Σημαντικές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο να αποτραπεί πιθανή έλλειψη δικαιωμάτων και να στηριχθεί η απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Το πακέτο μεταρρυθμίσεων περιλαμβάνει μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά άνθρακα, νέο χρηματοδοτικό εργαλείο περίπου €30 δισ. για βιομηχανικές επενδύσεις και τη δυνατότητα χρήσης έως 250 εκατ. τόνων μόνιμων αφαιρέσεων άνθρακα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων των επιχειρήσεων.
Οι προτάσεις αποσκοπούν στην αποτροπή υπερβολικής στενότητας στην αγορά, καθώς η σταδιακή μείωση των διαθέσιμων δικαιωμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών του άνθρακα και σε επιβάρυνση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Αλλαγές στο Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς
Κεντρικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αναθεώρηση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (Market Stability Reserve – MSR), του μηχανισμού που αφαιρεί ή επαναφέρει δικαιώματα στην αγορά για να περιορίζει τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών.
Η Επιτροπή προτείνει ο ετήσιος ρυθμός απορρόφησης δικαιωμάτων να μειωθεί από 24% σε 12% την περίοδο 2031-2040. Με την αλλαγή θα παραμένουν περισσότερα δικαιώματα διαθέσιμα, περιορίζοντας τον κίνδυνο ελλείψεων.
Παράλληλα, τα όρια ενεργοποίησης του μηχανισμού προτείνεται να μειώνονται κατά 4% ετησίως από το 2029, ώστε το αποθεματικό να ανταποκρίνεται ταχύτερα στις μεταβολές της προσφοράς και της ζήτησης.
Η Κομισιόν είχε προτείνει ήδη από τον Απρίλιο να σταματήσει η αυτόματη ακύρωση των πλεονασματικών δικαιωμάτων όταν αυτά υπερβαίνουν τα 400 εκατ. Αντί να ακυρώνονται, θα διατηρούνται στο αποθεματικό για μελλοντική χρήση.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να εγκριθεί τον Σεπτέμβριο.
Πιο αργή μείωση των δικαιωμάτων
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης να επιβραδυνθεί ο Γραμμικός Συντελεστής Μείωσης (Linear Reduction Factor – LRF), δηλαδή ο ετήσιος ρυθμός περιορισμού της συνολικής ποσότητας των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών.
Στόχος είναι να δοθεί περισσότερος χρόνος στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις για να ολοκληρώσουν τις αναγκαίες επενδύσεις απανθρακοποίησης, χωρίς να βρεθούν αντιμέτωπες με υπερβολική αύξηση του κόστους συμμόρφωσης.
Τετρακόσια εκατ. δικαιώματα στη βιομηχανία
Μέσω του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου «Investment Booster» προβλέπεται να διατεθούν απευθείας στη βιομηχανία 400 εκατ. δικαιώματα εκπομπών, εκτιμώμενης συνολικής αξίας περίπου €30 δισ.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να υποβάλλουν επενδυτικά σχέδια απανθρακοποίησης έως το 2030. Η κατανομή των δικαιωμάτων θα γίνεται με απλουστευμένη διαδικασία και σειρά προτεραιότητας, χωρίς ανταγωνιστικές δημοπρασίες.
Η οικονομική ενίσχυση θα καταβάλλεται σταδιακά για διάστημα έως δέκα ετών, ανάλογα με τις επαληθευμένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που θα αποφεύγονται μέσω των επενδύσεων.
Το μέτρο απευθύνεται κυρίως σε ενεργοβόρους κλάδους, όπως η χαλυβουργία, η παραγωγή τσιμέντου, τα διυλιστήρια και η χημική βιομηχανία.
Αφαιρέσεις άνθρακα στο ETS
Η πρόταση προβλέπει για πρώτη φορά την ένταξη στο ETS έως 250 εκατ. τόνων μόνιμων εγχώριων αφαιρέσεων άνθρακα.
Η αλλαγή θα παρέχει στις επιχειρήσεις περισσότερες επιλογές για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους και, παράλληλα, θα μπορούσε να συμβάλει στη δημιουργία ευρωπαϊκής αγοράς αρνητικών εκπομπών.
Στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να ενισχυθούν τεχνολογίες όπως η δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα από βιοενέργεια (BECCS), καθώς και η άμεση δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Οι επόμενες κινήσεις
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα πρέπει να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Στόχος είναι οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν στις αρχές του 2027. Εάν τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, οι αλλαγές θα αποτελέσουν τη σημαντικότερη αναθεώρηση του συστήματος μετά το πακέτο «Fit for 55».
Η μεταρρύθμιση επιδιώκει να εξισορροπήσει τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ με την ανάγκη διατήρησης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Capital.gr
