Στο προσκήνιο η Αμμόχωστος: Κίνηση του Προέδρου για περίκλειστη περιοχή και λιμάνι

Θέμα Αμμοχώστου έθεσε προς συζήτηση ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, που χαρακτηρίζεται από τρίτους τολμηρό, καθώς μπορεί να ξεκλειδώσει, όχι μόνο τη διαδικασία, αλλά και την προοπτική για την επίτευξη συμφωνίας.

Μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον, με την κατοχική πλευρά να θέτει εμπόδια, να είναι αρνητική και να επιχειρεί συστηματικά την επιβολή τετελεσμένων, η Λευκωσία αναζητεί τρόπους να προχωρήσει η προσπάθεια.

Στο πλαίσιο αυτό, μεταξύ άλλων, τέθηκε και θέμα Αμμοχώστου. Η πρόταση στηρίχθηκε σε παλαιότερες ιδέες, που έτυχαν επεξεργασίας και επί φιλανδικής προεδρίας της Ε.Ε., το δεύτερο εξάμηνο του 2006. Η Λευκωσία κινήθηκε προς την ίδια κατεύθυνση.

Η πρόταση περιλάμβανε τότε και εν πολλοίς παρουσιάζεται στη γενική του εικόνα και σήμερα:

• Επιστροφή Βαρωσίων (περίκλειστη κατεχόμενη περιοχή), αρχικά στη διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών και στη συνέχεια επιστροφή νόμιμων κατοίκων.
• Λειτουργία του λιμανιού Αμμοχώστου υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Σημειώνεται συναφώς ότι στη φιλανδική πρόταση, περιλαμβανόταν και η άρση του εμπάργκο που επιβάλλει η Τουρκία σε κυπριακά πλοία να προσεγγίζουν τα λιμάνια της και αεροσκάφη να χρησιμοποιούν τον εναέριο της χώρο. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία είχε τότε απορρίψει την πρόταση και ως εκ τούτου είχαν ματαιωθεί τότε προγραμματισμένες συναντήσεις, αρχικά σε τεχνοκρατικό επίπεδο και στη συνέχεια σε πολιτικό. Οι Φιλανδοί προσπαθούσαν τότε να βοηθήσουν και στο ξεμπλοκάρισμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με Ε.Ε.

Κι άλλες ιδέες

Παράλληλα με την κίνηση αυτή, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έχει παρουσιάσει πολλές ιδέες τόσο στον ΟΗΕ όσο και στον κατοχικό ηγέτη, που αφορούν και την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και ζητήματα, που είχε θέσει παλαιότερα και η τουρκική πλευρά. Έθεσε, όμως, και ζητήματα που αφορούν τη διευκόλυνση των συζητήσεων, ώστε, να προχωρήσουν οι προσπάθειες ταχύτερα και απερίσπαστα. Πολλές από αυτές, έτυχαν θετικής υποδοχής από τον Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και την κ. Ολγκίν.

Προκύπτει, πάντως, ότι ο κ. Τουφάν Έρχιουρμαν δεν μπορεί να ανταποκριθεί και να συζητήσει τις όποιες ιδέες. Δεν το επιτρέπει τούτο η Τουρκία, η οποία προδήλως δεν επιθυμεί εξελίξεις στο Κυπριακό. Είτε γιατί θεωρεί πως τυχόν εξελίξεις θα επηρεάσουν ευρύτερους σχεδιασμούς της. Είτε επειδή θέλει να τελειώσει ο χρόνος, να αποχωρήσει ο νυν Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και να επιδιωχθεί ανατροπής της βάσης λύσης. Αυτό, όμως, η ανατροπή της βάσης, η αλλαγή πλεύσης δηλαδή από τον ΟΗΕ, δεν εξαρτάται από τον εκάστοτε Γενικό Γραμματέα, αλλά από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Τούτο κατέστη ξεκάθαρο και κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, που είχε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τους αντιπρόσωπους των πέντε μονίμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας, στη Νέα Υόρκη.

Είναι, πάντως, ξεκάθαρο ότι η Τουρκία με την εν γένει συμπεριφορά της, εμποδίζει κάθε βήμα προς τα εμπρός. Τούτο «δένει» και τα χέρια του εγκάθετου της στα κατεχόμενα.

Υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες ο κ. Έρχιουρμαν παρουσιαζόταν έτοιμος να συζητήσει κάποια θέματα, αλλά την επόμενη ημέρα άλλαζε γνώμη. Το ίδιο και ο Τουρκοκύπριος διαπραγματευτής, Μεχμέτ Ντανά.

