Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως να μην φθάνουν πλέον στις αγορές, εξέλιξη που δεν μπορεί να αναπληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα ενέργειας Χαράλαμπο Ελληνα.
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ, ο κ. Ελληνας εξέφρασε έντονη ανησυχία για την πορεία της κρίσης, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει τρόπος να καλυφθεί άμεσα ένα τόσο μεγάλο έλλειμμα προσφοράς. Όπως ανέφερε, οι περικοπές αυτές είναι εξαιρετικά σοβαρές και έχουν ήδη προκαλέσει παγκόσμιο χάος στον εφοδιασμό υλικών, με αλυσιδωτές επιπτώσεις σε πολλούς τομείς της οικονομίας.
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, προειδοποίησε ότι αναμένονται σημαντικές αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης, του ντίζελ και του ηλεκτρισμού, σημειώνοντας ότι η ανοδική τάση έχει ήδη αρχίσει να γίνεται αισθητή και, όπως εκτίμησε, θα συνεχιστεί.
Ως μέτρο αντιμετώπισης της κατάστασης, εισηγήθηκε όπως η κυβέρνηση επιβάλει πλαφόν, διατηρώντας τα κέρδη, το κόστος των πρατηρίων και τον ΦΠΑ στα επίπεδα που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο και επιτρέποντας να μεταφερθεί στις τιμές μόνο η αύξηση στο κόστος της εισαγόμενης βενζίνης και του ντίζελ.
Ο κ. Ελληνας χαρακτήρισε τα Στενά του Ορμούζ ως το σημαντικότερο πέρασμα για τη διακίνηση πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και άλλων βασικών υλικών, σημειώνοντας ότι έχουν σχεδόν κλείσει πλήρως. Όπως είπε, μόνο πολύ λίγα πλοία περνούν αυτή τη στιγμή από την περιοχή, με αποτέλεσμα τεράστιες ποσότητες πετρελαίου να μην φτάνουν στους τελικούς προορισμούς τους.
Υπέδειξε επίσης ότι οι χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή τους, είναι ουσιαστικά αποκλεισμένες. Εκτίμησε ακόμη ότι εντός της εβδομάδας οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να αρχίσουν να αξιοποιούν τα στρατηγικά τους αποθέματα, με άλλες χώρες να ακολουθούν.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, το κενό των 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως παραμένει εξαιρετικά μεγάλο για τις διεθνείς αγορές, δεδομένου ότι η ζήτηση παραμένει υψηλή και η παραγωγή περιορισμένη. Κατά τον ίδιο, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Ο ειδικός σε θέματα ενέργειας ανέφερε ότι η τιμή του πετρελαίου έχει ήδη φτάσει τα 106 δολάρια το βαρέλι και συνεχίζει να ανεβαίνει, εκτιμώντας ότι, εάν η κρίση παραταθεί για τρεις μήνες, δεν αποκλείεται να κινηθεί ακόμη και μεταξύ 150 και 200 δολαρίων το βαρέλι. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι το Ισραήλ ξεκίνησε βομβαρδισμούς σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.
Όπως τόνισε, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο πετρέλαιο, αλλά επεκτείνονται στην κίνηση, στην ηλεκτροπαραγωγή, στην παραγωγή τροφίμων και συνολικά στην οικονομική δραστηριότητα.
Ο κ. Ελληνας επεσήμανε ακόμη ότι επηρεάζεται και το φυσικό αέριο, καθώς, όπως ανέφερε, το 2% της παγκόσμιας παραγωγής LNG περνά από τον Κόλπο και αυτή τη στιγμή η ροή έχει διακοπεί, αφού τα εργοστάσια παραγωγής στο Κατάρ παραμένουν κλειστά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η εξέλιξη έχει ήδη επηρεάσει και τις τιμές στην Ευρώπη, με το φυσικό αέριο να φθάνει σήμερα στα 52 ευρώ τη μεγαβατώρα και να συνεχίζει την ανοδική του πορεία.
Πέραν της ενέργειας, επηρεάζονται και άλλες πρώτες ύλες. Όπως ανέφερε, από την περιοχή περνά το 30% με 40% της παγκόσμιας εξαγωγής αμμωνίας για λιπάσματα, το 40% του θείου, το 25% του ηλίου και το 25% της μεθανόλης.
Κατά τον κ. Ελληνα, αυτές οι εξελίξεις πλήττουν συνολικά τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις πετροχημικές βιομηχανίες της Ασίας και της Ευρώπης, εντείνοντας την αβεβαιότητα στη διεθνή αγορά.
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο διεθνούς εμπλοκής για την προστασία των Στενών του Ορμούζ, εξέφρασε την άποψη ότι άλλες χώρες δεν πρόκειται να συμβάλουν. Όπως είπε, η Αυστραλία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία έχουν ήδη αρνηθεί, ενώ εκτίμησε ότι ούτε η Κίνα ούτε οι ευρωπαϊκές χώρες είναι πιθανό να αναλάβουν τέτοιο ρόλο, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε μακροχρόνια εμπλοκή.
