Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Πώς το σύστημα απονομής δικαιοσύνης και η έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας επηρεάζουν την αξία ενός ακινήτου; Αυτό είναι το πιο συχνό ερώτημα – αντεπιχείρημα που δέχεται όποιος επιμένει στις μεταρρυθμίσεις. Στην αναγκαιότητα να καταστεί η δικαιοσύνη πιο αποτελεσματική και γρήγορη, όπως και η έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας.
Η εύκολη απάντηση δίνεται με τις αξίες των ακινήτων στα κατεχόμενα. Ακίνητα με τα ίδια χαρακτηριστικά έχουν διαφορετική αξία αν ανήκαν σε Ελληνοκύπριο ή σε Τουρκοκύπριο πριν το 1974. Αυτό γιατί δεν μπορεί να διασφαλιστεί η ιδιοκτησία. Ακόμη και γι’ αυτούς που κατά τα άλλα είναι απόλυτα βέβαιοι π.χ. ότι η λύση είναι αυτό που ισχύει σήμερα, η αξία είναι διαφορετική.
Αν κάποιος γνωρίζει ότι ένα ακίνητο είναι δικό του θα είναι πιο πρόθυμος να το αξιοποιήσει. Να αναλάβει περισσότερο ρίσκο. Να προβεί σε πιο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Θα έχει ενώπιον του περισσότερες επιλογές. Ένας γεωργός που γνωρίζει ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να χάσει το χωράφι που έχει στην κατοχή του θα προτιμήσει να το καλλιεργήσει με εποχιακά λαχανικά, έστω κι αν η δεντροκαλλιέργεια μεσοπρόθεσμα θα ήταν πολύ πιο κερδοφόρα.
Ακόμη πιο προκλητική και παράλογη ακούγεται η δήλωση ότι «η ευκολότερη κατάσχεση ενυπόθηκων ακινήτων από τους δανειστές θα ωφελέσει και τους δανειζόμενους». Είναι για τους ίδιους λόγους που καταγράφηκαν τα πιο πάνω. Στις πλείστες περιπτώσεις, η δυνατότητα του δανειστή ή αυτού που θα προσφερθεί να αποκτήσει/ αγοράσει τα ακίνητα, δηλαδή να εφαρμόσει αποτελεσματικά το συμβόλαιο με τον δανειζόμενο, ωφελεί και τον ίδιο τον δανειζόμενο. Το ακίνητο θα έχει μεγαλύτερη αξία και θα διαγράφει μεγαλύτερο ποσό από το οφειλόμενο ή ακόμη θα του απομείνει και ένα μεγαλύτερο υπόλοιπο.
Επιπρόσθετα αν κάποιος γνωρίζει ότι η πρώτη κατοικία ή η κύρια επαγγελματική στέγη είναι διασφαλισμένες ό,τι και να γίνει, τότε δημιουργείται ηθικός κίνδυνος. Οι δανειζόμενοι εξωθούνται ουσιαστικά στον υπερδανεισμό και σε κακές πρακτικές, ακόμη και σε ψεύτικες δηλώσεις. Από την πλευρά τους, οι ίδιες οι τράπεζες βρίσκουν επιχείρημα ότι οι ζημιές που θα υποστούν προέρχονται από πολιτικές παρεμβάσεις και όχι μόνο δεν ευθύνονται αλλά θα πρέπει να αποζημιωθούν. Σκηνικό που έχει επαναληφθεί αρκετές φορές.
Το δε χειρότερο, από μια πλήρη απαγόρευση εκποίησης πρώτης κατοικίας, είναι η στέρηση της χρηματοδότησης νεαρών ζευγαριών που δεν έχουν πλούσιους γονείς ή άλλη περιουσία. Εφόσον η μόνη περιουσία που θα είχαν στη διάθεση τους για υποθήκη είναι το ακίνητο που θα αποκτούσαν με το δάνειο, αυτή, με τη νομική απαγόρευση, ουσιαστικά δεν είναι διαθέσιμη για υποθήκευση. Αυτό ισχύει και για νέους που θέλουν να αποκτήσουν επαγγελματική στέγη. Τους στερείται το μέλλον τους και μαζί η οικονομία στερείται προοπτική.
