Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Για περισσότερα από 50 χρόνια, η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο λειτουργούσε σε μονοπωλιακό καθεστώς υπό την καθετοποιημένη Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ). Από την ίδρυσή της, η ΑΗΚ ήταν ο μόνος υπεύθυνος φορέας για την παραγωγή, μεταφορά, διανομή και προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στους τελικούς καταναλωτές. Το 2003, με την εισαγωγή των θεσμών του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), σύμφωνα με τις σχετικές Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έγινε το πρώτο βήμα για τη μετάβαση σε μια απελευθεροποιημένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία και πληροφορίες που συλλέχθηκαν από την Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ), φαίνεται ότι το 2005 αδειοδοτήθηκαν οι πρώτοι ανεξάρτητοι συμβατικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής. Ωστόσο, κανένας από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές δεν προχώρησε στην κατασκευή και λειτουργία των μονάδων, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους εισαγωγής ορυκτών καυσίμων (ντίζελ ή αργό πετρέλαιο) και λόγω της έλλειψης κατάλληλου μοντέλου αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που θα επέτρεπε τη λειτουργία τους σε μια απελευθεροποιημένη αγορά. Μέχρι στιγμής υπάρχουν συνολικά 4 αδειοδοτημένες ανεξάρτητες συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, συνολικής δυναμικότητας 612,5MW, χωρίς όμως να έχει κατασκευασθεί κάποια από αυτές.
Το 2013 η ΡΑΕΚ, σε μια προσπάθεια αναδιάρθρωσης και αναδιαμόρφωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ανέλαβε τη διενέργεια μελέτης στην οποία εξετάστηκαν τρία διαφορετικά μοντέλα (Net Pool, Gross Pool, Διμερείς Συμβάσεις). Μετά από εμπεριστατωμένη αξιολόγηση και λαμβάνοντας υπόψη τη βιωσιμότητα, την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια αλλά και την αγορά της Κύπρου ως μικρό και απομονωμένο σύστημα, αποφασίστηκε ότι το μοντέλο «Net Pool» είναι το καταλληλότερο για τη μετάβαση σε μια απελευθεροποιημένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο. Η προθεσμία για την εφαρμογή του νέου μοντέλου, η οποία θα σήμαινε την οριστική και πλήρη απελευθεροποίηση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθορίστηκε η 1η Ιουλίου 2019. Εντούτοις, η απουσία του εξειδικευμένου λογισμικού δεν επέτρεψε την εφαρμογή του και έτσι η πλήρης απελευθεροποίηση της αγοράς ηλεκτρισμού πήρε παράταση. Νέες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εφαρμογή του νέου μοντέλου και έναρξη της λειτουργίας της ανταγωνιστικής αγοράς τον Οκτώβριο του 2021. Η ΟΕΒ παρακολουθεί στενά όλες τις εξελίξεις που αφορούν το θέμα.
Για την κάλυψη του χρονικού διαστήματος μέχρι την πλήρη εμπορική λειτουργία του νέου μοντέλου, βρίσκεται σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 2017 η Μεταβατική Ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρισμού, η οποία εκδόθηκε βάσει Ρυθμιστικής Απόφασης της ΡΑΕΚ. Κατά τη Μεταβατική Ρύθμιση μπορεί να γίνει σύναψη διμερών εξωχρηματιστηριακών συμβολαίων μεταξύ ενός ανεξάρτητου παραγωγού και ενός ανεξάρτητου προμηθευτή για αγοραπωλησία ηλεκτρικής ενέργειας (χονδρεμπορική αγορά). Από την άλλη, οι καταναλωτές θα μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις με ανεξάρτητους προμηθευτές για αγορά ηλεκτρικής ενέργειας σε τιμή που θα συμφωνείται μεταξύ των δύο (λιανική αγορά). Σημειώνεται ότι η ΑΗΚ-Παραγωγή και η ΑΗΚ-Προμήθεια δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στη Μεταβατική Ρύθμιση. Το 2018 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος Συμμετεχόντων στην Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού (ΣΣΑΑΗ), ο οποίος λειτουργεί κάτω από την ομπρέλα της ΟΕΒ και έχει ως κύριο στόχο την παρακολούθηση των εξελίξεων που αφορούν την αποτελεσματική λειτουργία της Μεταβατικής Ρύθμισης και μετέπειτα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, καθώς και την παρέμβαση, όπου εφικτό, σε διάφορα θέματα της αγοράς ηλεκτρισμού.
Μέχρι στιγμής υπάρχουν συνολικά 13 ανεξάρτητοι αδειοδοτημένοι προμηθευτές οι οποίοι προετοιμάζονται και προσπαθούν σταδιακά να δραστηριοποιηθούν και να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Σε μια προσπάθεια αύξησης της διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και επίτευξης του εθνικού δεσμευτικού στόχου για μερίδιο ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας 16% μέχρι το 2020, το υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου & Βιομηχανίας, εξήγγειλε Σχέδιο στήριξης έργων ΑΠΕ σε δύο φάσεις. Σημειώνεται ότι πριν από την εξαγγελία των τελευταίων Σχεδίων Στήριξης, το ποσοστό διείσδυσης των ΑΠΕ ηλεκτροπαραγωγής στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ήταν περίπου 9%.
