Καταιγισμός ρυθμιστικών απαιτήσεων για ΜΕΧ

Ένας από τους βασικούς πυλώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η ολοκλήρωση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και ένα από τα βασικά συστατικά της είναι η Τραπεζική Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προσδιορίσει το ύψος των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων («ΜΕΧ») ως το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης. 

Είναι για αυτό άλλωστε που έχει πρόσφατα εκδοθεί πλειάδα ρυθμιστικών κανονισμών αναφορικά με τις MEX, που αναμφισβήτητα θα επηρεάσει τόσο τους ισολογισμούς και τα κεφάλαια των πιστωτικών ιδρυμάτων αλλά και τα στρατηγικά και τα λειτουργικά τους μοντέλα και δομές. Συγχρόνως, θα επηρεαστούν και οι υφιστάμενοι και οι εν δυνάμει δανειολήπτες των τραπεζικών ιδρυμάτων.

Οι νέοι κανόνες 

Ως μέρος ενός ενιαίου σχεδίου για την αντιμετώπιση των ΜΕΧ, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τον Απρίλιο 2019 νέα νομοθετικά μέτρα που επιδιώκουν τη δημιουργία ενός προληπτικού μηχανισμού ασφαλείας, όπου το κάθε πιστωτικό ίδρυμα οφείλει να δημιουργήσει ένα κοινό ελάχιστο επίπεδο κάλυψης ζημιών. Με λίγα λόγια, το κάθε πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να δεσμεύει επαρκείς ίδιους πόρους σε περίπτωση που νέα δάνεια μετατραπούν σε μη εξυπηρετούμενα. Oι απαιτήσεις κάλυψης διαφοροποιούνται ανάλογα με την ταξινόμηση του κάθε δανείου βάσει των εξασφαλίσεών του. Συγκεκριμένα, για μη εξασφαλισμένες οφειλές θα πρέπει να σχηματίζεται πλήρης πρόβλεψη το αργότερο μέχρι το τρίτο έτος από τη χρονική στιγμή που μια οφειλή καθίσταται μη εξυπηρετούμενη, ενώ για εξασφαλισμένες οφειλές, με ακίνητη περιουσία, σχηματίζεται σταδιακά πρόβλεψη ξεκινώντας με 25% (κατ’ ελάχιστον) κατά το τρίτο έτος, φθάνοντας στο 100% κατά το ένατο έτος. 

Παράλληλα με την οδηγία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») έχει εκδώσει, το 2018, κατευθυντήριες γραμμές που επίσης προνοούν τον σχηματισμό προβλέψεων για τις ΜΕΧ. Η ΕΚΤ νουθετεί τα συστημικά πιστωτικά ιδρύματα να σχηματίσουν πλήρη πρόβλεψη μέχρι το τέταρτο έτος για μη εξασφαλισμένες ΜΕΧ και μέχρι το όγδοο έτος για εξασφαλισμένες οφειλές, ξεκινώντας κατά το τέταρτο έτος (με πρόβλεψη 40% της συνολικής οφειλής). 

Παρά το γεγονός ότι οι πιο πάνω κανονισμοί και κατευθυντήριες γραμμές αφορούν σε νέες χορηγήσεις ή και σε νέες ΜΕΧ, είναι εμφανές ότι θα εφαρμοστούν και επί των υφισταμένων ΜΕΧ μέσω του εποπτικού διαλόγου μεταξύ κεντρικών τραπεζών και πιστωτικών ιδρυμάτων. Η Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή έχει εκδώσει το 2018 κείμενο κατευθυντηρίων γραμμών το οποίο επιβάλλει σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα της Ένωσης (που έχουν ΜΕΧ άνω του 5% του χαρτοφυλακίου τους) την εκπόνηση ολοκληρωμένης και περιεκτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση των ΜΕΧ σε κάθε στάδιο του κύκλου ζωής τους.

Οι προεκτάσεις και οι προκλήσεις των μεταρρυθμίσεων για την τοπική οικονομία.

Είναι εμφανής η σημασία που προσδίδεται από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς στην επιτυχή διαχείριση των ΜΕΧ. Οι νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις υποχρεώνουν τα πιστωτικά ιδρύματα να υλοποιήσουν εκτενείς στρατηγικές αποτελεσματικής διαχείρισης των ΜΕΧ και να προβαίνουν στον έγκαιρο σχηματισμό ικανοποιητικών κεφαλαιακών προβλέψεων, ανεξαρτήτως εξασφαλίσεων, για απορρόφηση των ζημιών που προκύπτουν από τις ΜΕΧ. 

– Τα πιστωτικά ιδρύματα δεν έχουν άλλη επιλογή από την ταχεία και βιώσιμη αντιμετώπιση των ΜΕΧ. Όσο μεγαλύτερη είναι η χρονική διάρκεια των ΜΕΧ τόσο μεγαλύτερες είναι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για το πιστωτικό ίδρυμα αφού ελαχιστοποιείται, και εν τέλει, με βάση τους κανονισμούς, μηδενίζεται η δυνατότητα και το ύψος της ανακτήσιμης αξίας, έστω και αν η χορήγηση είναι εξασφαλισμένη με ακίνητη περιουσία.

– Οι δανειολήπτες (ιδιώτες και επιχειρήσεις) οφείλουν να συνεργάζονται με διαφάνεια  με τα πιστωτικά ιδρύματα. Οι δε επιχειρήσεις του τόπου οφείλουν να εντάξουν κώδικες ορθής εταιρικής διακυβέρνησης και έγκαιρης και αξιόπιστης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης στα μοντέλα λειτουργίας τους.

– Απαιτείται επίσης, χωρίς παρεκκλίσεις, ένα δίκαιο, αποτελεσματικό και γρήγορο θεσμικό πλαίσιο για την ανάκτηση εκείνων των ΜΕΧ που δεν μπορούν να διευθετηθούν συναινετικά, μέσω εκποιήσεων, δικαστικών και άλλων εκτελεστικών διαδικασιών, εκκαθαρίσεων και πτωχεύσεων. 

Καταλήγοντας, επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, οι υφιστάμενες ΜΕΧ στους ισολογισμούς των τοπικών πιστωτικών ιδρυμάτων (μετά τις πωλήσεις δανειακών χαρτοφυλακίων) ανέρχονται στα €10,1 δισ. και οι σωρευτικές προβλέψεις στα €5,3 δισ. Αδυναμία διευθέτησης των ΜΕΧ σε εύλογο χρονικό διάστημα, θα οδηγήσει σε ανάγκη σχηματισμού, σε βάθος χρόνου, επιπρόσθετων προβλέψεων για τη διαφορά των €4,8 δισ. 

* Ρένος Ιωαννίδης, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited, 22 209 000, rioannides@kpmg.com

* Ιωάννα Κωνσταντίνου, Senior Advisor II, KPMG Limited, 22 209 000, iconstantinou@kpmg.com