Το 80% του λογαριασμού ρεύματος δεν το ελέγχει το κράτος

Μικρή αποκλιμάκωση παρουσίασαν οι τιμές ηλεκτρισμού τον Αύγουστο, με τη Λευκωσία να συγκαταλέγεται στις μόλις τρεις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπου καταγράφηκε μείωση. Ωστόσο, από την ίδια την τιμή της κιλοβατώρας τα στοιχεία αναδεικνύουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό χαρακτηριστικό της κυπριακής αγοράς, που αφήνει τη χώρα αλλά και τους καταναλωτές ιδιαίτερα εκτεθειμένους σε εξωτερικές εξελίξεις.

Συγκεκριμένα, ο λογαριασμός του ηλεκτρικού στην Κύπρο εξαρτάται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από το ίδιο το ενεργειακό κόστος, παρά σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Στοιχείο που τον καθιστά περισσότερο εκτεθειμένο σε διεθνείς μεταβολές στη τιμή της ενέργειας και ειδικότερα στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών καυσίμων. Να σημειωθεί πως σε αυτό το κόστος συγκαταλέγεται και η αγορά ρύπων.

Το υψηλότερο ποσοστό

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Household Energy Price Index (HEPI) για τον Αύγουστο, η Λευκωσία βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των 33 ευρωπαϊκών πρωτευουσών που καταγράφονται στην έρευνα ως προς το ποσοστό που καταλαμβάνει το ενεργειακό κόστος στην τελική τιμή του ηλεκτρισμού.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την ανάλυση του HEPI, η τελική τιμή ηλεκτρισμού για ένα τυπικό νοικοκυριό στη Λευκωσία αποτελείται περίπου από:

• 80% ενεργειακό κόστος
• 13% δίκτυο και διανομή
• 2% ενεργειακούς φόρους και λοιπές σχετικές επιβαρύνσεις
• 5% ΦΠΑ

Το ενεργειακό κόστος (μαζί με τους ρύπους) αντιστοιχεί δηλαδή στο 80% της τελικής τιμής, ποσοστό που είναι το υψηλότερο μεταξύ όλων των πρωτευουσών που εξετάζει το HEPI.

Στον μέσο όρο των πρωτευουσών της ΕΕ το αντίστοιχο ποσοστό πέφτει στο 53%, ενώ φθάνει στο 73% στη Βαλέτα, στο 70% στην Αθήνα, στο 65% σε Λονδίνο και Ρώμη και μόλις στο 14% στη Βουδαπέστη.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι στην Κύπρο η τελική τιμή του ηλεκτρισμού επηρεάζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από το κόστος της ίδιας της ενέργειας και λιγότερο από φόρους και ρυθμιζόμενες χρεώσεις. Αυτό σημαίνει ότι μεταβολές στο κόστος παραγωγής ή προμήθειας μπορούν να έχουν αναλογικά μεγαλύτερη επίδραση στον λογαριασμό του καταναλωτή και αφήνει τη χώρα και τους καταναλωτές εκτεθειμένους σε γεωπολιτικές εξελίξεις που δεν μπορεί να ελέγξει το κράτος.

Η πιο πάνω διαπίστωση δικαιολογείται και από τη μεταβολή του Αυγούστου. Η Λευκωσία κατέγραψε μείωση 2% σε σχέση με τον Ιούλιο, με το HEPI να αποδίδει την υποχώρηση στην πτωτική πορεία των διεθνών τιμών πετρελαίου από τον Ιούλιο, η οποία μείωσε το κόστος καυσίμων που ενσωματώνεται στην τιμή του ηλεκτρισμού. Η Λευκωσία, η Πράγα και το Λουξεμβούργο ήταν οι μόνες τρεις αγορές μεταξύ των 33 πρωτευουσών όπου καταγράφηκε μείωση τον Αύγουστο.

Οι μειώσεις φόρων

Η μεγάλη συμμετοχή του ενεργειακού κόστους έχει και μια διαφορετική και ανησυχητική ανάγνωση. Με βάση τη σύνθεση του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο, οι ενεργειακοί φόροι και ο ΦΠΑ αντιστοιχούν συνολικά σε περίπου 7% της τελικής τιμής στη Λευκωσία, έναντι περίπου 20% κατά μέσο όρο στις πρωτεύουσες της ΕΕ.