Αποστολές Φίτο

Στο κάδρο των εξελίξεων μπαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση με αποστολές του Απεσταλμένου της Ε.Ε. στο Κυπριακό και Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμοδίου για θέματα Συνοχής και Μεταρρυθμίσεων, Ραφαέλε Φίτο. Οι αποστολές θα επικεντρωθούν, πρωτίστως, στην Άγκυρα και στα ευρωτουρκικά. Ο απεσταλμένος της Ένωση έχει καταρτίσει ένα πλάνο, το οποίο περιλαμβάνει ζητήματα που θα θέσει ενώπιον της κατοχικής πλευράς για να συζητηθούν. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ανοίξουν και να διατηρήσουν κανάλια επικοινωνία με την Άγκυρα, ξεπαγώνοντας τον ευρωτουρκικό διάλογο. Η Άγκυρα έχει ατζέντα και αιτήματα. Η Ε.Ε. έχει προφανώς περιορισμούς, υπάρχουν ωστόσο περιθώρια συζητήσεων.

Η επικαιροποίηση/ αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης- Τουρκίας είναι θέμα μονίμως στην ατζέντα και υπάρχουν όντως περιθώρια συζήτησης. Στο πεδίο αυτό υπάρχουν εκατέρωθεν οικονομικά συμφέροντα, αλλά δεν μπορεί να προχωρήσει αυτόματα. Στις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί στο παρελθόν, υπήρξε πρόοδος. Ωστόσο, είναι σαφές πως υπάρχουν υποχρεώσεις που πρέπει να υλοποιήσει η Τουρκία, περιλαμβανομένων και των κυπρογενών. Σε περίπτωση κατά την οποία θα προχωρήσει η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αυτό για να προχωρήσει χρειάζεται χρόνος. Η Τουρκία θέλει, πάντως, να έχει αμέσως αποτελέσματα στα ζητήματα του εμπορίου αλλά και της τηλεφωνίας (Roaming).

Η Άγκυρα θέτει το ζήτημα της άρσης των θεωρήσεων, που επίσης αντιμετωπίζει δυσκολίες. Παρά το γεγονός ότι Τουρκία επιμένει ότι δεν πρέπει να τίθενται εμπόδια στο θέμα της βίζας καθώς ισχυρίζεται ότι υπήρξε ευρωπαϊκή δέσμευση έναντι της, κράτη-μέλη  όπως η Γαλλία, προβάλλουν επιφυλάξεις.

Είναι προφανές πως, παρά τις δυσκολίες, τα ευρωτουρκικά παραμένουν ένα εργαλείο για το Κυπριακό, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί και προς την κατεύθυνση αυτή κινείται η Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνεννόηση με τη Λευκωσία.

Η κ. Ολγκίν θέλει επειγόντως κινητικότητα

Η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο Κυπριακό, Μαρία Άνχελα  Ολγκίν, φέρεται να έχει εκφράσει την επιθυμία να συνεχίσει την αποστολή της και μετά το τέλος του συμβολαίου της που είναι συνδεδεμένο με την εκπνοή της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες. Για να γίνει, ωστόσο, τούτο θα πρέπει να πεισθεί ο νέος Γενικός Γραμματέας ότι οι εξελίξεις στο Κυπριακό δικαιολογούν επέκταση/ ανανέωση της θητείας της. Ένας από τους λόγους που θα έλθει εντός του μήνα στο νησί είναι κι αυτός. Ο πρώτιστος, ωστόσο, λόγος είναι οι οδηγίες Γκουτέρες να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα στο Κυπριακό μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας του, τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Η Μαρία Ανχελα Ολγκίν, πάντως, δεν φάνηκε αρχικά να ευνοεί σύνταξη εγγράφου με την καταγραφή των συγκλίσεων. Έγγραφο που ετοιμάσθηκε αλλά επί του παρόντος μπήκε στο συρτάρι επειδή η κατοχική πλευρά δεν θέλει να κατατεθεί. Τα Ηνωμένα Έθνη, διά της κ. Ολγκίν, έχουν δηλώσει πως η κατάθεση του εγγράφου των συγκλίσεων θα γίνει με την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Η θέση της κ. Ολγκίν είναι πως αντί των συγκλίσεων θα μπορούσαν να τεθούν προς συζήτηση νέες ιδέες. Ιδέες που έθεσε η ίδια υπό μορφή βολιδοσκόπησης στο παρελθόν προκαλώντας και αντιδράσεις. Υπενθυμίζεται ότι η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, προσπάθησε μέσα από την αξιοποίηση παλαιότερων ιδεών, να βρει τον κοινό τόπο, επιστρατεύοντας  διάφορες «δοκιμασμένες συνταγές». Το μοντέλο που παρουσίασε υπό τη μορφή βολιδοσκόπησης, ανεξαρτήτως το πως θα ονομαστεί, έχει χαρακτηριστικά χαλαρής ομοσπονδίας, που παρέπεμπε σε συνομοσπονδία.

