ΔΕΕ: Φρένο στην απεριόριστη πρόσβαση στα στοιχεία μειοψηφικών μετόχων – Πότε επιτρέπεται η δημοσιοποίηση

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν απαιτεί τη δημόσια αποκάλυψη των στοιχείων όλων των μετόχων ανωνύμων εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων όσων κατέχουν μειοψηφικά μερίδια, έκρινε την Πέμπτη το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).

Παράλληλα, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η απρόσκοπτη διαδικτυακή πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των μετόχων, χωρίς να απαιτείται η επίκληση έννομου συμφέροντος, αντίκειται στο δίκαιο της ΕΕ.

Σύμφωνα με το ΔΕΕ, η δημοσιοποίηση τέτοιων πληροφοριών μπορεί να επιτρέψει την κατάρτιση προφίλ για την οικονομική κατάσταση ενός μειοψηφικού μετόχου, αλλά και για τους οικονομικούς τομείς και τις επιχειρήσεις στις οποίες επενδύει.

Η υπόθεση των 17 μετόχων στη Λετονία

Η απόφαση αφορά υπόθεση που παραπέμφθηκε στο ΔΕΕ από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Λετονίας, έπειτα από προσφυγή 17 μειοψηφικών μετόχων ανώνυμης εταιρείας.

Οι προσφεύγοντες αμφισβήτησαν τη συμβατότητα της λετονικής νομοθεσίας με το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Η επίμαχη νομοθεσία προβλέπει τη δημόσια διαδικτυακή πρόσβαση σε στοιχεία των μετόχων ανωνύμων εταιρειών. Για τα φυσικά πρόσωπα δημοσιοποιούνται, μεταξύ άλλων, ονοματεπώνυμο, αριθμός ταυτοποίησης ή ημερομηνία γέννησης, στοιχεία ταυτότητας και διεύθυνση επικοινωνίας.

Δημοσιεύονται επίσης η ηλεκτρονική διεύθυνση, η κατηγορία και ο αριθμός των μετοχών, η ονομαστική αξία τους και τα δικαιώματα ψήφου. Τα δεδομένα μπορούν να υποβάλλονται σε μαζική λήψη ακόμη και από μη ταυτοποιημένους χρήστες.

Τα επιχειρήματα της Λετονίας

Οι λετονικές αρχές υποστήριξαν ότι η δημοσιοποίηση των στοιχείων αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός διαφανούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στην προστασία των συμφερόντων τρίτων.

Ανέφεραν ακόμη ως λόγους την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, καθώς και την εφαρμογή εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών κυρώσεων.

«Σοβαρή επέμβαση» στα θεμελιώδη δικαιώματα

Ερμηνεύοντας την οδηγία 2017/1132, το ΔΕΕ έκρινε ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν επιβάλλει τη δημοσιοποίηση πληροφοριών για όλους τους μετόχους των ανωνύμων εταιρειών.

Σε σχέση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων δεν είναι απόλυτο. Μπορεί να περιοριστεί, εφόσον ο περιορισμός προβλέπεται από τον νόμο και είναι αναλογικός προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, έκρινε ότι η δημόσια διάθεση των δεδομένων συνιστά σοβαρή επέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα.

Όπως επισήμανε, τα στοιχεία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σκιαγράφηση της οικονομικής κατάστασης και της επενδυτικής δραστηριότητας ενός μετόχου. Οι κίνδυνοι κατάχρησης αυξάνονται όταν τα δεδομένα είναι διαθέσιμα σε δυνητικά απεριόριστο αριθμό προσώπων και μπορούν να αποθηκεύονται ή να διαδίδονται περαιτέρω.

Υπάρχουν λιγότερο επαχθή μέσα

Ως προς τη διαφάνεια του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, το ΔΕΕ έκρινε ότι η δημοσιοποίηση των στοιχείων όλων των μετόχων, ιδίως των μειοψηφικών, δεν φαίνεται ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία για την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.

Ανάλογη ήταν η θέση του για την πρόληψη του ξεπλύματος χρήματος, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και την εφαρμογή των κυρώσεων. Η απεριόριστη πρόσβαση οποιουδήποτε προσώπου στα δεδομένα όλων των μετόχων δεν θεωρήθηκε αναγκαία και αναλογική, καθώς υπάρχουν λιγότερο επαχθείς λύσεις.

Μεταξύ αυτών, το Δικαστήριο αναφέρει την παροχή πρόσβασης μόνο σε πρόσωπα που μπορούν να αποδείξουν έννομο συμφέρον. Για την εφαρμογή κυρώσεων, προτείνει να δημοσιοποιούνται μόνο τα δεδομένα προσώπων τα οποία περιλαμβάνονται στους σχετικούς καταλόγους κυρώσεων.

ΚΥΠΕ