Σημαντική αλλαγή καταγράφεται στη σύνθεση της τραπεζικής χρηματοδότησης στην Κύπρο, καθώς τα δάνεια σταθερού επιτοκίου μεγαλύτερης διάρκειας αποκτούν κυρίαρχο ρόλο, ιδιαίτερα στη στεγαστική πίστη.
Σύμφωνα με νέο οικονομικό υπόμνημα της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ), η μετατόπιση συνδέεται με τον πρόσφατο κύκλο νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η περίοδος αύξησης των επιτοκίων, από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2023, και η μετέπειτα χαλάρωση, από τον Ιούνιο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2025, επηρέασαν αισθητά τις επιλογές τραπεζών και δανειοληπτών.
Η αυξημένη χορήγηση δανείων με αρχική περίοδο σταθερού επιτοκίου άνω του ενός έτους, σε συνδυασμό με περισσότερα δάνεια εξασφαλισμένα με καταθέσεις, συνέβαλε στη διαμόρφωση χαμηλότερων επιτοκίων. Παράλληλα, ενίσχυσε τη σύγκλιση με την ευρωζώνη και περιόρισε τη διαφορά μεταξύ δανειστικών και καταθετικών επιτοκίων.
Κυριαρχούν τα σταθερά επιτόκια στα στεγαστικά
Η μεγαλύτερη αλλαγή εντοπίζεται στα νέα στεγαστικά δάνεια. Μέχρι το 2022, η συντριπτική πλειονότητα των νέων χορηγήσεων αφορούσε κυμαινόμενα επιτόκια ή επιτόκια με αρχική περίοδο καθορισμού έως ένα έτος.
Στη συνέχεια, την πρώτη θέση κατέλαβαν τα δάνεια με σταθερό επιτόκιο για περίοδο από ένα έως πέντε χρόνια. Αντίστοιχη, αλλά ηπιότερη, τάση παρατηρήθηκε στα νέα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ αυξήθηκε σταδιακά και το μερίδιο των χρηματοδοτήσεων με σταθερό επιτόκιο πέραν της πενταετίας.
Η ΚΤΚ αποδίδει τη μεταβολή στην ανάγκη των δανειοληπτών για προβλεψιμότητα στις δόσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλών επιτοκίων. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε και η διεύρυνση της προσφοράς ανάλογων τραπεζικών προϊόντων με ευνοϊκότερους όρους.
Η νέα τάση περιορίζει την έκθεση των δανειοληπτών στις διακυμάνσεις των επιτοκίων. Ταυτόχρονα, μεταφέρει μέρος του επιτοκιακού κινδύνου στα πιστωτικά ιδρύματα.
Χαμηλότερα από την ευρωζώνη τα στεγαστικά επιτόκια
Η ανάλυση καταγράφει ουσιαστική βελτίωση των όρων χρηματοδότησης στην Κύπρο. Από τον Μάιο του 2025, τα επιτόκια των νέων στεγαστικών δανείων βρίσκονται κάτω από τη διάμεση τιμή της ευρωζώνης.
Στα επιχειρηματικά δάνεια οι αποκλίσεις έχουν επίσης περιοριστεί αισθητά, αν και τα επιτόκια παραμένουν υψηλότερα λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων.
Μειώθηκε η ψαλίδα δανείων και καταθέσεων
Αισθητή είναι και η συρρίκνωση της διαφοράς μεταξύ δανειστικών και καταθετικών επιτοκίων. Στα νοικοκυριά, η απόκλιση από τη διάμεση τιμή της ευρωζώνης υποχώρησε από 2,3 ποσοστιαίες μονάδες τον Οκτώβριο του 2023 σε 0,4 ποσοστιαίες μονάδες τον Απρίλιο του 2026.
Στις μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις, η αντίστοιχη διαφορά μειώθηκε από 2,5 σε 0,8 ποσοστιαίες μονάδες κατά την ίδια περίοδο.
Οι αποκλίσεις που εξακολουθούν να υφίστανται οφείλονται κυρίως στη βραδύτερη προσαρμογή των καταθετικών επιτοκίων στην Κύπρο. Η ΚΤΚ συνδέει την εξέλιξη αυτή με την υψηλή πλεονάζουσα ρευστότητα, τη σταθερή καταθετική βάση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εγχώριου τραπεζικού συστήματος.
Πιο αργή η μετάδοση των αποφάσεων της ΕΚΤ
Η αυξανόμενη χρήση σταθερών επιτοκίων μεγαλύτερης διάρκειας καθιστά πιο σταδιακή τη μετάδοση των αποφάσεων της ΕΚΤ στο κόστος χρηματοδότησης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Κατά την ΚΤΚ, η σύνθεση του νέου δανεισμού αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η νομισματική πολιτική επηρεάζει την κυπριακή οικονομία.
