Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Μέσα σε έξι μήνες, οι τεχνοκράτες των Βρυξελλών αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν πλήρως το αφήγημά τους για την κυπριακή οικονομία. Εκεί που τον περασμένο Μάιο προέβλεπαν αισθητή προσγείωση του ΑΕΠ στο 2,3%, η νέα φθινοπωρινή έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Institutional Paper 348) εκτοξεύει τον πήχη της ανάπτυξης για το 2026 στο 3,4%, επίδοση υπερδιπλάσια του μέσου όρου της Ευρωζώνης (1,2%) και υψηλότερη ακόμη και από τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών.

Ωστόσο, μια προσεκτική ανάγνωση των σελίδων της έκθεσης και των στατιστικών της παραρτημάτων, αποκαλύπτει ότι τα ψιλά γράμματα κρύβουν μια οικονομία δύο ταχυτήτων.

Από τη μια πλευρά, θωρακισμένα δημόσια οικονομικά που μειώνουν το χρέος με ρυθμούς-ρεκόρ και, από την άλλη, νοικοκυριά και επιχειρήσεις που καλούνται να απορροφήσουν ένα νέο ενεργειακό σοκ, την ώρα που το μοντέλο προσέλκυσης ξένων εταιρειών δείχνει τα πρώτα σημάδια κόπωσης.

Συνολικά, η «ετυμηγορία» των Βρυξελλών για την Κύπρο έχει δυο αναγνώσεις:

– Τα δημόσια οικονομικά διαθέτουν ισχυρά αναχώματα, με σταθερά πλεονάσματα άνω του 3%, που επιτρέπουν στο κράτος να χρηματοδοτήσει ακόμη και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες μέσω των δανείων SAFE, ρίχνοντας παράλληλα το χρέος στο 35,1% έως το 2028.

– Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, μεταφέρεται πλέον στην πραγματική οικονομία. Πώς η μακροοικονομική ευρωστία θα θωρακίσει τα νοικοκυριά απέναντι στην ακρίβεια και πώς θα ανανεωθεί το αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας.

Το «μαξιλάρι» ξεφουσκώνει

Για τον μέσο πολίτη, η ισχυρή ανάπτυξη του 3,4% δεν μεταφράζεται φέτος σε αύξηση της αγοραστικής του δύναμης. Η Κομισιόν καταγράφει ότι ο πληθωρισμός εκτινάσσεται στο 3,9% το 2026 (από 0,8% το 2025), εξανεμίζοντας τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών (3,8%) και αφήνοντας τον πραγματικό μισθό στάσιμο (0,0%).

Πώς, λοιπόν, η ιδιωτική κατανάλωση τρέχει με 4,0%; Η απάντηση βρίσκεται στον πίνακα 42 του στατιστικού παραρτήματος. Οι Κύπριοι έβαλαν βαθιά το χέρι στις αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν το αυξημένο κόστος ζωής.

Το ποσοστό αποταμίευσης των κυπριακών νοικοκυριών υποχωρεί απότομα, από το 8,1% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025 στο 6,3% φέτος. Η ουσιαστική ανάσα μετατίθεται για το 2027. Τότε, η πλήρης εφαρμογή της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ) αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση των ονομαστικών απολαβών κάποιων εργαζομένων κατά 5,1% (πραγματική αύξηση +2,7%), επιτρέποντας σε μερίδα νοικοκυριών να αναπληρώσουν σταδιακά τις αποταμιεύσεις τους (7,6% το 2027 και 8,2% το 2028).

Φρένο στις ξένες εταιρείες

Πέρα από την ακρίβεια, η Κομισιόν εντοπίζει δύο ποιοτικές μεταβολές στην αναπτυξιακή μηχανή της χώρας:

• Κόπωση στο «headquartering»: Για πρώτη φορά, οι Βρυξέλλες σημειώνουν ότι ο ρυθμός μετεγκατάστασης ξένων εξαγωγικών εταιρειών (κυρίως στον τομέα της πληροφορικής – ICT) στην Κύπρο επιβραδύνεται. Οι εταιρείες που ήδη ήρθαν, έχουν πλέον εδραιωθεί και εστιάζουν στην επέκταση των αγορών τους, ενώ ο αυξανόμενος επαναπατρισμός των κερδών τους διατηρεί το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών σε ανησυχητικά επίπεδα (-10,3% του ΑΕΠ φέτος).

