Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Ξέρεις ότι πρόκειται για μια ευρωπαϊκή κρίση χρέους όταν έχει και ακρωνύμιο. Αυτή τη φορά δεν πρόκειται για μια ομάδα χωρών που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, τις περίφημες PIIGS: Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία. Αντίθετα, η Γαλλία βρίσκεται μόνη της στο επίκεντρο με το…FROGS, που σημαίνει “French Oversized Government and Social Security” (υπερμεγέθη κράτος και κοινωνική ασφάλιση) – το ακρωνύμιο αυτό έβγαλε η παριζιάνικη ερευνητική εταιρεία Rexecode.
Θα είναι άραγε ένα σύντομο και οδυνηρό σοκ για την κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν, παρόμοιο με αυτό που υπέστησαν οι Βρετανοί στα ανίκανα χέρια της Λιζ Τρας, ή ο πόνος μιας αργής συμπίεσης; Προς το παρόν, φαίνεται να ισχύει το δεύτερο.
Το risk premium στα γαλλικά κρατικά ομόλογα βρέθηκε στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, αντανακλώντας τους φόβους της αγοράς τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πολιτική τάξη της χώρας έχει χάσει τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών, με δημοσιονομικό έλλειμμα άνω του 5% και χρέος που αγγίζει σχεδόν το 120% του ΑΕΠ. Και το διεθνές πλαίσιο δεν βοηθά. Στις ΗΠΑ και αλλού στον κόσμο, οι επενδυτές είναι όλο και πιο απρόθυμοι να αντιμετωπίσουν καλή τη πίστει κυβερνήσεις που έχουν φτάσει στα όριά τους. Και σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ στη Γαλλία συρρικνώνεται, ενώ οι φόροι και οι δαπάνες υπερβαίνουν τα επίπεδα των περισσότερων άλλων χωρών του πλούσιου κόσμου.
Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι ιδιαίτερα καινούργιο, αλλά οι ανησυχίες για την άνοδο της ακροδεξιάς και της ριζοσπαστικής αριστεράς στις δημοσκοπήσεις, σε συνδυασμό με την αδυναμία του Μακρόν να εδραιώσει τις οικονομικές του μεταρρυθμίσεις, θέτουν τη Γαλλία στο επίκεντρο της πτώσης των κρατικών ομολόγων. Οι προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους, στις οποίες η Μαρίν Λεπέν θα μπορούσε κάλλιστα να αναδειχθεί νικήτρια, μπορεί να αποτελέσουν τον καταλύτη για μια κατάρρευση των αγορών. Ωστόσο, το οικονομικό κόστος για την Ευρώπη από την “τρέλα” του Ντόναλντ Τραμπ στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και οι ανεξέλεγκτες δαπάνες λόγω της εκρηκτικής ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, έχουν κάνει τους επενδυτές ομολόγων να αντιδρούν νευρικά απέναντι σε κάθε είδους ρίσκο. Αυτό έχει αιφνιδιάσει το Παρίσι.
Η ιδιότητα του μέλους της ευρωζώνης αποτελεί ένα χρήσιμο δίχτυ προστασίας. Ωστόσο, οι προηγούμενες συζητήσεις για κοινό χρέος, όπου οι πιο φειδωλοί Βορειοευρωπαίοι, όπως οι Γερμανοί, θα στήριζαν τους γείτονές τους, είναι πλέον εκτός συζήτησης. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, εν τω μεταξύ, έχει προκηρύξει πρόωρες εκλογές, κάτι που απλώς αυξάνει την αβεβαιότητα σε μια ήπειρο που αντιμετωπίζει αρκετές σημαντικές κάλπες το επόμενο έτος. Οι Ισπανοί ενδέχεται να καταλήξουν σε μια κυβέρνηση συνασπισμού που θα σχηματιστεί από συντηρητικούς και την ακροδεξιά.
Ως εκ τούτου, η ελευθερία ελιγμών της Γαλλίας να επιλύσει τα δομικά της προβλήματα σύμφωνα με το δικό της χρονοδιάγραμμα έχει πλέον εξαφανιστεί. Έχει περιοριστεί σε μια μάχη με την αγορά ομολόγων, όπου το κεφάλαιο κινείται και, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι έτοιμο να αποχωρήσει από μια γαλλική οικονομία που μένει στάσιμη.
Για να τεθεί το χρέος υπό έλεγχο θα χρειαζόταν να βρεθούν πόροι που ισοδυναμούν με 5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ μέσω περικοπών στις δαπάνες και αύξησης της φορολογίας – μέτρα για τα οποία κανείς στη Γαλλία δεν είναι έτοιμος. Στο μεταξύ, τα γαλλικά σχολεία φλέγονται, η πιο ακραία μέχρι στιγμής απόδειξη του τι συμβαίνει όταν ξοδεύεις δεκαετίες εξασφαλίζοντας μια υπερβολικά άνετη ζωή στους συνταξιούχους και δεν επενδύεις στο μέλλον. Η διαγενεακή αδικία αναδεικνύεται σε καθοριστικό ζήτημα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Και όμως, κανείς στη γαλλική πολιτική σκηνή δεν είναι διατεθειμένος να εφαρμόσει το “δόγμα” της ειλικρίνειας που τόσο πολύ χρειάζεται η χώρα. Η ριζοσπαστική αριστερά θέλει να διαγράψει το δημόσιο χρέος και να φορολογήσει τους πλούσιους για να ανακουφίσει τους απλούς πολίτες, αλλά αυτό ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας. Στο άλλο άκρο, η Λεπέν έχει προτείνει έναν συνταγματικό “χρυσό κανόνα” για τον έλεγχο των δαπανών, αλλά πρόκειται για ένα φύλλο συκής που καλύπτει όλες τις δικές της προεκλογικές παροχολογίες. Το πολιτικό κέντρο παραμένει αμέτοχο.
