Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΗ προστασία της ιδιοκτησίας αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα, όμως δεν παρέχει στον ιδιοκτήτη απεριόριστη εξουσία να ανακτά την κατοχή του ακινήτου του. Όταν ένα υποστατικό υπάγεται στον περί Ενοικιοστασίου Νόμο και ο ενοικιαστής αποκτά την ιδιότητα του θέσμιου ενοικιαστή, η απομάκρυνση του προϋποθέτει την τήρηση δικαστικής διαδικασίας.
Ακόμη και η συστηματική παράλειψη καταβολής ενοικίων δεν δικαιολογεί μονομερείς ενέργειες έξωσης. Ο νόμος προστατεύει όχι μόνο τα περιουσιακά συμφέροντα των μερών, αλλά και την έννομη τάξη, αποκλείοντας την αυτοδικία ως μέσο επίλυσης ιδιωτικών διαφορών και διασφαλίζοντας τον σεβασμό των δικαιωμάτων κάθε συμβαλλόμενου.
Ιδιαίτερη νομική διάσταση αποκτά το ζήτημα όταν ο θέσμιος ενοικιαστής έχει υπενοικιάσει νόμιμα το ακίνητο σε τρίτο πρόσωπο. Ο υπενοικιαστής ασκεί τη φυσική κατοχή, χωρίς όμως να υποκαθιστά αυτομάτως τον αρχικό ενοικιαστή στα δικαιώματα που απορρέουν από τη θέσμια ενοικίαση. Επομένως, η απευθείας συνεννόηση του ιδιοκτήτη με τον υπενοικιαστή για παράδοση των κλειδιών, χωρίς συγκατάθεση του θέσμιου ενοικιαστή ή δικαστικό διάταγμα, δημιουργεί ζήτημα νομιμότητας. Η διάκριση μεταξύ φυσικής κατοχής και προστατευόμενου δικαιώματος κατοχής αποκτά καθοριστική σημασία, αφού η αποχώρηση του υπενοικιαστή δεν συνεπάγεται αναγκαστικά και τερματισμό των δικαιωμάτων του αρχικού ενοικιαστή.
Η απαίτηση για οφειλόμενα ενοίκια
Το θέμα απασχόλησε το Δικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων Λάρνακας – Αμμοχώστου στην απόφαση του ημερ. 09.11.2026. Η διαφορά αφορούσε τρία διαμερίσματα, τα οποία είχαν ενοικιαστεί με χωριστές διετείς συμβάσεις, έναντι συνολικού μηνιαίου ενοικίου €2.120. Μετά τη λήξη των συμβάσεων, ο ενοικιαστής παρέμεινε στην κατοχή τους και κατέστη θέσμιος ενοικιαστής. Ο ιδιοκτήτης διεκδίκησε οφειλόμενα ενοίκια, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και αρχικά την ανάκτηση της κατοχής.
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι τα ακίνητα καλύπτονταν από τον περί Ενοικιοστασίου Νόμο 23/1983 και ότι οι συμβάσεις ήταν έγκυρες, παρά την υπογραφή τους από τον εκπρόσωπο της ιδιοκτήτριας εταιρείας. Αφού αξιολόγησε τη μαρτυρία, επιδίκασε €21.280 ως αποδεδειγμένα οφειλόμενα ενοίκια, απορρίπτοντας τις υπόλοιπες απαιτήσεις ως αναπόδεικτες.
Η αυθαίρετη ανάκτηση κατοχής
Ο ενοικιαστής ανταπαίτησε έξοδα επιδιορθώσεων, διαφυγόντα κέρδη, επιστροφή εγγύησης και αποζημιώσεις. Το Δικαστήριο απέρριψε τις περισσότερες αξιώσεις λόγω ανεπαρκούς δικογράφησης και απόδειξης, επιδικάζοντας όμως €3.665 ως επιστρεπτέα εγγύηση, αφού ο ιδιοκτήτης δεν απέδειξε ζημιές που δικαιολογούσαν την παρακράτηση της.
