Μπορεί μια μικρή λεπτομέρεια να αλλάξει την ιστορία; Μπορεί. Όπως και μια απόφαση,  της «τελευταίας στιγμής»,  μια επιστολή προς τον Ετζεβίτ από τον Νίξον που δεν παραδόθηκε ποτέ.

Στο βιβλίο των Μιχάλη Ιγνατίου και Κώστα Βενιζέλου, «ΕΝΟΧΟΣ», που κυκλοφορεί αυτές τις ημέρες από τις εκδόσεις ΡΙΖΕΣ, παρουσιάζονται νέα στοιχεία, που τεκμηριώνουν τον βρώμικο ρόλο του πάλαι ποτέ πανίσχυρου ισχυρού υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Χένρι Κίσιγκερ.

Το βιβλίο, που συνιστά συνέχεια, ενισχυμένη έκδοση του βιβλίου ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΙΣΙΝΤΖΕΡ, Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ, που είχε κυκλοφορήσει το 2002 από τις εκδόσεις Λιβάνη, ρίχνει μεγαλύτερο φως στα όσα διαδραματίσθηκαν εκείνο το τραγικό καλοκαίρι του 1974.

Η έρευνα των δυο δημοσιογράφων δεν ξετυλίγει μόνο το νήμα που οδήγησε στην τραγωδία της Κύπρου, αλλά προχωρεί και φωτίζει περαιτέρω  όλες τις σκοτεινές πτυχές. Είχε στηθεί μια πλεκτάνη σε βάρος της Κύπρου, ώστε, μέσα στις  συνθήκες ψυχρού πολέμου, το νησί να βρισκόταν υπό τον πλήρη και ασφυκτικό  έλεγχο των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Σημαντικά στοιχεία αναφέρονται και για το πραξικόπημα.

Η επιστολή

Ο Αμερικανός Πρέσβης Τζέιμς Σπέιν (James W. Spain), που έμελλε να συνδέσει την καριέρα του με την πιο τραγική στιγμή της Κύπρου, τη βάρβαρη τουρκική εισβολή, αποκάλυψε ότι την Παρασκευή 19 Ιουλίου 1974  προς το Σάββατο, έφτασε στην Άγκυρα όπου υπηρετούσε από τη θέση του νούμερο 2 της αμερικανικής πρεσβείας, επιστολή του τότε Προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, ο οποίος βρισκόταν στο Σαν Κλεμέντε της Καλιφόρνιας.

Ο Σπέιν περιέγραψε την επιστολή ως χειρότερη σε περιεχόμενο και αυστηρότητα  από αυτήν που έστειλε ο Λίντον Τζόνσον στον Τούρκο πρωθυπουργό, Ισμέτ Ινονού, στις 5 Ιουνίου 1964. Περιείχε και απειλές στην περίπτωση που η Τουρκία δεν συμμορφωνόταν με την αμερικανική εντολή.

Ο κ. Σπέιν, που συνόδευσε τον Αμερικανό τότε πρέσβη, Γουίλιαμ Β. Μακόμπερ τζούνιορ (William B. Macomber, Jr.), στο γραφείο του Ετσεβίτ, κρατούσε ο ίδιος στα χέρια του την επιστολή του Νίξον. Όταν εισήλθαν στο γραφείο του Ετσεβίτ, αυτός μιλούσε με τον Χένρι Κίσινγκερ, ο οποίος εκείνες τις ημέρες έπαιζε σε δέκα ταμπλό.

Το πλέον σοβαρό ζήτημα για τον τότε υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, το οποίο συζητούσε με τους Τούρκους, ήταν μία περιορισμένη εισβολή στην Κύπρο, η οποία όμως δεν θα οδηγούσε σε πόλεμο την Ελλάδα και την Τουρκία, τους δύο συμμάχους της Ουάσιγκτον στη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Αυτό το θέμα αφορούσε η τηλεφωνική του συνομιλία με τον τότε πρωθυπουργό της Τουρκίας.

Ο Σπέιν με τον πρέσβη Μακόμπερ παρέμειναν στην αίθουσα μετά από προτροπή του Ετσεβίτ και άκουσαν το μεγαλύτερο μέρος της συνομιλίας.

