ΗΠΑ και Κίνα: Ο τεχνολογικός πόλεμος στον βυθό

Της Ruth Pollard

Όταν ο υπουργός Άμυνας της Αυστραλίας, Ρίτσαρντ Μαρλς, χαρακτήρισε τον βυθό της θάλασσας “πεδίο μάχης” σε μια περιφερειακή διάσκεψη για την άμυνα στη Σιγκαπούρη νωρίτερα φέτος, απευθυνόταν σε ήδη μυημένο κοινό. Η ασφάλεια των υποθαλάσσιων καλωδίων – τα οποία μεταφέρουν περισσότερο από το 95% των ροών δεδομένων και καθημερινές χρηματοοικονομικές συναλλαγές τρισεκατομμυρίων δολαρίων – βρισκόταν ήδη στις άμεσες προτεραιότητες των ανώτατων στρατιωτικών αξιωματούχων, των γεωπολιτικών αναλυτών και των υπουργών που βρίσκονταν στην αίθουσα.

Ένα νέο έργο από την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ ανακοινώθηκε γρήγορα με στόχο την ανάπτυξη τεχνολογίας υποβρύχιων drones για την προστασία των καλωδίων έως το 2027, ενώ η Σιγκαπούρη εγκαινίασε ένα πλαίσιο 17 κρατών που καλύπτει τη Νοτιοανατολική Ασία, την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ωκεανία, με αντικείμενο τη διερεύνηση της αμυντικής συνεργασίας σε κρίσιμες υποδομές.

Ωστόσο, ενώ τα κράτη τρέχουν να προστατέψουν τα υφιστάμενα δίκτυα, οι εταιρείες που κατασκευάζουν τη ψηφιακή αρχιτεκτονική της Νοτιοανατολικής Ασίας βρίσκονται αντιμέτωπες με μια διαφορετική πρόκληση: την αποφυγή των λεγόμενων θαλάσσιων bottlenecks (σημείων συμφόρησης) και τον κίνδυνο που συνεπάγεται η διευρυνόμενη θαλάσσια παρουσία της Κίνας. Το Στενό της Μαλάκα, το στενό πέρασμα μεταξύ της Ινδονησίας, της Μαλαισίας και της Σιγκαπούρης, είναι ιδιαίτερα ευάλωτο λόγω της τεράστιας συγκέντρωσης καλωδίων που διασχίζουν τον συγκεκριμένο διάδρομο.

Το Στενό της Μαλάκα, που θεωρείται ήδη το πιο κρίσιμο στρατηγικό πέρασμα της περιοχής του Ινδο-Ειρηνικού, καθώς από αυτό διέρχεται περίπου το 21% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου σε αξία, παρακάμπτεται πλέον όλο και συχνότερα από μεγάλα ιδιωτικά έργα υποθαλάσσιων καλωδίων. Για παράδειγμα, το έργο TalayLink της Google θα συνδέσει την Αυστραλία και την Ταϊλάνδη μέσω του Ινδικού Ωκεανού, ακολουθώντας μια διαδρομή δυτικά του Στενού της Σούνδας που αποφεύγει τη συμφόρηση στον διάδρομο της Μαλάκα.

Ωστόσο, η συγκέντρωση δεν είναι ο μοναδικός κίνδυνος. Πουθενά αλλού ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός για τις διαδρομές των καλωδίων δεν είναι πιο εμφανής από ό,τι στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, όπου η Κίνα επιστρατεύει ρυθμιστικά μέτρα και θαλάσσια αστυνόμευση για να ελέγξει ποιες πλευρές μπορούν να κατασκευάζουν και να επισκευάζουν υποδομές καλωδίων στα αμφισβητούμενα ύδατα. Το Πεκίνο επιχειρεί ουσιαστικά να επαναχαράξει τον χάρτη των υποθαλάσσιων καλωδίων, ενώ οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους αναζητούν νέους τρόπους για να προβάλουν αντίσταση.

Το καλώδιο Echo της Google και της Meta Platforms, το οποίο συνδέει τις ΗΠΑ με τη Σιγκαπούρη μέσω του Γκουάμ και της Ινδονησίας, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνολογικοί κολοσσοί επανασχεδιάζουν τα δίκτυα της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού, ώστε να περιορίσουν την έκθεσή τους στην Κίνα. Οι αμερικανικοί κολοσσοί αποφάσισαν ότι η αποφυγή του Πεκίνου αξίζει το πρόσθετο κόστος, αλλά και τον κίνδυνο της πόντισης καλωδίων σε λιγότερο κατάλληλο ανάγλυφο.

Ασφαλώς, είναι δελεαστικό να προσπεράσει κανείς την εξέλιξη αυτή ως μία ακόμη παράπλευρη απώλεια του ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Θα έχει όμως μακροπρόθεσμες συνέπειες. Οι διαδρομές που επιλέγονται για αυτές τις εξαιρετικά δαπανηρές κρίσιμες υποδομές θα επηρεάσουν την περιοχή για τις επόμενες δεκαετίες, ισχυροποιώντας τους δεσμούς μεταξύ ορισμένων κρατών και απομονώνοντας όλο και περισσότερο άλλα. Ο Σάμιουελ Μπάσφιλντ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο La Trobe της Μελβούρνης και συγγραφέας δύο πρόσφατων βιβλίων, συμπεριλαμβανομένου ενός για τα υποβρύχια καλώδια, έχει επισημάνει ότι οι εταιρείες εγκατάστασης εμφανίζονται όλο και πιο επιφυλακτικές στο να επιχειρούν στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, με πολλές από αυτές να αποφεύγουν παντελώς την περιοχή.