Για να είμαστε σαφείς, η Γαλλία δεν είναι η Ελλάδα του 2010. Διαθέτει μια μεγάλη και διαφοροποιημένη οικονομία, τράπεζες με επαρκή κεφαλαιοποίηση, κορυφαία πανεπιστήμια και πολλά υποσχόμενες νεοφυείς επιχειρήσεις στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης και της άμυνας. Όμως, όταν μια χώρα βρεθεί στο στόχαστρο των αγορών, είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγει από αυτό. Τα βρετανικά κρατικά ομόλογα δεν έχουν ανακάμψει ποτέ πραγματικά από την καταστροφή της Τρας, όταν αυτή προσπάθησε να προωθήσει μια σειρά από μη κοστολογημένες φορολογικές περικοπές.
Κάποιο μήνυμα δράσης από το Παρίσι θα μπορούσε να προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση. Η κυβέρνηση θα μπορούσε να καταβάλει νέες προσπάθειες για να εξασφαλίσει έναν πιο αξιόπιστο προϋπολογισμό. Τα γαλλικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα μπορούσαν να στηρίξουν το δημόσιο χρέος της χώρας. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μπορούσε να εκφράσει θετικές προθέσεις για παρέμβαση.
Στο τελευταίο αυτό σημείο τα πράγματα γίνονται, πολιτικά, δύσκολα. Ενώ πολλοί επενδυτές εξακολουθούν να υποθέτουν ότι το “ιππικό” της ΕΚΤ στην αγορά ομολόγων θα επέμβει αν η κατάσταση γίνει πολύ δύσκολη – όπως συνέβη στην κρίση χρέους της τελευταίας δεκαετίας – το κατακερματισμένο λαϊκιστικό τοπίο της Ευρώπης δημιουργεί προβλήματα. Η στήριξη των τιμών των γαλλικών ομολόγων θα μπορούσε να βοηθήσει τους κεντρώους της χώρας να αντισταθούν στην ριζοσπαστική αριστερά και την ακροδεξιά. Ωστόσο, οποιαδήποτε εντύπωση διάσωσης ενός σπάταλου κράτους-μέλους θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει λαϊκιστικό κύμα οργής στη Γερμανία και αλλού στην ήπειρο.
Ταυτόχρονα, αν οι πιο φειδωλοί Ευρωπαίοι εταίροι αναγκάσουν το Παρίσι να υποκύψει σε σκληρά μέτρα για την ανάκαμψη της οικονομίας, ποιος θα είναι ο υποψήφιος πρόεδρος που θα εφαρμόσει τα επώδυνα μέτρα; Η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, κατά ειρωνικό τρόπο, ίσως έχει το πλεονέκτημα ότι βρίσκεται μακριά από την πολιτική διαμάχη. Ωστόσο, έχει δηλώσει ότι η υποψηφιότητά της “δεν θα ήταν καλή ιδέα” – μια λογική απάντηση, δεδομένης της δημοτικότητας των τεχνοκρατών στις μέρες μας.
Ανεξάρτητα από το αν πιστεύει ότι θα μπορούσε να ηγηθεί της χώρας της μέσα στην κρίση, θα μπορούσε τουλάχιστον να ενθαρρύνει την ΕΚΤ να είναι πιο συγκρατημένη όταν μιλά για ανάγκη αυξήσεων επιτοκίων τη συρρίκνωση του ισολογισμού της. Αυτό δεν κάνει παρά να βοηθά τους λαϊκιστές.
Προς το παρόν, δεν βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας επανάληψης της κρίσης των PIIGS. Η Γαλλία είναι “πολύ μεγάλη για να διασωθεί”, όπως έγραψε πρόσφατα ένας οικονομολόγος, αναγνωρίζοντας τα εγγενή πλεονεκτήματά της ως κορυφαίας οικονομίας. Το κόστος δανεισμού του Ηνωμένου Βασιλείου δείχνει εξίσου ανησυχητικό, χωρίς ωστόσο η κυβέρνηση να θεωρείται (ακόμη) αποκλειστικά υπεύθυνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια κρίση FROGS, όπως διαμορφώνεται σήμερα – μια παρατεταμένη διάβρωση του χρέους που δυσκολεύεται να προσελκύσει οποιαδήποτε υποστήριξη από τους ψηφοφόρους – θα είναι “ανώδυνη”. Θα είναι κακή για την οικονομία και για τη γενιά των παιδιών που βλέπουν τα σχολεία τους να καίγονται. Τα περιθώρια λάθους εξαφανίζονται. Είναι ώρα για πραγματική ηγεσία, όχι για ακρωνύμια.
