Φόρος 15% σε πολυεθνικές: Στη μέγγενη της ΕΕ η Κύπρος για πλημμελή εναρμόνιση

Σε δύσκολη θέση βρίσκεται η Δημοκρατία, μετά τις έντονες συστάσεις της Κομισιόν για αναθεώρηση της νομοθεσίας για την επιβολή ελάχιστου επιπέδου φορολογίας σε ομίλους πολυεθνικών, που αφορά τον Πυλώνα 2.

Από τη μία είναι ορατός ο κίνδυνος αποχώρησης από την Κύπρο πολυεθνικών εταιρειών αμερικανικών συμφερόντων προς φορολογικές δικαιοδοσίες που έχουν εξαιρεθεί μέχρι το 2029 από την επιβολή ελάχιστου πραγματικού συντελεστή φορολογίας 15% σε οντότητες που ανήκουν σε ομίλους πολυεθνικών επιχειρήσεων ή σε εγχώριους ομίλους μεγάλης κλίμακας με ετήσια έσοδα €750 εκατ.

Από την άλλη, υπάρχει ανησυχία για κυρώσεις λόγω της μη συμμόρφωσης της χώρας με τις αυστηρές υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι πρόνοιες του νόμου του 2024

Η σχετική νομοθεσία εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2024, με τη Δημοκρατία να υιοθετεί συμπληρωματικό εγχώριο φόρο, κάτι για το οποίο θεώρησε ότι είχε τη σχετική ευχέρεια, στο πλαίσιο της εναρμόνισης με τις συστάσεις της ΕΕ. Βάσει της νομοθεσίας που εγκρίθηκε το 2024, ο εθνικός συμπληρωματικός φόρος επιβάλλεται από το έτος 2025, ώστε να παρασχεθεί στις επηρεαζόμενες κυπριακές οντότητες το απαραίτητο χρονικό περιθώριο προσαρμογής και να αποφευχθεί το ενδεχόμενο μετεγκατάστασής τους σε άλλες χώρες με μεγαλύτερα φορολογικά οφέλη.

Παράλληλα, οι όμιλοι επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο και καταβάλλουν πραγματικό φόρο που αναλογεί σε φορολογικό συντελεστή χαμηλότερο από τον ελάχιστο πραγματικό φορολογικό συντελεστή ύψους 15% θα καλούνται, βάσει εκείνου του νόμου, να καταβάλλουν τη διαφορά υπό τη μορφή συμπληρωματικού φόρου.

Στην πορεία, οι Βρυξέλλες δεν ικανοποιήθηκαν από τον νόμο που ψηφίστηκε, θεωρώντας πως από τη συγκεκριμένη ρύθμιση ευνοούνταν ιδιαίτερα οι μητρικές εταιρείες πολυεθνικών αμερικανικών συμφερόντων. Γι’ αυτό, απαίτησαν την εφαρμογή ενδεδειγμένου εγχώριου συμπληρωματικού φόρου (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax – QDMTT).

Σύσκεψη στο Υπουργείο Οικονομικών

Από το τέλος Ιουλίου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση νέο νομοσχέδιο για υιοθέτηση των συστάσεων της Κομισιόν, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής ενδεδειγμένου εγχώριου συμπληρωματικού φόρου (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax – QDMTT), με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Επιπρόσθετα, το τροποποιητικό νομοσχέδιο περιλαμβάνει, πέραν των τροποποιήσεων που υποδείχθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πρόσθετες τροποποιήσεις που ευθυγραμμίζονται με τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές και συστάσεις του ΟΟΣΑ, ενόψει της επικείμενης αξιολόγησης της Κυπριακής Δημοκρατίας το φθινόπωρο του 2026, κατά την οποία θα εξεταστεί κατά πόσον το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις των διεθνώς συμφωνημένων κανόνων του Πυλώνα 2.

Αρχικά, η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωνόταν στις 5 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, λόγω της περιπλοκότητας του ζητήματος, τελικά δόθηκε παράταση μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», πριν από μερικές ημέρες πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Υπουργείο Οικονομικών, με τη συμμετοχή τεχνοκρατών αλλά και επαγγελματικών φορέων και συζητήθηκε το θέμα.

Σε Μάλτα, Εσθονία, κ.α.

Ορισμένοι εγχώριοι επαγγελματικοί φορείς εξέφρασαν την ανησυχία τους πως, με τη νέα τάξη πραγμάτων που θα διαμορφωθεί με τη νέα τροποποίηση του νόμου, αμερικανικές πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κύπρο θα επιβαρύνονται με φόρους και, γι’ αυτό, θα στραφούν σε άλλες χώρες που εξαιρούνται από τους κανονισμούς του Πυλώνα 2, όπως η Μάλτα, η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία.

Οι συγκεκριμένες χώρες το 2023 πήραν εξαίρεση, καθώς, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή Οδηγία, τα κράτη-μέλη στα οποία εδρεύουν λιγότερες από 12 θυγατρικές πολυεθνικών ομίλων που εμπίπτουν στο όριο των €750 εκατ. είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν αναβολή εφαρμογής των κανόνων έως το 2029.
Κατά τη σύσκεψη στο Υπουργείο Οικονομικών λέχθηκε από κάποιους επαγγελματικούς φορείς πως η συνεισφορά των αμερικανικών εταιρειών στα κρατικά ταμεία είναι μεγάλη, καθώς καταβάλλουν φορολογίες ύψους €140 εκατ.

Περιορισμένες αλλαγές

Τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών ξεκαθάρισαν στους εμπλεκόμενους φορείς πως δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για αλλαγές στο προσχέδιο του νομοσχεδίου, καθώς οι Βρυξέλλες είναι ιδιαίτερα απαιτητικές, ζητώντας την εφαρμογή του ενδεδειγμένου εγχώριου φόρου.

Μάλιστα, προειδοποίησαν πως, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ίσως η χώρα να μπει σε περιπέτειες. Να σημειωθεί πως οι τεχνοκράτες ανέφεραν πως στόχος είναι το νομοσχέδιο να εγκριθεί το συντομότερο από το Υπουργικό Συμβούλιο και εντός Οκτωβρίου να ψηφιστεί από τη Βουλή. Πάντως, υπάρχει και έντονη συζήτηση ότι πρόκειται για πολιτικό θέμα μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, με την Κύπρο να βρίσκεται στη δίνη της κόντρας.

Τα λάθη

Όπως μας λέχθηκε από ιδιωτικές πηγές, από την αρχή έγιναν λάθη σε σχέση με τη διαχείριση του θέματος. Αυτό οφείλεται, υποστηρίζουν, στο γεγονός ότι το Υπουργείο Οικονομικών δεν είχε καταθέσει ξεκάθαρα στοιχεία για τον αριθμό των πολυεθνικών που επηρεάζονταν. Να σημειωθεί πως αρχικά είχε αναφερθεί στη Βουλή πως θα καλούνταν να πληρώσουν τον φόρο 60 εταιρείες και στην πορεία έγιναν 1.900.

Μάλιστα, τότε είχε λεχθεί από το Υπουργείο Οικονομικών πως οι συγκεκριμένες πολυεθνικές θα έφερναν έσοδα στην Κύπρο ύψους €200 εκατ. με €250 εκατ. μέσω της φορολογίας. Επίσης, το 2024 είχαν αλλάξει τα κείμενα του νομοσχεδίου χωρίς να ενημερωθούν οι εμπλεκόμενοι φορείς, ενώ οι αρμόδιες αρχές πληροφορήθηκαν εκ των υστέρων από την ΕΕ για το ζήτημα της ενδεδειγμένης φορολογίας.