Χρυσοπληρώνουμε τα λάθη δεκαετιών – Και πάλι στους πολίτες το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας

Όποτε συζητείται στη Βουλή το ζήτημα της ηλεκτρικής επάρκειας αλλά και των τιμών της ενέργειας, φαίνεται ξεκάθαρα πως στην Κύπρο για χρόνια θα χρυσοπληρώνουμε τον ηλεκτρισμό. Αυτό οφείλεται κυρίως στους διαχρονικά κακούς χειρισμούς των εκάστοτε κυβερνήσεων, οι οποίες δεν μερίμνησαν για την έγκαιρη έλευση του φυσικού αερίου, το οποίο θα μείωνε σε κάποιο βαθμό τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας. Τουλάχιστον, αυτός είναι ο ισχυρισμός που ακούμε εδώ και χρόνια.

Πριν από μερικές ημέρες, κατά τη συζήτηση του θέματος στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Εμπορίου, αναδείχθηκε πως, για να γλιτώσουμε το μπλακ άουτ, οι καταναλωτές στη χώρα μας θα επιβαρυνθούν με νέο χαράτσι. Το πρόσθετο κόστος θα προκύψει επειδή η ΡΑΕΚ έχει ενεργοποιήσει τον μηχανισμό ισχύος που προβλέπεται από το άρθρο 34 του νόμου περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού.

Ο συγκεκριμένος μηχανισμός ενεργοποιείται όταν τα επίπεδα επάρκειας ηλεκτρισμού είναι χαμηλά, δηλαδή βρίσκονται κάτω από τα όρια ασφαλείας και ελλοχεύει ο κίνδυνος διακοπών ρεύματος. Κάτι που παραδέχθηκε και η ηγεσία της ΡΑΕΚ, η οποία ξεκάθαρα ανέφερε πως η εφαρμογή του μηχανισμού συνεπάγεται κόστος.

Πάντως, όταν η Ιρλανδία ενεργοποίησε τον συγκεκριμένο μηχανισμό λόγω του ενεργειακού ελλείμματος, το κόστος ανήλθε σε €1,5 δισ. Συνεπώς, όπως όλα δείχνουν, η επιβάρυνση των καταναλωτών είναι «εκ των ων ουκ άνευ», καθώς, ακόμη και αν υπάρξει έλευση του φυσικού αερίου στην Κύπρο τον Ιούνιο του 2028, θα χρειαστούν 18 μήνες για να τεθούν σε λειτουργία οι μονάδες με τη χρήση φυσικού αερίου.

Τα δεδομένα δείχνουν πως οι καταναλωτές θα κληθούν να πληρώσουν για άλλη μια φορά, μέχρι την έλευση του φυσικού αερίου, αλλά και για να υπάρχει ενεργειακή επάρκεια.

Και ενώ στην Κύπρο αναμένουμε πως το φυσικό αέριο θα συγκρατήσει τις τιμές του ηλεκτρισμού, ανάλυση του οργανισμού SolarPower Europe αποκαλύπτει πως η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη προστατεύει τα νοικοκυριά από το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου.

Στην Κύπρο, παρόλο που έχουμε οκτώ και βάλε μήνες ηλιοφάνειας, το δίκτυό μας δεν σηκώνει τα φωτοβολταϊκά, ενώ δεν υπάρχει δυνατότητα αποθήκευσης ηλεκτρισμού, κάτι που αφήνει τη χώρα όμηρο των υψηλών τιμών ενέργειας.

Ως γνωστόν, το κόστος της ενέργειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, η οποία προκαλεί πληθωρισμό και ακρίβεια, ανεβάζοντας τις τιμές.

Πάντως, μέσα σε οκτώ μήνες ο πληθωρισμός στην Κύπρο χτύπησε κόκκινο. Από 0,8% που ήταν το 2025, τον Αύγουστο του 2026 εκτινάχθηκε στο 5,2%. Ουσιαστικά, η Κύπρος, που πριν από οκτώ μήνες ήταν η χώρα με τον χαμηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τώρα κατέχει τον τρίτο υψηλότερο πληθωρισμό μεταξύ των 27 κρατών.

Η κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να εξισορροπήσει κάπως την κατάσταση αλλά και να αναχαιτίσει τις επιπτώσεις, προχώρησε σε νέο πακέτο μέτρων, δημοσιονομικού κόστους €70 εκατ., το οποίο περιλαμβάνει μηδενικό ΦΠΑ σε βασικά αγαθά μέχρι το τέλος του 2027, κλιμακωτή επιχορήγηση της ηλεκτρικής ενέργειας, μείωση του φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, παραχώρηση αυξημένων επιδομάτων για ορεινές περιοχές, μείωση του ΦΠΑ για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών κ.λπ.

Παράλληλα, το Υπουργείο Οικονομικών έχει υποβάλει αίτημα στην Κομισιόν για περαιτέρω μείωση του φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Δυστυχώς, οι όποιες κρατικές παρεμβάσεις είναι πρόσκαιρες για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων, οι οποίες μήνα με τον μήνα γίνονται εντονότερες. Συνεπώς, το κράτος θα πρέπει να στοχεύει σε δράσεις που θα συμβάλουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους, μέσω συγκεκριμένων επενδύσεων, όπως είναι η δημιουργία υποδομών αποθήκευσης, η ηλεκτρική διασύνδεση κλπ.