Νέα ομπρέλα προστασίας για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά

Αποτελεσματικότερη στόχευση των μέτρων στήριξης έναντι του ενεργειακού κόστους αναμένεται να επιτευχθεί μέσω διατάγματος του Υπουργείου Ενέργειας, το οποίο έχει ως στόχο τη διαμόρφωση ενός πλαισίου αναγνώρισης και στήριξης των νοικοκυριών που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια.

Σήμερα, για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, 20 κατηγορίες οικιακών πελατών της ΑΗΚ επωφελούνται από χαμηλότερη τιμή ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς περιλαμβάνονται στην ειδική διατίμηση 08.

Επίσης, παρέχονται οικονομικά κίνητρα για συμμετοχή στο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, με αυξημένη χορηγία, καθώς και στο σχέδιο εγκατάστασης οικιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων με τη μέθοδο Net Metering.

Προνοείται, επίσης, η μη αποκοπή της σύνδεσης ή η επανασύνδεση της ηλεκτρικής ενέργειας σε κρίσιμες περιόδους για ευάλωτους καταναλωτές, για τους οποίους η απρόσκοπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας είναι απαραίτητη για λόγους που σχετίζονται με την υγεία τους, μετά από έγκριση αρμόδιου Ιατροσυμβουλίου.

Με το σχετικό διάταγμα, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, προσδιορίζονται τα νοικοκυριά που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια.

To νέο διάταγμα

Συγκεκριμένα, καθορίζονται οι κατηγορίες πολιτών και τα κριτήρια βάσει των οποίων τα νοικοκυριά θα θεωρούνται ενεργειακά φτωχά. Μέσω του διατάγματος, δικαιούχοι θα είναι λήπτες δημοσίου βοηθήματος, δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ), χαμηλοσυνταξιούχοι, λήπτες επιδόματος μονογονεϊκής οικογένειας και επιδόματος τέκνου.

Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το ακαθάριστο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις €21.060 για οικογένεια με ένα εξαρτώμενο τέκνο, ενώ για κάθε επιπρόσθετο παιδί το όριο θα αυξάνεται κατά €6.620.

Για τους λήπτες επιδόματος τέκνου, το όριο καθορίζεται στις €28.080 για οικογένεια με ένα παιδί και στις €34.465 για οικογένεια με δύο παιδιά, με επιπλέον αύξηση €6.620 για κάθε πρόσθετο εξαρτώμενο τέκνο.

Οι δικαιούχοι θα πρέπει να έχουν πιστωμένες ασφαλιστέες αποδοχές στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για περίοδο 24 μηνών και δεν θα πρέπει να κατέχουν ακίνητη περιουσία αξίας άνω των €100 χιλ., ενώ, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, το εισόδημα θα κυμαίνεται μεταξύ €14.040 και €34.465.

Μελέτη: Ενίσχυση των μέτρων

Πριν από την ετοιμασία του σχετικού διατάγματος, το Υπουργείο Ενέργειας προχώρησε στην εκπόνηση μελέτης για τον καθορισμό και την ποσοτικοποίηση της ενεργειακής φτώχειας.

Αναπτύχθηκε ένας σύνθετος δείκτης, ο οποίος ενσωματώνει το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού, τις δαπάνες για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών και το επίπεδο ενεργειακής απόδοσης της κατοικίας.

Η μελέτη κατέδειξε πως, παρόλο που εφαρμόζεται σειρά μέτρων στην Κύπρο, ιδιαίτερα στους τομείς των κοινωνικών και των διαρθρωτικών μέτρων, αυτά θα μπορούσαν να ενισχυθούν περαιτέρω και να ενθαρρύνουν περισσότερο τις παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης, αντί να επικεντρώνονται κυρίως στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων.

Επίσης, διαπιστώθηκε πως υπάρχουν περιορισμένες στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης και επικοινωνίας, καθώς και έλλειψη συντονισμού μεταξύ των διαφόρων κυβερνητικών φορέων.

Επιπλέον, στη μελέτη διαπιστώθηκε πως το Υπουργείο Ενέργειας δεν διαθέτει εξειδικευμένη ομάδα επικοινωνίας, υπεύθυνη για το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση επικοινωνιακών εκστρατειών.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε πως το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας έχει τοποθετήσει κοινωνικούς λειτουργούς σε διάφορες Tοπικές Αρχές, τους οποίους το υπουργείο θα μπορούσε να αξιοποιήσει στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας.

Όπως σημειώνεται στη μελέτη, οι κοινωνικοί λειτουργοί και γενικότερα οι εργαζόμενοι πρώτης γραμμής, διαθέτουν περιορισμένη γνώση σχετικά με τις παρεμβάσεις ενεργειακής απόδοσης και χρειάζονται κατάρτιση, ώστε να μπορούν να ενημερώνουν κατάλληλα το κοινό.

Επιπρόσθετα, αναδεικνύεται η απουσία ενιαίου φορέα για την παρακολούθηση της ενεργειακής φτώχειας. Σύμφωνα με τη μελέτη, η Κύπρος εφαρμόζει ήδη σειρά κοινωνικών μέτρων, τα οποία θα μπορούσαν να προσαρμοστούν και να ενισχυθούν, ώστε να έχουν μεγαλύτερο όφελος για τους πολίτες.

Καθοριστικός ο ρόλος των διαρθρωτικών μέτρων

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα κοινωνικά μέτρα δεν θα πρέπει να λειτουργούν ως αντικίνητρο, ενώ τονίζεται πως τα διαρθρωτικά μέτρα μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος της υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα κοινωνικά μέτρα θα πρέπει να είναι διαθέσιμα για τη στήριξη των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών μέχρι να εφαρμόσουν διαρθρωτικά μέτρα, όπως είναι η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων ή η θερμομόνωση.

Προγραμματίζεται η λειτουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου

Στους σχεδιασμούς του κράτους περιλαμβάνεται η λειτουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ενεργειακής Φτώχειας, καθώς και η δημιουργία μηχανισμών υποστήριξης για τη στήριξη των νοικοκυριών που επηρεάζονται από τις αυξημένες τιμές ενέργειας.

Το Εθνικό Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας εντάσσεται στην ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος διακυβέρνησης για την ενεργειακή φτώχεια. Έμφαση αποδίδεται στην προστασία των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, μέσω της υιοθέτησης στοχευμένων μέτρων για την αντιμετώπιση του φαινομένου.