Δυστυχώς, αυτό ακριβώς το προβληματικό θεσμικό πλαίσιο και την κουλτούρα έχουμε δημιουργήσει με τη μέχρι σήμερα συμπεριφορά μας και δεν υπάρχει ανώδυνη διέξοδος. Όλες οι πλευρές μπορούν να επικαλεστούν λάθη, παραλήψεις και κακές συμπεριφορές των άλλων πλευρών. Το παρακολουθούμε καθημερινά, με πόση ευκολία εντοπίζονται στοιχεία, παραδείγματα και επιχειρήματα από τους δανειζόμενους κατά των δανειστών και των πολιτικών και το αντίστροφο.
Αυτό όμως που πρέπει να δει κάποιος είναι τη συνολική – μεγάλη εικόνα. Την εικόνα όπως την βλέπουν οι τρίτοι. Ειδικότερα αυτοί που αποφασίζουν για τις κεφαλαιακές ανάγκες μιας τράπεζας, για τη χρηματοδότηση μιας οικονομίας. Αυτοί δεν θα αρκεστούν με τις σχετικά λίγες περιπτώσεις των πραγματικά άτυχων συμπολιτών μας. Αυτές είναι περιπτώσεις που αντιμετωπίζονται μέσω της κοινωνικής πολιτικής και όχι μέσω των γενικών και καθολικών πολιτικών του τύπου «δεν επιτρέπονται εκποιήσεις».
Τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα. Σε μεγάλο βαθμό, η οικονομία είχε ανακάμψει, η ανεργία είχε μειωθεί, τα εισοδήματα είχαν αποκατασταθεί, αλλά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια δεν είχαν μεταβληθεί ούτε σε μικρό βαθμό. Ο φορολογούμενος προχώρησε ακόμη ένα βήμα και προσφέρθηκε για χάριν της διασφάλισης της σταθερότητας να καλύψει μέρος της ζημιάς μέσω του Σχεδίου Εστία. Πάλι καμία ουσιαστική βελτίωση.
Το μήνυμα που στέλνουμε προς τα έξω είναι ξεκάθαρο. Υπάρχει έλλειψη αξιοπιστίας. Υπάρχει απουσία βούλησης για τήρηση και, αν όχι, επιβολής των όρων της οποιασδήποτε συμφωνίας. Αυτό προκαλεί ζημιά πρωτίστως στους αξιόπιστους συμπολίτες μας, είτε είναι επιχειρηματίες, είτε εργαζόμενοι, είτε είναι δανειστές, είτε δανειζόμενοι. Το έχουμε ζήσει το 2013 και οφείλουμε να μην το επαναλάβουμε.
Ταυτόχρονα, ένα αναξιόπιστο και αναποτελεσματικό σύστημα αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα στην προσέλκυση επενδύσεων. Πέραν του ότι αποστερείται η χρηματοδότηση σε νέους μη εύπορους επιχειρηματίες, κανένας σοβαρός επενδυτής δεν θα θέλει να επενδύσει σε μια χώρα που δεν υπάρχει αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει την εφαρμογή των συμφωνηθέντων και την προστασία των δικαιωμάτων του. Αντίθετα, θα προσελκύουμε περισσότερο αυτούς που μπορούν να εκμεταλλευτούν το όλο σύστημα. Αυτούς που αποτελούν μέρος του προβλήματος.
Το σύστημα που έχουμε δεν είναι βιώσιμο. Είτε θα επιδιώξουμε να το διορθώσουμε έγκαιρα, είτε θα επιβάλουν τη λύση τρίτοι, με πιο επώδυνες επιπτώσεις.
* Πρόεδρος του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές.