«Ακούσαμε μόνο τη μισή συζήτηση, αλλά ήταν αρκετά σαφές ότι ο Χένρι έλεγε: “Μπουλέντ, γέρο μου, δεν πρέπει να το κάνεις αυτό. Θα προσπαθήσουμε να σε βοηθήσουμε αλλιώς, αλλά δεν πρέπει να ξεκινήσεις αυτόν τον πόλεμο” (σ.σ. εννοούσε με την Ελλάδα). Ο Ετσεβίτ απάντησε: “Καταλαβαίνω τη θέση σου, αλλά με τη βοήθεια του Θεού δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα άλλο.

Σε διαβεβαιώνω ότι δεν προσπαθούμε να κατακτήσουμε την Κύπρο, απλώς να δημιουργήσουμε ένα προγεφύρωμα (σ.σ. λέξη-κλειδί καθώς την είχε χρησιμοποιήσει και ο Ιωαννίδης πριν την εισβολή) από το οποίο μπορούμε να διαπραγματευτούμε μια διευθέτηση”. Στο τέλος σχολίασε: “Ναι, καταλαβαίνω. Φυσικά, ξέρω ότι πρέπει να μας πεις όχι, Χένρι, αλλά χαίρομαι που καταλαβαίνεις τη θέση μας”…

Ο Μακόμπερ με κοιτάζει και τον κοιτάζω. Μου κάνει νόημα να κρατήσω την επιστολή στην τσέπη μου. Όταν ο Ετσεβίτ έκλεισε το τηλέφωνο, ρώτησε: “Tι μπορώ να κάνω για εσάς, κύριοι;” Δεν είπαμε τίποτα συγκεκριμένο. Είχαμε μόλις έρθει για να δούμε πώς έχουν τα πράγματα (σ.σ. είπαν στον Τούρκο πρωθυπουργό).

Μας είπε: “Λοιπόν, όπως έλεγα στον Χένρι, θα πάμε αύριο το πρωί (σ.σ. εννοούσε θα εισβάλουν στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου), αλλά εσείς οι Αμερικανοί δεν έχετε κανέναν λόγο να ανησυχείτε γι’ αυτό”». Το επόμενο πρωί οι Τούρκοι όρμησαν στην Κύπρο και στην πρεσβεία αλληλογραφούσαν για την επιστολή!.

Μπορούσαν δυο διπλωμάτες να παρακούσουν τις οδηγίες του Προέδρου; Μόνο εάν ένα «αόρατο χέρι» θα τους σταματούσε!

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ πάτησε το κουμπί

για το πραξικόπημα και την εισβολή

Ήταν εμπόδιο ο Μακάριος και έπρεπε να βγει από τη μέση. Ο πανίσχυρος Κίσινγκερ, για να υλοποιήσει τους σχεδιασμούς του, σε  συνεννόηση τη χούντα των Αθηνών και  την Τουρκία, δεν είχε καμία αναστολή να ανατρέψει τον Μακάριο, τον οποίο ειρήσθω εν παρόδω μισούσε θανάσιμα. 

Όπως προκύπτει και από τα έγγραφα και το αποτέλεσμα, δεν ήταν καθόλου δύσκολο να καταφέρει ο Κίσινγκερ τη συνεννόηση αυτή με τη χούντα και την Άγκυρα.

Η εντολή μέσω Γκας

Οι δύο δημοσιογράφοι υποστηρίζουν -με βάση την έρευνα τους- ότι την εντολή για το  πραξικόπημα την έδωσε ο πράκτορας της CIA, Γκας Αβρακώτος, στον δικτάτορα, Δημήτριο Ιωαννίδη. Ο πράκτορας των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, δεν αποφάσισε προφανώς από μόνος του, αλλά είχε πάρει οδηγίες από την Ουάσιγκτον. Εκείνη την περίοδο τη CIA, έλεγχε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών.

Μια αφήγηση, υπό τον όρο της απόλυτης ανωνυμίας, πρακτόρων στον Μιχάλη Ιγνατίου, επιβεβαιώνει το σκοτεινό παρασκήνιο. Οι συνομιλητές του -κάποιοι εκ των οποίων έδωσαν συνέντευξη υπό καθεστώς ανωνυμίας- ήταν πεπεισμένοι πως ο Αβρακώτος δεν μετάνιωσε για την πράξη του, διότι θεωρούσε λανθασμένα, όπως και ο Ιωαννίδης, ότι ο τότε Αρχιεπίσκοπος και Πρόεδρος της Κύπρου θα παρέδιδε την Κύπρο στην τότε Σοβιετική Ένωση (ΕΣΣΔ).

