Νέοι κανόνες για τις επιτάξεις ακινήτων και τις αποζημιώσεις: Πού θα κυμαίνεται ο τόκος και ποια η προθεσμία για προσφυγή στο δικαστήριο

Εκσυγχρονίζεται η νομοθεσία περί επιτάξεως ακίνητης ιδιοκτησίας για σκοπούς δημόσιας ωφελείας, ώστε να καθορίζονται ξεκάθαρα οι τρόποι αποζημίωσης των επηρεαζόμενων πολιτών, ενώ διευρύνεται το πεδίο για αρχαιολογικούς σκοπούς.

Με νομοσχέδιο του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας του Υπουργείου Εσωτερικών, προβλέπεται νέα διαδικασία για καταβολή της αποζημίωσης σε περίπτωση άρνησης είσπραξης ή θανάτου, ενώ ξεκαθαρίζεται ότι η αποζημίωση θα υπόκειται σε τόκο 3% χωρίς φόρους και τέλη, όπως και για τις απαλλοτριώσεις. Η αποζημίωση θα κατατίθεται ηλεκτρονικά στον δικαιούχο ή στον Γενικό Λογιστή για σκοπούς παραλαβής της από τον δικαιούχο.

Όπως αναφέρεται στην εισηγητική έκθεση του νομοσχεδίου το οποίο τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση, σκοπός του είναι η τροποποίηση του βασικού περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας δια Σκοπούς Δημόσιας Ωφέλειας Νόμου, ώστε να εκσυγχρονισθούν συγκεκριμένες διατάξεις του, και να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του. Συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο, εισάγεται μεταξύ άλλων, ερμηνεία του όρου «καταβολή αποζημίωσης», με σκοπό τη σαφή αποτύπωση των τρόπων πληρωμής της αποζημίωσης προς τους δικαιούχους, συμπεριλαμβανομένης της κατάθεσης της αποζημίωσης στους δικαιούχους ή στον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας.

Επίσης, με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, εκσυγχρονίζεται και αναδιατυπώνεται ο καθορισμός επιμέρους όρων και διατάξεων, περιλαμβανομένου του ορισμού ακίνητης ιδιοκτησίας και των σκοπών που αφορούν αρχαιολογικές δραστηριότητες, χωρίς την ουσιαστική μεταβολή στο περιεχόμενο τους.

Παράλληλα, σκοπείται η ρύθμιση ζητημάτων που αφορούν την καταβολή αποζημίωσης σε περιπτώσεις άρνησης είσπραξης, απουσίας, ανικανότητας ή θανάτου του δικαιούχου, με πρόβλεψη για κατάθεση της αποζημίωσης στον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας προς όφελος του ενδιαφερόμενου προσώπου. Επίσης, καθορίζεται καταληκτική χρονική περίοδος 12 μηνών για προσφυγή στο Δικαστήριο για τον καθορισμό της αποζημίωσης, με πρόνοια για δυνατότητα παράτασης της προθεσμίας αυτής υπό προϋποθέσεις, προς διασφάλιση της αρχής της ασφάλειας δικαίου.

Μια άλλη αλλαγή που επιχειρείται είναι η διαφοροποίηση του ποσοστού του καταβλητέου τόκου επί της αποζημίωσης, στο ίδιο επίπεδο με εκείνο που ισχύει στην διαδικασία της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ήτοι 3%, διασφαλίζοντας συνοχή και ίση μεταχείριση παρεμφερών θεσμών.

Διευκρινίζεται ότι η καταβλητέα αποζημίωση δεν υπόκειται σε φόρους, τέλη ή άλλες επιβαρύνσεις και παράλληλα εισάγεται η ρύθμιση στις περιπτώσεις κατάθεσης στον Γενικό Λογιστή, οφειλόμενοι φόροι, τέλη ή δασμοί να αφαιρούνται κατά την πληρωμή προς τους δικαιούχους. Επίσης, εισάγονται ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών γνωστοποίησης και επίδοσης, μέσω της δυνατότητας χρήσης ηλεκτρονικών μέσων.

Τέλος, εισάγονται μεταβατικές διατάξεις για την αντιμετώπιση εκκρεμών υποθέσεων επιτάξεων, για τις οποίες έχει προσφερθεί αποζημίωση πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου και δεν έχει καταβληθεί λόγω μη ανταπόκρισης των δικαιούχων ή για άλλους λόγους, παρέχοντας τη δυνατότητα τακτοποίησής τους μέσω κατάθεσης των σχετικών ποσών αποζημίωσης στον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας.

Σύμφωνα λοιπόν με το νομοσχέδιο, «καταβολή αποζημίωσης» σημαίνει, σε σχέση με συμφωνηθείσα ή καθορισθείσα αποζημίωση, την πληρωμή της ή την κατάθεσή της σε προσωπικό λογαριασμό του ιδιοκτήτη και/ή ενδιαφερόμενου προσώπου, ως των δικαιούμενων προς αποζημίωση προσώπων, ή την κατάθεσή της σε ειδικό λογαριασμό που διατηρεί για το σκοπό αυτό ο Γενικός Λογιστής της Δημοκρατίας επ’ ονόματι των δικαιούχων προς αποζημίωση, όπως καθορίζεται στον παρόντα Νόμο.