Το Σχέδιο Στήριξης (φάση Ι) ανακοινώθηκε τον Οκτώβριο του 2017 και αφορούσε επενδύσεις συνολικής δυναμικότητας 120 MW. Το ενδιαφέρον από επενδυτές ήταν τεράστιο, καθώς η συνολική δυναμικότητα των αιτήσεων για επενδύσεις έργων ΑΠΕ ανήλθε στα 395,3 MW. Τελικές εγκρίσεις δόθηκαν για έργα 101 MW φωτοβολταϊκών συστημάτων, 16,5 MW συστημάτων αιολικής ενέργειας και 2,3 MW συστημάτων βιομάζας.
Το Σχέδιο Στήριξης (φάση ΙΙ) ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2019 με προθεσμία υποβολής αιτήσεων τον Ιούνιο του 2019. Μέχρι το τέλος του Σχεδίου, υποβλήθηκαν αιτήσεις συνολικής δυναμικότητας 350 MW, ωστόσο για τελική έγκριση προχώρησαν φωτοβολταϊκά συστήματα συνολικής δυναμικότητας 260 MW. Τα έργα αυτά θα πρέπει υποχρεωτικά να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Μέχρι στιγμής έχουν υλοποιηθεί και τεθεί σε λειτουργία κάποια έργα της 1ης φάσης, ενώ όσον αφορά τα έργα της 2ης φάσης, αναμένονται ακόμη οι τελικοί όροι σύνδεσης και ως εκ τούτου δεν έχει υλοποιηθεί κάποιο από αυτά.
Η λειτουργία της Μεταβατικής Ρύθμισης εξαρτάται εν πολλοίς από την έγκαιρη υλοποίηση και σύνδεση κυρίως των έργων της 2ης Φάσης που υποχρεούνται να ενταχθούν στη Ρύθμιση αυτή. Κάποια έργα της 1ης φάσης πιθανόν να επιλέξουν να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Σύμφωνα με πληροφορίες της ΟΕΒ, κατόπιν επικοινωνίας με τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ), αναμένεται η υπογραφή των συμβολαίων για το απαραίτητο λογισμικό, χωρίς περιπλοκές. Ευχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, είναι η Μεταβατική Ρύθμιση να λειτουργήσει εύρυθμα και ομαλά, προετοιμάζοντας έτσι την αγορά μέχρι την πλήρη απελευθεροποίησή της.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία και πληροφορίες που συλλέχθηκαν από την Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ), φαίνεται ότι το 2005 αδειοδοτήθηκαν οι πρώτοι ανεξάρτητοι συμβατικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής. Ωστόσο, κανένας από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές δεν προχώρησε στην κατασκευή και λειτουργία των μονάδων, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους εισαγωγής ορυκτών καυσίμων (ντίζελ ή αργό πετρέλαιο) και λόγω της έλλειψης κατάλληλου μοντέλου αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας που θα επέτρεπε τη λειτουργία τους σε μια απελευθεροποιημένη αγορά. Μέχρι στιγμής υπάρχουν συνολικά 4 αδειοδοτημένες ανεξάρτητες συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, συνολικής δυναμικότητας 612,5MW, χωρίς όμως να έχει κατασκευασθεί κάποια από αυτές.
Το 2013 η ΡΑΕΚ, σε μια προσπάθεια αναδιάρθρωσης και αναδιαμόρφωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ανέλαβε τη διενέργεια μελέτης στην οποία εξετάστηκαν τρία διαφορετικά μοντέλα (Net Pool, Gross Pool, Διμερείς Συμβάσεις). Μετά από εμπεριστατωμένη αξιολόγηση και λαμβάνοντας υπόψη τη βιωσιμότητα, την αποτελεσματικότητα, την ασφάλεια αλλά και την αγορά της Κύπρου ως μικρό και απομονωμένο σύστημα, αποφασίστηκε ότι το μοντέλο «Net Pool» είναι το καταλληλότερο για τη μετάβαση σε μια απελευθεροποιημένη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο. Η προθεσμία για την εφαρμογή του νέου μοντέλου, η οποία θα σήμαινε την οριστική και πλήρη απελευθεροποίηση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθορίστηκε η 1η Ιουλίου 2019. Εντούτοις, η απουσία του εξειδικευμένου λογισμικού δεν επέτρεψε την εφαρμογή του και έτσι η πλήρης απελευθεροποίηση της αγοράς ηλεκτρισμού πήρε παράταση. Νέες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εφαρμογή του νέου μοντέλου και έναρξη της λειτουργίας της ανταγωνιστικής αγοράς τον Οκτώβριο του 2021. Η ΟΕΒ παρακολουθεί στενά όλες τις εξελίξεις που αφορούν το θέμα.