Έτσι, ακόμη και εάν το κράτος παρέμβαινε για να μειώσει τους φόρους θα επηρέαζε ένα μικρότερο μέρος του λογαριασμού. Όπως καταδεικνύεται, για την περίπτωση της Κύπρου, σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι μειώσεις φόρων από μόνες τους έχουν περιορισμένο περιθώριο και μικρή επιρροή ώστε να αλλάξουν την τελική τιμή του λογαριασμού ρεύματος.

Να σημειώσουμε πως τη δεδομένη στιγμή, ο ΦΠΑ στο οικιακό ηλεκτρικό ρεύμα στην Κύπρο είναι μειωμένος στο 5% και βρίσκεται σε ισχύ από 1 Μαΐου 2026 έως 31 Μαρτίου 2027. Υπενθυμίζεται πως πριν από την 1η Μαΐου 2026 ο συντελεστής ήταν στο 9%. Πιο πριν, τουλάχιστον πριν 2 χρόνια, ήταν στο 19%.

Ουσιαστικά με αυτές τις αποφάσεις το κράτος, την τελευταία τριετία, έχει ήδη μειώσει τον ΦΠΑ από 19% σε 5%, αλλά, επειδή το ενεργειακό κόστος καταλαμβάνει το 80% της σημερινής τιμής, η παρέμβαση του κράτους σε θέμα φορολογίας από μόνη της δεν μπορεί να επηρεάσει πλέον σε μεγάλο βαθμό το κόστος του τελικού λογαριασμού.

8^η ακριβότερη η Λευκωσία

Σε όρους αγοραστικής δύναμης (PPS), η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη για τα κυπριακά νοικοκυριά.

Τον Αύγουστο η τελική τιμή ηλεκτρισμού στη Λευκωσία διαμορφώθηκε στις 33,38 PPS ανά kWh, κατατάσσοντας την πρωτεύουσα μας ως την 8η ακριβότερη μεταξύ των 33 ευρωπαϊκών πρωτευουσών και αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος ήταν 28,79 PPS/kWh.

Υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν στο Βουκουρέστι με 54,37 PPS/kWh, στην Πράγα με 43,76, στη Βαρσοβία με 40,25, στο Βίλνιους με 37,37, στη Ρώμη με 36,35, στις Βρυξέλλες με 35,00 και στο Βερολίνο με 34,52.

Η Αθήνα βρισκόταν χαμηλότερα, στις 30,67 PPS/kWh, ενώ αισθητά χαμηλότερα ήταν η Βαλέτα με 13,54, η Βουδαπέστη με 13,19 και το Όσλο με 11,70 PPS/kWh.

Να υπενθυμίσουμε πως ο δείκτης PPS λαμβάνει υπόψη τις διαφορές στο γενικό επίπεδο τιμών μεταξύ των χωρών και επιτρέπει έτσι να αποτυπωθεί καλύτερα πόσο είναι το πραγματικό βάρος του κόστους ηλεκτρισμού σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών σε κάθε χώρα.

Στα 30,49 σεντ η κιλοβατώρα

Σε ονομαστικές τιμές, χωρίς δηλαδή την προσαρμογή για την αγοραστική δύναμη, η τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά στη Λευκωσία διαμορφώθηκε τον Αύγουστο στα 30,49 σεντ ανά kWh, έναντι 26,40 σεντ/kWh του μέσου όρου της ΕΕ. Η Λευκωσία κατατάσσεται με αυτή τη σύγκριση ως η 10η ακριβότερη μεταξύ των 33 ευρωπαϊκών πρωτευουσών.

Υψηλότερες τιμές καταγράφηκαν στις Βρυξέλλες (39,29 σεντ/kWh), στη Βέρνη (38,95), στο Δουβλίνο (38,72), στο Βερολίνο (38,55), στο Λονδίνο (36,90), στην Πράγα (36,63), στη Ρώμη (34,77), στη Βιέννη (32,60) και στο Βουκουρέστι (30,81). Αντίθετα, στην Αθήνα η τιμή ήταν 24,92 σεντ/kWh και στη Βαλέτα 12,32 σεντ/kWh.