Ο Φειδίας και οι παραγωγοί ΑΠΕ έχουν και δίκαιο και άδικο – Η ιστορία δείχνει την αλήθεια

Ο Φειδίας Παναγιώτου έχει κατηγορηθεί ότι υπεραπλούστευσε ένα πολύπλοκο ζήτημα, αυτό της αγοράς ηλεκτρισμού στην Κύπρο. Και σε έναν βαθμό η κριτική είναι δικαιολογημένη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλα όσα είπε ήταν λανθασμένα. Όπως δεν σημαίνει ότι όλα όσα υποστηρίζουν σήμερα οι παραγωγοί ΑΠΕ είναι λανθασμένα.

Το πρόβλημα είναι κυρίως ότι οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν διαφορετικές χρονικές περιόδους για να στηρίξουν τα επιχειρήματά τους.

Για να το εξηγήσω απλά.

Ο Φειδίας Παναγιώτου χρησιμοποίησε τη διαφορά μεταξύ του κόστους παραγωγής μιας κιλοβατώρας από φωτοβολταϊκά και της τιμής στην οποία αυτή πωλείται, επιχειρώντας να καταδείξει ένα πολύ μεγάλο περιθώριο κέρδους.

Σε αυτό δεν έχει εξ ολοκλήρου άδικο. Το λάθος είναι να μεταφέρει αυτούσια αυτή τη σύγκριση στο σήμερα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις πολύ μεγάλες περικοπές στην παραγωγή πράσινης ενέργειας. Αυτό που λέει, ενδεχομένως να ίσχυε πριν από 3 και 4 χρόνια.

Από την άλλη, οι παραγωγοί ΑΠΕ βάζουν στο τραπέζι ακριβώς αυτές τις περικοπές. Υποστηρίζουν ότι, όταν ένα φωτοβολταϊκό πάρκο μπορεί θεωρητικά να παράγει μια συγκεκριμένη ποσότητα ηλεκτρισμού, αλλά το σύστημα δεν του επιτρέπει να διοχετεύσει όλη αυτή την παραγωγή στο δίκτυο, το πραγματικό οικονομικό κόστος κάθε κιλοβατώρας που τελικά πωλείται αυξάνεται. Και αυτό είναι σωστό, αλλά μόνο αν λέγεται για τη σημερινή χρονική περίοδο και όχι για τα προηγούμενα χρόνια.

Βασικά, δεν σημαίνει ότι ξαφνικά χρειάζονται περισσότερα χρήματα για να παραχθεί από τον ήλιο η ίδια κιλοβατώρα. Σημαίνει ότι το κόστος της επένδυσης, της χρηματοδότησης, της συντήρησης και των υπόλοιπων σταθερών εξόδων πρέπει να ανακτηθεί από μικρότερο αριθμό κιλοβατωρών που τελικά πωλούνται.

Για να δώσω ένα απλό παράδειγμα: Αν μια επένδυση έχει σταθερό ετήσιο κόστος €100 και σχεδιάστηκε ώστε να διαθέτει στην αγορά 100 μονάδες προϊόντος, το σταθερό κόστος αντιστοιχεί σε €1 ανά μονάδα. Αν όμως, για λόγους που δεν ελέγχει η επιχείρηση, μπορεί τελικά να διαθέσει μόνο 50 μονάδες, το ίδιο σταθερό κόστος των €100 πρέπει πλέον να ανακτηθεί από τις 50. Δηλαδή, €2 ανά πωλούμενη μονάδα. Αυτό είναι ουσιαστικά το επιχείρημα των παραγωγών ΑΠΕ. Σε αυτό που έχουν άδικο είναι να χρησιμοποιούν τις σημερινές μεγάλες περικοπές για να εξηγούν τις αποδόσεις των φωτοβολταϊκών διαχρονικά, αφού πριν από χρόνια δεν υπήρχαν τόσο μεγάλες περικοπές.

Ο Φειδίας έχει δίκαιο ότι υπήρξε στρέβλωση. Δεν έχει δίκαιο αν θεωρεί ότι το κόστος μιας φωτοβολταϊκής επιχείρησης σήμερα μπορεί να υπολογιστεί απλώς στα 5 σεντ, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι περικοπές.

Οι παραγωγοί ΑΠΕ έχουν δίκαιο ότι οι περικοπές αυξάνουν δραματικά το πραγματικό κόστος της ενέργειας που καταφέρνουν να διαθέσουν. Δεν έχουν όμως δίκαιο εάν χρησιμοποιούν τις σημερινές περικοπές για να δικαιολογήσουν τα περιθώρια κέρδους των προηγούμενων ετών, κατά τα οποία το πρόβλημα ήταν πολύ μικρότερο.

Σε όλα αυτά πρέπει να προσμετρήσουμε ότι, από τη μια, η αποθήκευση ενέργειας που επικαλείται ο Φειδίας Παναγιώτου δεν θα έριχνε αυτομάτως τις τιμές, αφού πρόκειται για ακριβές επενδύσεις που ενδεχομένως να αύξαναν το κόστος της κιλοβατώρας. Από την άλλη, όμως, δεν πρέπει να προσπερνάμε το γεγονός πως κάποια από αυτά τα πάρκα λειτουργούν εδώ και χρόνια και βρίσκονται κοντά στην απόσβεση του αρχικού κόστους, άρα το κόστος για την παραγωγή μιας κιλοβατώρας ενδεχομένως να είναι και μικρότερο από τα 5 σεντ.

Και κάπου εδώ πρέπει να σταματήσει και η συζήτηση του άσπρου ή του μαύρου. Η αλήθεια είναι στο γκρι.

Οι τιμές του ηλεκτρισμού στην Κύπρο μπορούν να μειωθούν, αλλά όχι με μία μόνο κίνηση και όχι φορτώνοντας ολόκληρη την ευθύνη σε έναν μόνο κρίκο της αλυσίδας. Δεν αρκεί μια φορολογία στα υπερκέρδη, ούτε μια οριζόντια μείωση της τιμής των ΑΠΕ.

Χρειάζεται φθηνότερο καύσιμο και φυσικό αέριο, αποδοτικότερες γεννήτριες, αποθήκευση ενέργειας ώστε να μη χάνεται πράσινη παραγωγή (αλλά με τρόπο που δεν θα αυξήσει σε μεγάλο βαθμό την τιμή της κιλοβατώρας, αφού η αγορά μπαταριών αποτελεί μεγάλη επένδυση), μεγαλύτερη ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος, πραγματικός ανταγωνισμός στην αγορά και επενδύσεις στα δίκτυα.

Άρα, το ενδιαφέρον μας δεν θα πρέπει να είναι αν έχει δίκαιο ο Φειδίας ή οι παραγωγοί ΑΠΕ. Είναι το πότε έχει δίκαιο ο καθένας. Παρακολουθώντας προσωπικά το ζήτημα εδώ και χρόνια, το συμπέρασμά μου είναι απλό. Ο καθένας έχει δίκαιο ή άδικο ανάλογα με τη χρονική περίοδο που εξετάζουμε και όχι μόνο από το τι λέει…