Μάχη στο Λουξεμβούργο για περισσότερα μέτρα κατά του πληθωρισμού – Πετρέλαιο θέρμανσης και ΦΠΑ στο ρεύμα στις προτεραιότητες Κεραυνού

Αλλαγή στον τρόπο επιβολής και υπολογισμού του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος επιδιώκει ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, ο οποίος βρίσκεται στο Λουξεμβούργο για να λάβει μέρος στις συνεδριάσεις του Eurogroup (σήμερα) και του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων (ECOFIN) αύριο Παρασκευή και έχει ήδη εκκινήσει σχετική διαδικασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Φιλελευθέρου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να μην είδε αρχικά με καλό μάτι το συγκεκριμένο αίτημα, ωστόσο ο Μάκης Κεραυνός πιέζει εδώ και αρκετό καιρό τους Ευρωπαίους, προβάλλοντας κυρίως την καλή πορεία των δημοσιονομικών και τη μείωση του χρέους της Κύπρου, ως επιχείρημα για να δοθεί παρέκκλιση.

Συγκεκριμένα, όπως ανέφερε και ο ίδιος ο Υπουργός Οικονομικών σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο ΦΠΑ στο τιμολόγιο της ΑΗΚ μεταφράζεται ουσιαστικά σε διπλή εφαρμογή φόρου, κάτι που σύμφωνα με τον ίδιο δεν μπορεί να συνεχιστεί. Μια αλλαγή που μπορεί να μην φέρει ουσιαστική μείωση στις τιμές του ηλεκτρισμού, αλλά σε συνδυασμό με τη μείωση του ΦΠΑ στο 5% θα μπορούσε να δώσει κάποιες ανάσες στα νοικοκυριά που καλούνται να πληρώνουν παραφουσκωμένους λογαριασμούς, λόγω και της μεγάλης αύξησης της τιμής μαζούτ και ντίζελ.

Xαμηλότερος φόρος στη θέρμανση

Παράλληλα με το ζήτημα του ΦΠΑ στο τιμολόγιο της ΑΗΚ, η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει περαιτέρω μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ο κ. Κεραυνός έχει ήδη πει δημόσια ότι έχει κινήσει διαδικασία για εξασφάλιση ευρωπαϊκής παρέκκλισης, ώστε ο φόρος να μειωθεί κάτω από τα 2,1 σεντ ανά λίτρο.

Υπενθυμίζεται πως με βάση τις πρόσφατες αποφάσεις του Υπουργικού, από την 1η Νοεμβρίου 2026 έως τις 30 Απριλίου 2027 ο φόρος μειώνεται από 7,4 σε 2,1 σεντ ανά λίτρο, δηλαδή κατά 5,3 σεντ. Να σημειώσουμε πως, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», η κυπριακή Κυβέρνηση είναι έτοιμη ακόμη και να μηδενίσει τον φόρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, εάν της το επιτρέψει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Πώς υπολογίζεται ο ΦΠΑ

Όπως είναι λογικό, το τελικό ποσό στον λογαριασμό της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου δεν επηρεάζεται μόνο από το ποσοστό του ΦΠΑ αλλά και στο ποσό επί του οποίου επιβάλλεται ο ΦΠΑ, αλλά και… πόσες φορές επιβάλλεται.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την επίσημη επεξήγηση του λογαριασμού της ΑΗΚ, στη φορολογητέα αξία περιλαμβάνονται οι χρεώσεις διατίμησης με τη βασική τιμή καυσίμων, η αναπροσαρμογή καυσίμων και οι υποχρεώσεις παροχής δημόσιας ωφελείας.

Να σημειωθεί πως οι χρεώσεις της διατίμησης καλύπτουν μεταξύ άλλων την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη χρήση δικτύου, τις επικουρικές υπηρεσίες και τις σταθερές χρεώσεις. Αξίζει να αναφερθεί πως από τον ΦΠΑ εξαιρείται η χρέωση για το Ταμείο ΑΠΕ.
Ουσιαστικά, ο ΦΠΑ υπολογίζεται στη βάση του τελικού ποσού και αφού προηγηθούν περισσότερες χρεώσεις, με τον Υπουργό να σημειώνει χαρακτηριστικά πως ουσιαστικά οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν διπλό φόρο. Κάτι, που όπως εύκολα μπορεί να γίνει αντιληπτό, «φουσκώνει» το ποσό. Μέχρι στιγμής πάντως δεν έχουν δοθεί πληροφορίες για το τι περιλαμβάνει επακριβώς η πρόταση της Κύπρου.