• Το τεχνικό «άλμα» των επενδύσεων: Ενώ οι συνολικές επενδύσεις εμφανίζονται αυξημένες κατά 7,9% και οι επενδύσεις σε εξοπλισμό εκτοξεύονται κατά 32,6%, οι συντάκτες της έκθεσης προειδοποιούν ότι οι αριθμοί είναι τεχνικά διογκωμένοι λόγω αυξημένων νηολογήσεων πλοίων, που συνδέονται με τις ανακατατάξεις στους διεθνείς θαλάσσιους δρόμους. Χωρίς τα πλοία, οι καθαρές επενδύσεις επιβραδύνονται φέτος λόγω αυξημένου κόστους και ανακάμπτουν το 2027, με στήριγμα τις κατασκευές (+2,8% φέτος και 2,5% του χρόνου).

Πετρέλαιο και ETS2

Οι προβλέψεις της Κομισιόν «κλείδωσαν» στα τέλη Οκτωβρίου, εν μέσω της έντασης στα Στενά του Ορμούζ, υπολογίζοντας μέση τιμή πετρελαίου Brent στα $99,3/βαρέλι για φέτος και $95,4 για το 2027. Ωστόσο, οι συντάκτες προσθέτουν μια κρίσιμη υποσημείωση. Αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ (αρχές Νοεμβρίου), η αποκλιμάκωση των φόβων για γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή έριξε το Brent στα $92/βαρέλι (πτώση σχεδόν 20%).

Αν οι χαμηλότερες τιμές διατηρηθούν, ο πληθωρισμός του 2027 θα αποδειχθεί χαμηλότερος από τις επίσημες προβλέψεις, προσφέροντας απρόσμενη ανάσα στην Κύπρο. Κοιτάζοντας, τέλος, προς το 2028 -έτος που εντάσσεται για πρώτη φορά στις ευρωπαϊκές προβλέψεις- η Κομισιόν προειδοποιεί για την πρεμιέρα του νέου ευρωπαϊκού φόρου άνθρακα (ETS2).

Η επιβολή τέλους εκπομπών (με παραδοχή στα €55 ανά τόνο CO₂) στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης θα δώσει νέα ανοδική ώθηση στις τιμές της ενέργειας για τους καταναλωτές, αντισταθμίζοντας την αναμενόμενη πτώση των διεθνών τιμών πετρελαίου ($81,8/βαρέλι).

Κομισιόν… εναντίον ΥΠΟΙΚ και ΔΝΤ

Πίσω από την αισιοδοξία των Βρυξελλών, κρύβεται μια ενδιαφέρουσα διαφορά ανάμεσα στους διεθνείς θεσμούς και τη Λευκωσία, για την πραγματική πορεία της οικονομίας. Η αντιπαραβολή των φθινοπωρινών προβλέψεων της Κομισιόν με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών (προϋπολογισμός 2027) και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (έκθεση Οκτωβρίου 2026) αναδεικνύει τρεις κρίσιμες αποκλίσεις.

Η Κομισιόν είδε ισχυρότερη δυναμική στο πρώτο εξάμηνο του 2026 (όπου το ΑΕΠ έτρεξε με 3,2%), ανεβάζοντας τον πήχη για φέτος στο 3,4% έναντι 3,1% του ΥΠΟΙΚ και 2,9% του ΔΝΤ. Για το 2027, Βρυξέλλες και Λευκωσία συγκλίνουν απόλυτα στο 3,0%.