Πέραν της ανάπτυξης σκαφών της Κινεζικής Ακτοφυλακής για την παρενόχληση των συνεργείων επισκευής ή τον αποκλεισμό της πρόσβασής τους στις περιοχές των καλωδίων, το Πεκίνο έχει ουσιαστικά αποκλείσει τα μη κινεζικά έργα υποθαλάσσιων οπτικών ινών μέσω δύσκολων απαιτήσεων αδειοδότησης, ανέφερε ο ίδιος. Αυτές οι καθυστερήσεις ανάγκασαν ορισμένα νέα έργα να αλλάξουν εντελώς πορεία, κινούμενα παράλληλα με τις ακτογραμμές και θάβοντας τα καλώδια σε ρηχούς βυθούς – μια λύση κάθε άλλο παρά ιδανική για την ανθεκτικότητα των δικτύων, δήλωσε ο Μπάσφιλντ.

Για παράδειγμα, το Asia Connect Cable System, ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων, με επικεφαλής την startup  Inligo Networks, θα παρακάμψει τη Νότια Κινεζική Θάλασσα διερχόμενο από την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες. Το Pacific Light Cable Network, που συνδέει τις ΗΠΑ με την Ταϊβάν και τις Φιλιππίνες, υπέστη παρόμοια αλλαγή, αφού η προγραμματισμένη σύνδεσή του με το Χονγκ Κονγκ εγκαταλείφθηκε μετά από αμερικανική παρέμβαση.

Οι ΗΠΑ έχουν καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να πείσουν τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού να απορρίψουν τους Κινέζους προμηθευτές προς όφελος αμερικανικών, ιαπωνικών ή ευρωπαϊκών εναλλακτικών. Και οι δύο υπερδυνάμεις φοβούνται ότι η εμπλοκή ξένων μερών στις υποδομές καλωδίων θα μπορούσε να διευκολύνει τη συλλογή πληροφοριών ή τις ενέργειες δολιοφθοράς. Η Ουάσινγκτον θεωρεί την κινεζική τεχνολογία κίνδυνο για την ασφάλεια, ενώ το Πεκίνο διατυπώνει παρόμοιες ανησυχίες για τον αμερικανικό και ιαπωνικό εξοπλισμό.

Εν μέσω αυξανόμενου ελέγχου από τις ΗΠΑ, η Huawei συμφώνησε το 2019 να πωλήσει το μερίδιο 51% που κατείχε στη Huawei Marine Networks στην κινεζική Hengtong Optic-Electric, η οποία απέκτησε επίσης το μερίδιο του βρετανού εταίρου της. Η δραστηριότητα κατασκευής καλωδίων μετονομάστηκε στη συνέχεια σε HMN Technologies Co. Ωστόσο, το ιδιοκτησιακό της καθεστώς και η τεχνολογική της προέλευση κινούν υποψίες στις ΗΠΑ και συμμάχους όπως η Ιαπωνία και η Αυστραλία, που επιδιώκουν να περιορίσουν τη χρήση της σε ολόκληρη την Ασία.

Έχουν σημειώσει κάποιες πρόσφατες επιτυχίες: Τον Αύγουστο, η Αυστραλία ανακοίνωσε ότι όλα τα μέλη του Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού συνδέθηκαν για πρώτη φορά με το παγκόσμιο δίκτυο υποβρύχιων καλωδίων. Πρόκειται για ένα σημαντικό επίτευγμα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι κινεζικές εταιρείες έχουν αποκλειστεί εντελώς από τον Ειρηνικό. Το επόμενο “πεδίο μάχης” είναι τα κέντρα δεδομένων. Οι χώρες που χρηματοδοτούν υποβρύχια καλώδια θα πρέπει επίσης να συμβάλουν στην κατασκευή της υποδομής που απαιτείται για την αποθήκευση και την επεξεργασία δεδομένων σε τοπικό επίπεδο, διαφορετικά διακινδυνεύουν να καλύψουν αυτό το κενό οι Κινέζοι προμηθευτές. 

Μεγάλο μέρος αυτού του έργου θα αναλάβει η Ιαπωνία, η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο τόσο ως κατασκευαστής όσο και ως κόμβος συνδεσιμότητας μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και της Ασίας. Μόνη της η NEC Corp. είναι μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες κατασκευής υποθαλάσσιων καλωδίων στον κόσμο. Το Τόκιο πρέπει να αξιοποιήσει ομάδες όπως το Quad, που περιλαμβάνει τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, την Ινδία και την Αυστραλία, καθώς και την Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), για να ενισχύσει τα συστήματα στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού και να επεκτείνει την ικανότητα πόντισης καλωδίων, με στόχο τη μείωση της κυριαρχίας της Κίνας. Οι ηγέτες της ASEAN αναμένεται να συγκεντρωθούν στη Μανίλα τον επόμενο μήνα, όπου έχει προγραμματιστεί επίσης συνάντηση των ηγετών του Quad. Η ασφάλεια των υποθαλάσσιων καλωδίων θα πρέπει να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα τους.

Υπάρχει, ωστόσο, μια ειρωνεία στις προσπάθειες περιορισμού της επιρροής του Πεκίνου στις κρίσιμες διαδρομές καλωδίων: μεγάλο μέρος αυτής της ισχύος συγκεντρώνεται στα χέρια μιας μικρής ομάδας αμερικανικών τεχνολογικών γιγάντων. Τι θα μπορούσε, άραγε, να πάει στραβά;

BloombergOpinion