Η δομή του τιμολογίου της ΑΗΚ

Όπως είναι σήμερα δομημένος ο λογαριασμός της ΑΗΚ, ο μειωμένος ΦΠΑ 5% φαίνεται να επιβάλλεται στο τέλος του λογαριασμού, δηλαδή επί του ποσού όλων σχεδόν των χρεώσεων που προηγούνται.
Συγκεκριμένα, ο λογαριασμός αποτελείται από:
Τη Βασική Τιμή των Καυσίμων:
-Το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
-Τη χρήση δικτύου
-Διαχείριση μετρικών δεδομένων
Σύνολο πριν το ΦΠΑ {5%}:
Είναι το συνολικό ποσό που υπόκειται σε ΦΠΑ και αυτό περιλαμβάνει:

• Την Αναπροσαρμογή Καυσίμων
• τις Υποχρεώσεις Δημόσιας Ωφελείας
  Σύνολο χρεώσεων περιόδου εκτός ΦΠΑ:
  Είναι το Σύνολο πριν το ΦΠΑ {5%} και η χρέωση για το Ταμείο ΑΠΕ & ΕΞΕ, η οποία δεν υπόκειται σε ΦΠΑ. Περιλαμβάνει επίσης τον Τόκο για εκπρόθεσμη εξόφληση, εάν υπάρχει.
  Σύνολο χρεώσεων περιόδου:
  Είναι το Σύνολο των χρεώσεων της συγκεκριμένης περιόδου εκτός ΦΠΑ, συν τη χρέωση για το ΦΠΑ.

Τα υπόλοιπα μέτρα και οι δικαιούχοι

Το κόστος ηλεκτρισμού και ενέργειας στην Κύπρο δημιουργεί αφόρητες πιέσεις στους πολίτες, την ίδια ώρα που έχουν να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια και τις αυξήσεις τιμών σε σχεδόν όλα τα προϊόντα.
Η Κυβέρνηση με τις τελευταίες της αποφάσεις έχει προσπαθήσει να μετριάσει τις επιπτώσεις στα οικονομικά των νοικοκυριών, ωστόσο, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, τα όποια μέτρα είναι δύσκολο να αναχαιτίσουν τις αυξήσεις.

Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η μείωση του φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Μια μείωση όμως που ουσιαστικά απλά περιορίζει τις επιπλέον αυξήσεις που προέκυψαν τον τελευταίο χρόνο.
Τα νοικοκυριά έχουν βασικά πλέον να αντιμετωπίσουν αυξήσεις σε όλα σχεδόν τα προϊόντα, αυξήσεις στα καύσιμα κίνησης, αυξήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος, αλλά αυξήσεις και στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Όλα αυτά δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, αφού ακόμη και η μερίδα του πληθυσμού που μπορούσε μέχρι χθες να τα βγάζει πέρα, πλέον δέχεται πιέσεις.
Ουσιαστικά, όλες αυτές οι αυξήσεις έχουν συρρικνώσει τη λεγόμενη μεσαία τάξη και πλέον ο πληθυσμός χωρίζεται σε τρεις βασικές κατηγορίες. Σε αυτούς που δεν τα βγάζουν πέρα. Σε αυτούς που βρίσκονται πλέον σε οριακή φάση με τα οικονομικά τους και τέλος, σε αυτούς που αντέχουν σε αυτές τις πιέσεις.

Το πακέτο μέτρων που αποφάσισε την περασμένη εβδομάδα η Κυβέρνηση, είτε το μέρος που αφορά νέα μέτρα, είτε αυτό που αφορά την επέκταση υφιστάμενων μέτρων, μπορεί να δώσει κάποιες ανάσες σε όσους βρίσκονται οριακά ενώπιον οικονομικού στριμώγματος, ωστόσο, δεν μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά όσους ήδη δυσκολεύονται και… «δεν βγαίνουν».

Τα μέτρα στήριξης που είναι σε ισχύ

1. Ηλεκτρικό ρεύμα: Η επιδότηση για ευάλωτους καταναλωτές (κατηγορία 08) και εμπορική χρήση (κατηγορία 10) ανανεώνεται για όλο το 2027. Ωφελούνται 23.300 νοικοκυριά με κάλυψη 100% της αύξησης και περίπου 82.500 επιχειρήσεις με επιδότηση έως 85%.
2. Μηδενικός ΦΠΑ σε βασικά είδη για όλο το 2027: Φρέσκα φρούτα, λαχανικά, παιδικό γάλα, παιδικές πάνες, πάνες ενηλίκων και είδη γυναικείας υγιεινής.
3. Μηδενικός ΦΠΑ σε κρέατα, ψάρια και πουλερικά: Το μέτρο ανανεώνεται και επεκτείνεται σε ψωμί, γάλα, καφέ, ζάχαρη και βρεφικές τροφές. Ισχύει από 12 Οκτωβρίου 2026 έως 31 Μαΐου 2027.
4. Πετρέλαιο θέρμανσης: Ο φόρος κατανάλωσης μειώνεται από 7,4 σε 2,1 σεντ/λίτρο, από 1η Νοεμβρίου 2026 έως 30 Απριλίου 2027.
5. Φωτοβολταϊκά: Ο ΦΠΑ για οικιακούς καταναλωτές μειώνεται από 19% σε 9%, με ισχύ από τη δημοσίευση σχετικού διατάγματος στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
6. Έκτακτη στήριξη €200: Καταβάλλεται εφάπαξ σε 53.511 ευάλωτους δικαιούχους.
7. Ορεινές περιοχές: Το επίδομα αυξάνεται για 10.500 νοικοκυριά και 24.000 δικαιούχους, με +€50 ανά νοικοκυριό ανάλογα με το υψόμετρο και +€35 ανά άτομο.
   Το κόστος των νέων μέτρων είναι 70 εκατομμύρια ευρώ. Μαζί με τα μέτρα που ήδη ισχύουν, το συνολικό κόστος φτάνει περίπου τα 160 εκατομμύρια ευρώ.