Ενώ το ΔΝΤ προεξοφλεί ότι ο πληθωρισμός στην Κύπρο θα επιστρέψει κάτω από το όριο του 2% ήδη από το 2027 (στο 1,9%) και το ΥΠΟΙΚ τον υπολογίζει στο 2,5%, η Κομισιόν εμφανίζεται σαφώς πιο επιφυλακτική. Προβλέπει πληθωρισμό 2,9% για το 2027, προειδοποιώντας για την καθυστερημένη μετακύλιση του ενεργειακού κόστους στα τρόφιμα και τις υπηρεσίες.

Οι τεχνοκράτες των Βρυξελλών υπολογίζουν ότι η Κύπρος ρίχνει το δημόσιο χρέος στο 46,3% του ΑΕΠ ήδη από φέτος  (κατά 3,6 ποσοστιαίες μονάδες), χαμηλότερα από την εκτίμηση του ΥΠΟΙΚ (49,9%) και 5,1 μονάδες κάτω από την εκτίμηση του ΔΝΤ (51,4%).

Αόρατες πληγές και δημογραφικό

Πέρα από τους μακροοικονομικούς δείκτες, δύο ειδικές μελέτες της έκθεσης φωτίζουν τις κοινωνικές και μακροπρόθεσμες προκλήσεις. Στην ενότητα Special Issue 2 (σελ. 97-103), η Κομισιόν αναλύει πώς η ακρίβεια χτυπά άνισα τα εισοδήματα. Ενώ το 2026 η άνοδος στα καύσιμα κίνησης επιβάρυνε, αρχικά, περισσότερο τα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα που καταναλώνουν περισσότερη βενζίνη, η μετακύλιση του κόστους στα τρόφιμα και τους λογαριασμούς ρεύματος (που απορροφούν μεγαλύτερο ποσοστό του προϋπολογισμού των φτωχότερων νοικοκυριών) απειλεί να διευρύνει εκ νέου το χάσμα ανισότητας.

Στην ενότητα για την αγορά εργασίας (Box I.6.1, σελ. 60-62), η Κύπρος συγκαταλέγεται στις 11 χώρες της ΕΕ όπου τα όρια συνταξιοδότησης συνδέονται πλέον αυτόματα με το προσδόκιμο ζωής. Αν και η Κύπρος, ανήκει στη μειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών όπου ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός και η απασχόληση αναμένεται να αυξηθούν έως το 2050 (έως +9%), ο δείκτης οικονομικής εξάρτησης ηλικιωμένων θα επιδεινωθεί αισθητά, καθώς η αύξηση των συνταξιούχων θα είναι ταχύτερη από την αύξηση των εργαζομένων.

Καμπανάκι για τους νέους και συγκέντρωση περιουσίας

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η ειδική ανάλυση της Κομισιόν για τον πλούτο των νοικοκυριών (Box I.4.2, σελ. 38-41), η οποία καταγράφει μια βαθιά κοινωνική μετατόπιση στην Ευρωζώνη και τα σπίτια συγκεντρώνονται στους πλουσιότερους. Στην Ευρωζώνη, τα κέρδη από την άνοδο της αξίας των ακινήτων, κατευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στο πλουσιότερο 20% των νοικοκυριών, διευρύνοντας το χάσμα ανισότητας.

Το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών είδε τη στεγαστική του περιουσία να συρρικνώνεται, γεγονός που αντανακλά την πτώση των ποσοστών ιδιοκατοίκησης στις νεότερες ηλικίες. Καθώς οι νέοι μένουν εκτός αγοράς κατοικίας και στρέφονται αναγκαστικά στο ενοίκιο (ειδικά στις πρωτεύουσες, όπου οι τιμές τρέχουν 20%-30% ταχύτερα από τον εθνικό μέσο όρο), το αυξημένο στεγαστικό κόστος «ροκανίζει» το εισόδημά τους και απειλεί πλέον την κοινωνική συνοχή.

Αντίθετα, στην Κύπρο -χάρη στα διαχρονικά υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης- η Κομισιόν καταγράφει τη μικρότερη απόκλιση στην ΕΕ όσον αφορά το βάρος των ενοικίων μεταξύ χαμηλότερων και υψηλότερων εισοδημάτων.