Ξεκινούν, στα μέσα Οκτωβρίου, οι εργασίες

της γαλλικής εταιρείας για Ηλεκτρική Διασύνδεση

Στα μέσα Οκτωβρίου, σύμφωνα με πληροφορίες, θα επαναρχίσουν οι έρευνες για την  Ηλεκτρική Διασύνδεση, Κρήτης- Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI).  Αυτή είναι η απόφαση των εμπλεκόμενων,  της Αθήνας και της γαλλικής εταιρείας, και ενόψει τούτου αναμένεται ότι θα εκδοθεί η NAVTEX από την Ελλάδα για την επανέναρξη των ερευνών. Από την Αθήνα διαμηνύεται ότι η Ελλάδα είναι η χώρα εκείνη η οποία θα αδειοδοτήσει το έργο. Με αυτή το σενάριο, η γαλλική εταιρεία «θα υποβάλει αίτημα αδείας προς την ελληνική κυβέρνηση και μόνον. Και η ελληνική πλευρά θα αδειοδοτήσει το έργο σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία αυτή τη στιγμή μπορεί να ενημερωθεί», είχε αναφέρει προ ημερών στον τηλεοπτικό σταθμό «Σκάι», ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης.

Το ζητούμενο είναι πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα; Θα ενημερωθεί, λένε από την Αθήνα. Μόνο; Θα εκδώσει χωριστή NAVTEX, μετά που θα ενημερωθεί από την εταιρεία για τις εργασίες; Εάν αυτό γίνει θα είναι με την ανοχή της Ελλάδος;  Η γαλλική εταιρεία, με τεράστιες επενδύσεις στην Τουρκία, θα «μεσολαβήσει» για να μην υπάρξουν τουρκικές αντιδράσεις; Θα δεχθεί η Άγκυρα; Θα εκχωρήσει δικαιώματα η Αθήνα;

Η Άγκυρα επιμένει και θέλει να το επαναλαμβάνει συνεχώς ότι το έργο εμπίπτει σε τουρκική υφαλοκρηπίδα και ως εκ τούτου αυτή θα πρέπει να το αδειοδότηση! Τις τελευταίες ημέρες ενόψει του γεγονότος ότι θα υπάρξει κίνηση από ελληνικής πλευράς, η Άγκυρα έχει κλιμακώσει τις ακραίες τις ρητορικές εκφράσεις.  Το υπουργείο Εθνικής Αμυνας της Τουρκίας ανακοίνωσε  ότι κάθε δραστηριότητα που θα διεξαχθεί στην τουρκική «υφαλοκρηπίδα» θα πρέπει «να συντονίζεται εκ των προτέρων με τη χώρα μας». Παράλληλα προειδοποίησε ότι  «δεν θα επιτρέψει καμία μη αδειοδοτημένη δραστηριότητα στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία έχει διαμορφωθεί μέσω των Συμφωνιών Οριοθέτησης Ζωνών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας που έχει συνάψει με την “ΤΔΒΚ” (σ.σ. το ψευδοκράτος) και τη Λιβύη, και την οποία διακηρύξαμε στα Ηνωμένα Εθνη, την 18η Μαρτίου 2020».

Παράλληλα, η κατοχική δύναμη εξέδωσε, την 1^η Οκτωβρίου, ημέρα της κυπριακής ανεξαρτησίας,  NAVTEX για έρευνες του «Ορούτς Ρέις» για τον αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου από την Τουρκία στα κατεχόμενα. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που πραγματοποιούνται τέτοιες έρευνες στη θαλάσσια περιοχή βορείως της Κύπρου. Οι πρώτες έρευνες, τον Ιούλιο, έχουν γίνει στη θαλάσσια περιοχή της Τουρκίας και ήταν για σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτή τη φορά οι έρευνες θα καλύψουν την περιοχή κοντά στην Κύπρο.

Πρόκειται για μια ακόμη παράνομη ενέργεια της Άγκυρας, η οποία συστηματικά και μεθοδικά επιχειρεί να επιβάλει κατοχικά τετελεσμένα. Είναι ξεκάθαρο ότι η Τουρκία προχωρά σε έργα, τα οποία στερούνται νομικής βάσης και παραβιάζουν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Γι αυτό και υπάρχει αντίδραση από τη Λευκωσία.

Είναι πρόδηλο ότι οι κινήσεις αυτές, οι εργασίες, που αφορούν τον αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και με το έργο Ηλεκτρικής Διασύνδεσης Κρήτης- Κύπρου και οι τουρκικές ενέργειες εντάσσονται στο «όραμα» της «Γαλάζιας Πατρίδας».   Ως εκ τούτου, η Άγκυρα επιλέγει να προκαλεί και να συντηρεί κλίμα έντασης από το Αιγαίο μέχρι και την Ανατολική Μεσόγειο καθώς διαφορετικά θα αμφισβητήσει η ίδια την επεκτατική της πολιτική. Θα διαφανεί, βέβαια, πώς θα αντιδράσει στα μέσα Οκτωβρίου όταν θα επαναρχίσουν  οι έρευνες για την Ηλεκτρική Διασύνδεση. Θα ξαναστείλει πολεμικά πλοία για να σταματήσουν τους Γάλλους;