημέρες, κατά τις διαβουλεύσεις που είχαν τα συγκυβερνώντα κόμματα με το υπουργείο Οικονομικών. Ουσιαστικά, με τον Μηχανισμό της Κεντρικής Τράπεζας ο επιλέξιμος δανειολήπτης θα αποκτά το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη και θα μπορεί να καταχωρήσει έφεση (αίτηση αναστολής) μετά την παραλαβή της επιστολής τύπου «Ι» και εντός δέκα ημέρων, για συγκεκριμένους λόγους.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται η αμφισβήτηση του ποσού της οφειλής, καθώς και η παραβίαση του κώδικα της ΚΤ. Επιλέξιμος οφειλέτης θα θεωρείται αυτός που είναι συνεργάσιμος και το υπό εκποίηση ακίνητό του (υποθήκη) είναι κύρια κατοικία αξίας κάτω των €350 χιλ. ή άλλης αξίας που θα συμφωνηθεί.
Ίσως ο συγκεκριμένος Μηχανισμός να αποτελέσει τη λύση του προβλήματος των εκποιήσεων, καθώς θα σταματήσει την αβεβαιότητα που δημιουργείται κάθε φορά που συζητούνται αλλαγές στο νομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, υπάρχουν εκτιμήσεις πως θα αποτελέσει και αποτρεπτικό παράγοντα για να καταθέτουν τα κόμματα προτάσεις νόμου με τις οποίες να αναστέλλονται οι εκποιήσεις ενυπόθηκων ακινήτων χωρίς ικανοποιητική στόχευση. Θυμίζουμε πως, όποτε έμπαινε στον πάγο νόμος, η αναστολή δεν αφορούσε μόνο τις κύριες κατοικίες μέχρι 350.000 ευρώ, αλλά και επαγγελματική στέγη και αγροτικά τεμάχια.
Πάντως, υπάρχουν εκτιμήσεις αλλά και αισιοδοξία πως, σε περίπτωση που ο συγκεκριμένος Μηχανισμός εφαρμοστεί παράλληλα με το νομοσχέδιο για Δικαστήριο των Εκποιήσεων, τότε αυτός θα είναι πιο αποδοτικός.
Το Υπουργείο Οικονομικών δεν έχει λάβει ακόμη τις τελικές του αποφάσεις σε σχέση με τον Μηχανισμό αλλά και σε σχέση με άλλα μέτρα τα οποία θα ικανοποιήσουν τα κόμματα της συγκυβέρνησης, για να τραβήξουν πίσω από την πρόταση νόμου με την οποία θα έχουν πρόσβαση δανειολήπτες στη δικαιοσύνη για την έκδοση διατάγματος αναστολής της εκποίησης χωρίς ικανοποιητική στόχευση.
Οι συγκυβερνώντες εδώ και μέρες ξεκαθάρισαν στην Κυβέρνηση πως απαιτούν συγκεκριμένες αλλαγές στο νομικό πλαίσιο για εκποιήσεις, για να μην δώσουν τη θετική τους ψήφο στη συγκεκριμένη πρόταση νόμου, η οποία μέχρι στιγμής εξασφαλίζει πλειοψηφία στη Βουλή.
Από την άλλη, σε περίπτωση έγκρισης της πρότασης των κομμάτων είναι δεδομένο πως θα γίνει αναπομπή του νόμου από τον Πρόεδρο, ωστόσο δεν θα σταλεί και η καλύτερη εικόνα για τις σχέσεις της Κυβέρνησης με τα συγκυβερνώντα κόμματα.
Τα επόμενα 24ώρα είναι κρίσιμα, για αυτό το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να λάβει σύντομα αποφάσεις, έτσι ώστε τα μέτρα που θα εφαρμόσει να αντιμετωπίζουν συνολικά το πρόβλημα, χωρίς να το διογκώνουν. Συνεπώς είναι η ώρα των ορθολογικών αποφάσεων.