 Ένας εκ των πρακτόρων ήταν βέβαιος για την εμπλοκή του Αβρακώτου στο πραξικόπημα εναντίον του Μακάριου. Και ήταν χαρακτηριστικός ο τρόπος που το επιβεβαίωσε στον Μιχάλη Ιγνατίου. «Ήταν υπερήφανος» (εννοεί για την ανάμειξη του στον αντιμακαριακό πραξικόπημα).

Πράκτορες της αμερικανικής υπηρεσίας διευκρίνισαν ότι η φράση «ο Μακάριος ήταν ο Κάστρο της Μεσογείου» ήταν του Αβρακώτου και όχι του Κίσινγκερ, ο οποίος όμως την χρησιμοποίησε σε συνεδρίαση της ομάδας των στενών συνεργατών του.

Το 1974, η πολιτική συγκυρία στις ΗΠΑ, με τον Πρόεδρο Νίξον να οδεύει σε παραίτηση, είχε καταστήσει τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών πανίσχυρο. Έλεγχε και την CIA. Αυτός έδινε τις εντολές. Στην Αθήνα, ο άνθρωπος για τη βρώμικη δουλειά ήταν ο πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών, Αβρακώτος.

Το «πράσινο φως» για το πραξικόπημα δόθηκε από τον Κίσινγκερ και το μήνυμα- εντολή ανέλαβε να διαβιβάσει ο Αβρακώτος. Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε ήδη, ο Κίσινγκερ έλεγχε τότε και τη CIA, καθώς έπαιζε και τον ρόλο του «Προέδρου» με δεδομένο ότι ο Νίξον όδευε με μαθηματική ακρίβεια σε παραίτηση και ασχολείτο αποκλειστικά με τα νομικά και άλλα προβλήματα που αντιμετώπιζε.

Αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας ήταν ο Γουίλιαμ Έγκαν Κόλμπι (William Egan Colby), ο οποίος ήταν πλήρως ελεγχόμενος από τον τότε υπουργό Εξωτερικών. Εάν μελετήσει κανείς τα απόρρητα έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, εξάγεται εύκολα το συμπέρασμα ότι ο Κόλμπι υπάκουε στις εντολές του Κίσινγκερ.

Ποιος ήταν ο Αβρακώτος

Ο Αβρακώτος, ήταν ένας νεαρός τότε πράκτορας, που στη CIA είχε τη φήμη του μάγκα, του ατρόμητου, του ριψοκίνδυνου και του εγκεφαλικού. Ήταν ίσως ένας από τους ελάχιστους, που δρούσε ως «αρχηγός» από την ημέρα που ο Θωμάς Καραμεσίνης, που είχε εκτελέσει το πραξικόπημα στη Χιλή, τον είχε προσλάβει στην υπηρεσία.

Παρά το γεγονός ότι τότε ήταν ο τέταρτος στην ιεραρχία του κλιμακίου της αμερικανικής υπηρεσίας, ο Αβρακώτος επειδή ήταν Ελληνοαμερικανός έβλεπε τον Ιωαννίδη όποτε ήθελε. Ο ίδιος έλεγε συχνά στο ξενοδοχείο Χίλτον της Αθήνας και στο Μπαρ 17 στο Κολωνάκι, όπου ξημεροβραδιαζόταν και μπεκρόπινε με τους Σοβιετικούς πράκτορες της KGB, πως κυβερνούσε την Ελλάδα. Εκείνες τις τραγικές ημέρες του Ιουλίου, κυβερνούσε και την Κύπρο.

Τα πραξικοπήματα, που ήταν της μόδας εκείνη τη δεκαετία, εκτελούνταν από τη CIA. Τα κλιμάκια στις χώρες-στόχους δεν είχαν την παραμικρή επικοινωνία με τους Αμερικανούς διπλωμάτες, οι οποίοι μάθαιναν τα πραξικοπήματα μετά την πραγματοποίησή τους….