Για την κάλυψη του χρονικού διαστήματος μέχρι την πλήρη εμπορική λειτουργία του νέου μοντέλου, βρίσκεται σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 2017 η Μεταβατική Ρύθμιση της αγοράς ηλεκτρισμού, η οποία εκδόθηκε βάσει Ρυθμιστικής Απόφασης της ΡΑΕΚ. Κατά τη Μεταβατική Ρύθμιση μπορεί να γίνει σύναψη διμερών εξωχρηματιστηριακών συμβολαίων μεταξύ ενός ανεξάρτητου παραγωγού και ενός ανεξάρτητου προμηθευτή για αγοραπωλησία ηλεκτρικής ενέργειας (χονδρεμπορική αγορά). Από την άλλη, οι καταναλωτές θα μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις με ανεξάρτητους προμηθευτές για αγορά ηλεκτρικής ενέργειας σε τιμή που θα συμφωνείται μεταξύ των δύο (λιανική αγορά). Σημειώνεται ότι η ΑΗΚ-Παραγωγή και η ΑΗΚ-Προμήθεια δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στη Μεταβατική Ρύθμιση. Το 2018 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος Συμμετεχόντων στην Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού (ΣΣΑΑΗ), ο οποίος λειτουργεί κάτω από την ομπρέλα της ΟΕΒ και έχει ως κύριο στόχο την παρακολούθηση των εξελίξεων που αφορούν την αποτελεσματική λειτουργία της Μεταβατικής Ρύθμισης και μετέπειτα της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού, καθώς και την παρέμβαση, όπου εφικτό, σε διάφορα θέματα της αγοράς ηλεκτρισμού.
Μέχρι στιγμής υπάρχουν συνολικά 13 ανεξάρτητοι αδειοδοτημένοι προμηθευτές οι οποίοι προετοιμάζονται και προσπαθούν σταδιακά να δραστηριοποιηθούν και να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Σε μια προσπάθεια αύξησης της διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας και επίτευξης του εθνικού δεσμευτικού στόχου για μερίδιο ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας 16% μέχρι το 2020, το υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου & Βιομηχανίας, εξήγγειλε Σχέδιο στήριξης έργων ΑΠΕ σε δύο φάσεις. Σημειώνεται ότι πριν από την εξαγγελία των τελευταίων Σχεδίων Στήριξης, το ποσοστό διείσδυσης των ΑΠΕ ηλεκτροπαραγωγής στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ήταν περίπου 9%.
Το Σχέδιο Στήριξης (φάση Ι) ανακοινώθηκε τον Οκτώβριο του 2017 και αφορούσε επενδύσεις συνολικής δυναμικότητας 120 MW. Το ενδιαφέρον από επενδυτές ήταν τεράστιο, καθώς η συνολική δυναμικότητα των αιτήσεων για επενδύσεις έργων ΑΠΕ ανήλθε στα 395,3 MW. Τελικές εγκρίσεις δόθηκαν για έργα 101 MW φωτοβολταϊκών συστημάτων, 16,5 MW συστημάτων αιολικής ενέργειας και 2,3 MW συστημάτων βιομάζας.
Το Σχέδιο Στήριξης (φάση ΙΙ) ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2019 με προθεσμία υποβολής αιτήσεων τον Ιούνιο του 2019. Μέχρι το τέλος του Σχεδίου, υποβλήθηκαν αιτήσεις συνολικής δυναμικότητας 350 MW, ωστόσο για τελική έγκριση προχώρησαν φωτοβολταϊκά συστήματα συνολικής δυναμικότητας 260 MW. Τα έργα αυτά θα πρέπει υποχρεωτικά να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Μέχρι στιγμής έχουν υλοποιηθεί και τεθεί σε λειτουργία κάποια έργα της 1ης φάσης, ενώ όσον αφορά τα έργα της 2ης φάσης, αναμένονται ακόμη οι τελικοί όροι σύνδεσης και ως εκ τούτου δεν έχει υλοποιηθεί κάποιο από αυτά.
Η λειτουργία της Μεταβατικής Ρύθμισης εξαρτάται εν πολλοίς από την έγκαιρη υλοποίηση και σύνδεση κυρίως των έργων της 2ης Φάσης που υποχρεούνται να ενταχθούν στη Ρύθμιση αυτή. Κάποια έργα της 1ης φάσης πιθανόν να επιλέξουν να ενταχθούν στη Μεταβατική Ρύθμιση.
Σύμφωνα με πληροφορίες της ΟΕΒ, κατόπιν επικοινωνίας με τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ), αναμένεται η υπογραφή των συμβολαίων για το απαραίτητο λογισμικό, χωρίς περιπλοκές. Ευχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων, είναι η Μεταβατική Ρύθμιση να λειτουργήσει εύρυθμα και ομαλά, προετοιμάζοντας έτσι την αγορά μέχρι την πλήρη απελευθεροποίησή της.
* Λειτουργός στην ΟΕΒ, Τμήμα Ενέργειας και Περιβάλλοντος.