Ειδικότερα, οι αποδείξεις για επιδιορθώσεις κρίθηκαν ανεπαρκείς, αφού δεν διευκρινίστηκε η φύση των φθορών, ενώ τα διαφυγόντα κέρδη στηρίζονταν σε γενικές εκτιμήσεις. Το Δικαστήριο επισήμανε ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να δικογραφούνται συγκεκριμένα και να αποδεικνύονται αυστηρά. Αντίθετα, η καταβολή της εγγύησης ήταν παραδεκτό γεγονός, χωρίς αποδεδειγμένη αιτία παρακράτησης της.
Η ουσιαστικότερη πτυχή της απόφασης αφορά την ανάκτηση της κατοχής. Ο ιδιοκτήτης παρέλαβε τα διαμερίσματα απευθείας από τους υπενοικιαστές, χωρίς προηγούμενη έγκριση του θέσμιου ενοικιαστή. Το Δικαστήριο χαρακτήρισε τη συμπεριφορά κατακριτέα, τονίζοντας ότι ούτε η συνεργασία των υπενοικιαστών ούτε η ύπαρξη οφειλόμενων ενοικίων τη νομιμοποιούσαν.
Μάλιστα, η υπενοικίαση επιτρεπόταν ρητά από τις αρχικές συμφωνίες, των οποίων οι όροι εξακολουθούσαν να δεσμεύουν τα μέρη και κατά τη θέσμια ενοικίαση, σύμφωνα με το άρθρο 27(1) του Νόμου. Συνεπώς, η παρέμβαση του ιδιοκτήτη στην υφιστάμενη σχέση ενοικιαστή και υπενοικιαστών δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί συμβατικά.
Το άρθρο 11(1)(α)(ι) του Ν.23/1983 επιτρέπει την έξωση λόγω καθυστέρησης ενοικίων, αλλά αποκλειστικά μέσω δικαστικής διαδικασίας. Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ο ιδιοκτήτης παραβίασε τα δικαιώματα του ενοικιαστή και την έννομη τάξη, αναλαμβάνοντας ανεπίτρεπτα εξουσία που ανήκει στη δικαστική αρχή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο θέσμιος ενοικιαστής δεν απώλεσε αυτομάτως την ιδιότητα του με την απώλεια της φυσικής κατοχής. Η μεταγενέστερη αποδοχή των τετελεσμένων εδραίωσε, ωστόσο, τη λήξη της ενοικίασης.
Το Δικαστήριο επισήμανε ότι δεν εξέτασε την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων για την αυθαίρετη συμπεριφορά του ιδιοκτήτη, επειδή τα συγκεκριμένα γεγονότα δεν είχαν δικογραφηθεί, παρότι ήταν ήδη γνωστά πριν από την καταχώριση της Απάντησης. Αναδεικνύεται έτσι η καθοριστική σημασία της ορθής δικογράφησης για την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων.
Η άποψη μου
Η απόφαση υπενθυμίζει ότι η ιδιοκτησία συνεπάγεται δικαιώματα, όχι εξουσία αυτοδικίας. Ο ιδιοκτήτης δικαιούται να απαιτήσει τα οφειλόμενα ενοίκια και την έξωση, αλλά οφείλει να προσφύγει στο Δικαστήριο. Η παράκαμψη του θέσμιου ενοικιαστή μέσω του υπενοικιαστή δεν αποτελεί νόμιμη συντόμευση. Παράλληλα, ο ενοικιαστής οφείλει να δικογραφεί συγκεκριμένα κάθε παράνομη ενέργεια και τη ζημιά που υπέστη. Διαφορετικά, ακόμη και σοβαρή προσβολή δικαιωμάτων μπορεί να παραμείνει χωρίς ουσιαστική θεραπεία αποζημίωσης.
* Δικηγόρος στη Λάρνακα