Πατσαλίδης: Από τον Ζήνωνα τον Κιτιέα στη χρηματοοικονομική παιδεία

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Την σύνδεση της στωικής φιλοσοφίας του Ζήνωνα του Κιτιέα με τις αρχές της σύγχρονης χρηματοοικονομικής παιδείας αναδεικνύει ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Χριστόδουλος Πατσαλίδης στο άρθρο «Από τον Ζήνωνα τον Κιτιέα στη χρηματοοικονομική παιδεία» με αφορμή την έναρξη λειτουργίας της νέας ψηφιακής πύλης moneypedia.cy.

Σημειώνει «πρόσφατα άρχισε η λειτουργία της ψηφιακής πύλης χρηματοοικονομικής παιδείας της Κύπρου. Αυτό συνιστά ακόμη ένα σημαντικό βήμα στην υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από την Κυπριακή Επιτροπή Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ). Για πρώτη φορά, οι πολίτες έχουν στη διάθεσή τους έναν ολοκληρωμένο ψηφιακό χώρο με πληροφορίες και εργαλεία, σχεδιασμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να ενισχυθεί η ικανότητά τους στη λήψη οικονομικών αποφάσεων. Το σύγχρονο περιβάλλον διέπεται από αυξημένη αβεβαιότητα, την ύπαρξη σύνθετων χρηματοοικονομικών προϊόντων, και από την άμεση ψηφιακή πρόσβαση στις αγορές. Ως εκ τούτου, η ποιότητα των αποφάσεων των πολιτών επηρεάζει όχι μόνο την ευημερία των νοικοκυριών, αλλά και την ανθεκτικότητα της οικονομίας». Ο διοικητής αναφέρει χαρακτηριστικά «η κατάκτηση της αυτάρκειας, η επικράτηση της λογικής σκέψης έναντι του παρορμητισμού, η θωράκιση απέναντι στο άγνωστο, είναι εργαλεία τα οποία παρέχει η διδασκαλία του Ζήνωνα. Η σωστή αξιοποίησή τους συμβάλλει στην ανάπτυξη της οικονομικής ευημερίας».

Σύμφωνα με τους στωικούς, επισημαίνει στο άρθρο ο κ. Πατσαλίδης « η αυτάρκεια δεν συνεπάγεται την απόρριψη των υλικών αγαθών, αλλά τον περιορισμό της υπερβολικής εξάρτησης από αυτά. Ο Ζήνων αναφέρεται στους αυτάρκεις ως ελεύθερους. Στις μέρες μας, αυτό εφαρμόζεται με την πραγματοποίηση δαπανών οι οποίες να είναι συμβατές με τις πραγματικές δυνατότητες, την υπεύθυνη διαχείριση του χρέους, τη συστηματική αποταμίευση, και τη διατήρηση επαρκών χρηματοοικονομικών αποθεμάτων κάθε νοικοκυριού. Η αυτάρκεια ενισχύει την ανθεκτικότητα του νοικοκυριού απέναντι στους οικονομικούς κλυδωνισμούς, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τις βασικές του ανάγκες και τις μελλοντικές του επιλογές. Στο ίδιο πνεύμα, ο Adam Smith, πατέρας της οικονομικής επιστήμης, προειδοποιεί πολλάκις πως η επιδίωξη αχρείαστου πλούτου απομακρύνει τον άνθρωπο από την πραγματική ευδαιμονία. Χαρακτηριστική είναι η φράση στο βιβλίο του Θεωρία των Ηθικών Συναισθημάτων. “How many people ruin themselves by laying out money on trinkets of frivolous utility”?».

Μια ακόμη αρχή που όρισε ο Ζήνων, σύμφωνα με το άρθρο του διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, είναι η επικράτηση της ορθής κρίσης και της λογικής έναντι της παρόρμησης. «Η αρχή αυτή έχει βαρύνουσα σημασία στις σημερινές χρηματοοικονομικές αποφάσεις. Μια αγορά, ένας δανεισμός ή μια επένδυση δεν πρέπει να αποτελούν προϊόν ενθουσιασμού, παρότρυνσης ή κοινωνικής πίεσης. Σε μια εποχή όπου οι επενδυτικές ευκαιρίες εμφανίζονται σε δευτερόλεπτα στην οθόνη μας, η πειθαρχημένη σκέψη συνιστά κρίσιμη οικονομική δεξιότητα. Πριν από τη λήψη οποιασδήποτε απόφασης, η ικανότητα παύσης, ανάλυσης και ακριβούς στάθμισης του μεγέθους του κινδύνου αποτελεί θεμελιώδη στρατηγική επιβίωσης στις αγορές. Η αποτυχία μιας απόφασης δεν είναι πάντοτε αποτέλεσμα έλλειψης πληροφόρησης, αλλά δύναται να οφείλεται στην απουσία απόστασης από την παρόρμηση της στιγμής. Στις χρηματοοικονομικές αγορές παρατηρείται συχνά το φαινόμενο μιας απότομης ανόδου της ζήτησης ενός επενδυτικού προϊόντος- και κατ΄ επέκταση της τιμής – ως αποτέλεσμα μιας είδησης ή μιας φήμης, χωρίς ωστόσο η τιμή να ανταποκρίνεται στην πραγματική αξία της επένδυσης».

Ο κ. Πατσαλίδης στο άρθρο καταλήγει «τελούμε υπό το καθεστώς υπερπληροφόρησης. Το ζητούμενο είναι η μετεξέλιξη της πληροφορίας σε γνώση, της γνώσης σε κριτική σκέψη, και της κρίσης σε ορθολογιστικές αποφάσεις. Με αυτό ως δεδομένο, ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός δεν πρέπει να θεωρείται ως μια περιφερειακή εκπαιδευτική δράση, αλλά ως δομικός πυλώνας κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητα».

Η Κύπρος αναφέρει «δεν έχει ανάγκη απλώς από πολίτες με περισσότερες χρηματοοικονομικές γνώσεις, αλλά από προσωπικότητες ικανές να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας. Σήμερα, όλο και περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα στην Ευρώπη, στρέφονται προς την υιοθέτηση δομημένων προγραμμάτων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης. Ο σχεδιασμός του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας προς την κατεύθυνση αυτή, ανταποκρίνεται στην πραγματική ανάγκη της σύγχρονης κοινωνίας. Οι αρχές που διατύπωσε ο Ζήνων δεν αφορούσαν ειδικά την οικονομική ζωή. Συγκροτούσαν μια ευρύτερη φιλοσοφία για την αρετή τη λογική, την αυτοκυριαρχία και την υπευθυνότητα. Σήμερα, είκοσι τρεις αιώνες μετά, ο Ζήνων παραμένει πολύτιμος οδηγός της νηφάλιας σκέψης και της συνετής επιλογής, αρχών που βρίσκονται στο επίκεντρο της υπεύθυνης χρηματοοικονομικής συμπεριφοράς».