Η Κύπρο δεν χρειάζεται «νικητή» στην αποθήκευση ενέργειας αλλά στρατηγική

Η σωστή ενεργειακή πολιτική δεν επιλέγει πρώτα τεχνολογία- Ορίζει πρώτα το πρόβλημα

Γράφει η Ευγενία Ηροδότου CEO της EnergyIntel

Η συζήτηση για την αποθήκευση ενέργειας στην Κύπρο ωριμάζει. Υπάρχει, όμως, κίνδυνος να τη μετατρέψουμε σε απλοϊκό διαγωνισμό τεχνολογιών.

Οι μπαταρίες είναι απαραίτητες: προσφέρουν γρήγορη απόκριση, υψηλή απόδοση και μετατόπιση ενέργειας μέσα στην ημέρα. Δεν καλύπτουν όμως μόνες τους κάθε ανάγκη ενός απομονωμένου συστήματος όπως το κυπριακό.

Το δίκτυο δεν έχει μία ανάγκη

Άλλη υπηρεσία είναι η απόκριση σε δευτερόλεπτα, άλλη η μεταφορά ηλιακής παραγωγής από μεσημέρι σε βράδυ. Διαφορετική η ανάγκη βιομηχανίας που ζητά ατμό σε συγκεκριμένη θερμοκρασία.

Όταν οι ανάγκες αυτές συμπιέζονται σε έναν δείκτη (π.χ. MWh ή κόστος ανά kWh), η αγορά δεν είναι ουδέτερη: έχει ήδη αποφασίσει τι θεωρεί πολύτιμο. Η χαμηλότερη τιμή δεν σημαίνει χαμηλότερο κόστος για το σύστημα σε βάθος χρόνου· η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη διάρκεια αποθήκευσης, τον κύκλο ζωής και τη συνολική αξία κάθε λύσης.

Η πρόσφατη ανάλυση του Ινστιτούτου Κύπρου είναι σημαντική επειδή μετακινεί τη συζήτηση από την τεχνολογική προτίμηση στη συστημική αξία. Το συμπέρασμά της δεν είναι «θερμική αποθήκευση αντί μπαταριών», αλλά ότι οι δύο λύσεις καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες και μπορούν να δημιουργούν μεγαλύτερη αξία μαζί παρά χωριστά.

Τα νούμερα το τεκμηριώνουν: το 2025 περικόπηκε το 22% του διαθέσιμου δυναμικού ΑΠΕ, ενώ η ελάχιστη λειτουργία συμβατικών μονάδων -για επαρκή αδράνεια- κοστίζει 51 εκατ. ευρώ ετησίως το 2030, τα μισά λόγω αδράνειας. Η θερμική αποθήκευση μειώνει το κόστος του συστήματος κατά 11,1 εκατ. ευρώ το 2030, έναντι 2,3 εκατ. για μπαταρίες, περιορίζοντας τις περικοπές από 17% σε 3%. Έως το 2035 οι δύο τεχνολογίες εξισώνονται, αποδίδοντας μαζί μεγαλύτερο όφελος απ’ όσο χωριστά.

Η περικοπή δεν είναι ενεργειακή στρατηγική

Κάθε μονάδα καθαρής ενέργειας που περικόπτεται αποκαλύπτει κενό υποδομής: δεν παράγουμε υπερβολική ανανεώσιμη ενέργεια, απλώς δεν έχουμε τρόπους να τη μετακινούμε ή διοχετεύουμε παραγωγικά. Όταν επενδύουμε σε νέες ΑΠΕ χωρίς να επενδύουμε στην ευελιξία και αποθηκευτική ικανότητα του συστήματος, δημιουργούμε ικανότητα που δεν αξιοποιούμε πάντοτε. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο περισσότερη παραγωγή, αλλά αξιοποιήσιμη – ενέργεια που αποθηκεύεται, μετακινείται και διατίθεται όταν χρειάζεται.

Η θερμική αποθήκευση προσθέτει μία από αυτές τις διαδρομές: μετατρέπει πλεονάζουσα ενέργεια σε αποθηκευμένη θερμότητα και την αποδίδει όταν τη χρειάζεται η παραγωγή. Δεν αντιγράφει τον ρόλο των μπαταριών· διευρύνει το μείγμα αποθήκευσης.

Δύο πράγματα ξεχωρίζουν εδώ. Πρώτο, η μορφή της ενέργειας: η βιομηχανία ζητά ατμό σε συγκεκριμένη θερμοκρασία, και η θερμική αποθήκευση τον δίνει απευθείας, ενώ με μπαταρία περνά από επιπλέον μετατροπή, με απώλειες και κόστος. Δεύτερο, η διάρκεια: ισχύς και ενέργεια είναι ανεξάρτητες, οπότε κάθε επιπλέον ώρα προσθέτει μικρό μόνο κόστος, ενώ στις μπαταρίες αυξάνεται σχεδόν αναλογικά – γι’ αυτό η θερμική λύση βγάζει νόημα όσο η ανάγκη αποθήκευσης εκτείνεται σε πολλές μέρες. Δεν μιλώ θεωρητικά: σήμερα τέσσερις εγκαταστάσεις κυπριακής τεχνολογίας λειτουργούν στο εξωτερικό, ενώ στην Κύπρο δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί ευρέως – όχι γιατί δεν αποδίδει, αλλά γιατί δεν έχει βρει τη θέση της σε πλαίσιο που αναγνωρίζει τη συστημική της αξία.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο την Κύπρο. Σε όλη την Ευρώπη, η πρόκληση μετατοπίζεται από πόση ενέργεια παράγουμε σε πόσο αποτελεσματικά την αποθηκεύουμε. Η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμη υποδομή για την ενεργειακή ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Τεχνολογική ουδετερότητα δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις διαφορές των τεχνολογιών.

Η Κύπρος χρειάζεται σαφή κατηγορία για τη θερμική αποθήκευση, αδειοδοτική διαδρομή και μηχανισμούς που αποτιμούν τη διάρκεια και το συνολικό κόστος κύκλου ζωής. Δεν ζητούμε να προεπιλεγεί η θερμική αποθήκευση· ζητούμε να μην αποκλείεται πριν αξιολογηθεί. Η ουδετερότητα ανήκει στους κανόνες. Η επιλογή στα αποτελέσματα. Η Κύπρος δεν χρειάζεται μία τεχνολογία, αλλά πλαίσιο που επιτρέπει στις τεχνολογίες να αξιολογούνται επί ίσοις όροις. Η ωριμότητα της πολιτικής μας δεν θα κριθεί από ποια τεχνολογία επιλέξουμε, αλλά αν δημιουργήσουμε σωστούς κανόνες ώστε να επιλέγεται η καταλληλότερη λύση.