Διευρύνονται οι πρόνοιες για αρχαιολογικούς σκοπούς

Επίταξη γης θα επιτρέπεται για τη «διεξαγωγή αρχαιολογικών ανασκαφών και/ή τη διατήρηση και/ή προστασία της στρωματογραφίας και/ή τη διατήρηση και/ή προστασία και/ή συντήρηση και/ή αξιοποίηση αρχαίων μνημείων και/ή αρχαιοτήτων και/ή την ανάπτυξη των χώρων που τα περιβάλλουν.»

Προνοείται ότι στην περίπτωση που οποιοσδήποτε από τους ενδιαφερόμενους αρνηθεί να εισπράξει την καταβλητέα σε αυτόν αποζημίωση ή εάν δεν είναι δυνατή η καταβολή της αποζημίωσης λόγω ανικανότητας ή απουσίας του από τη Δημοκρατία, ή σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος έχει αποβιώσει, η επιτάσσουσα Αρχή δύναται όπως καταβάλει την αποζημίωση στον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας προς όφελος του δικαιούχου αυτής:

Νοείται ότι, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν είναι δυνατή η προσφορά της αποζημίωσης που υπολογίσθηκε στους ενδιαφερόμενους, για λόγους άλλους από εκείνους που αναφέρονται στο παρόν εδάφιο, το ποσό της αποζημίωσης αυτής κατατίθεται στο Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας, διαφυλασσόμενου του δικαιώματος του ενδιαφερομένου να αποταθεί στο Δικαστήριο για τον καθορισμό του ποσού της αποζημίωσης, εντός 12 μηνών από την ημερομηνία κατάθεσης προς όφελος του ενδιαφερομένου προσώπου, του καταβληθέντος ποσού και με την έλευση της προθεσμίας αυτής χωρίς να γίνει προσφυγή στο δικαστήριο, τεκμαίρεται ότι επέρχεται συμφωνία με βάση τις διατάξεις του άρθρου 10.

Περαιτέρω προβλέπεται ότι, σε περίπτωση που ενδιαφερόμενος λάβει γνώση για την κατάθεσης της προσφοράς αποζημίωσης στον Γενικό Λογιστή μετά την έλευση της ως άνω χρονικής περιόδου των 12 μηνών, δύναται εντός τριών μηνών, από την ημερομηνία που λαμβάνει γνώση της κατάθεσης αυτής, να αιτηθεί στο αρμόδιο δικαστήριο, την παράταση του χρόνου παραπομπής για καθορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης. Το Δικαστήριο εάν το κρίνει δίκαιο και εύλογο, μπορεί να επεκτείνει τον χρόνο μέχρι και έξι μήνες από την ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης για παράταση και μία τέτοια αίτηση για παράταση επιδίδεται στην επιτάσσουσα Αρχή.

Επίδοση επίταξης και ηλεκτρονικά

Για τους σκοπούς της γνωστοποίησης της επίταξης, στο νομοσχέδιο προβλέπεται και επίδοση της απόφασης με ηλεκτρονικά μέσα. Συγκεκριμένα, όπου γίνεται λόγος στη νομοθεσία για διαμονή, περιλαμβάνεται και η «διεύθυνση» του προσώπου ηλεκτρονικά. Δηλαδή η ανακοίνωση ή γνωστοποίηση της επίταξης, είναι δυνατό να διενεργούνται, επιπλέον, και μέσω ηλεκτρονικών μέσων και/ή ηλεκτρονικών διευθύνσεων και να αναρτώνται στην ιστοσελίδα της απαλλοτριούσας Αρχής ή αντιπροσώπου της.

Για τις περιπτώσεις που η επιβεβαίωση της γνωστοποίησης ή ανακοίνωσης γίνεται με ηλεκτρονικά μέσα, αυτή λογίζεται ότι επιδόθηκε σε ενδιαφερόμενο πρόσωπο, τη χρονική στιγμή που παρέχεται στον αποστολέα ηλεκτρονική ένδειξη λήψης και ανάγνωσης αυτής και επιβεβαιώνεται από το ενδιαφερόμενο πρόσωπο ως παραλήπτη της.

Τέλος, στο νομοσχέδιο υπάρχει πρόνοια για τις εκκρεμείς υποθέσεις επιτάξεων, για τις οποίες έχει προσφερθεί αποζημίωση πριν από την έναρξη ισχύος του νέου Νόμου και δεν έχει καταβληθεί λόγω μη ανταπόκρισης των δικαιούχων ή άλλων λόγων, μπορούν να ρυθμιστούν με κατάθεση του ποσού στον Γενικό Λογιστή. Το νομοσχέδιο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου και ακολούθως ανάλογα με τα σχόλια και τις παρατηρήσεις θα οδηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση και μετά στη Βουλή για συζήτηση και ψήφιση.