Ο Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται απόψε στην Κύπρο, στο πρώτο και τελευταίο του ταξίδι ως Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών. Επίσκεψη καθοριστική και κρίσιμη για την μετέπειτα πορεία του Κυπριακού. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, που εργάστηκε συστηματικά προκειμένου να εμπλακεί τόσο ενεργά ο ΓΓ ΟΗΕ στο Κυπριακό, έχει ετοιμάσει κινήσεις που έχουν να κάνουν τόσο με τις συναντήσεις αύριο και μεθαύριο, αλλά και ευρύτερα σε σχέση με τα ευρωτουρκικά.

Είναι όμως κοινά αποδεκτό απ’ όσους εμπλέκονται στο Κυπριακό πως ακόμα και αυτή η αποστολή του Αντόνιο Γκουτέρες (António Guterres) στην Κύπρο εξαρτάται εν πολλοίς από τη στάση και τη συμπεριφορά της Τουρκίας.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν (María Angela Holguín) έκανε ένα τελευταίο ταξίδι προς την Άγκυρα, πριν έρθει στο νησί ο ΓΓ ΟΗΕ, προκειμένου να διασφαλίσει κάτι θετικό. Εάν στη συνάντηση με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan), η απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα άκουσε όσα και δημοσίως διαμηνύονται από τουρκικής πλευράς, τότε η αποστολή Γκουτέρες θα κινδυνεύσει να βρεθεί προ του φάσματος της αποτυχίας.

Η Ολγκίν θα ανέβει στις 9.30 το πρωί στον Λόφο για μια κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Το γεγονός ότι Χριστοδουλίδης και Ολγκίν θα βρεθούν μόνοι τους δείχνει και τη σημασία που έχει αυτό το τετ-α-τετ, ένα 24ωρο πριν βρεθεί στο Προεδρικό ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ.

Για τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη η συνάντηση αυτή έχει σημασία, καθώς θα δείξει πού στέκεται η τουρκική πλευρά και ποια η προοπτική επιτυχίας της επίσκεψης Γκουτέρες.

Απέδωσε η στρατηγική Χριστοδουλίδη

Η στρατηγική Χριστοδουλίδη από την αρχή της εκλογής του στην Προεδρία της Δημοκρατίας ήταν στηριγμένη σε δύο πυλώνες. Ο ένας πυλώνας ήταν τα Ηνωμένα Έθνη και ο δεύτερος η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εκ του αποτελέσματος εκτιμάται ότι η στρατηγική που ακολούθησε ο Νίκος Χριστοδουλίδης απέδωσε στον μέγιστο δυνατό βαθμό, μέσα σ’ ένα άκρως αρνητικό περιβάλλον όπως διαφαίνεται από την αντίστοιχη στρατηγική της τουρκικής πλευράς.

  • Πυλώνας Ηνωμένα Έθνη: Κορύφωση της εμπλοκής του ίδιου του Γενικού Γραμματέα με την επίσκεψη που θα πραγματοποιήσει αυτό το τριήμερο στην Κύπρο. Παράλληλα ο διορισμός προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα. Επίσης η πραγματοποίηση δύο άτυπων πολυμερών διασκέψεων.
  • Πυλώνας Ευρωπαϊκή Ένωση: Είναι εμφανής η εμπλοκή της ΕΕ σ’ ό,τι αφορά το Κυπριακό. Διορισμός ειδικού απεσταλμένου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με επιλογή εν ενεργεία Επιτρόπου. Κινήσεις από τους ίδιους τους θεσμούς της ΕΕ προκειμένου να σπρώξουν το Κυπριακό προς επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Την τελευταία τριετία η ΕΕ μετατράπηκε από παρατηρητής σε ενεργό δρώντα στο Κυπριακό.

Ποιοι είναι οι τρεις άξονες Χριστοδουλίδη

Πέραν από τη στρατηγική που ακολούθησε ο Νίκος Χριστοδουλίδης η οποία στηρίχθηκε πάνω στους δύο πυλώνες, ΟΗΕ και ΕΕ, ο ίδιος και η ελληνοκυπριακή πλευρά κινούνται πάνω σε τρεις βασικούς άξονες που διασυνδέουν το Κυπριακό και την προσπάθεια επανέναρξης των συνομιλιών με τα ευρωτουρκικά.

Κατά το τελευταίο Εθνικό Συμβούλιο, όπως αναφέρουν πηγές γνώστες των όσων συζητήθηκαν, έγινε υπενθύμιση των τριών αξόνων στους οποίους κινείται ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης.

  • Πρώτος άξονας, η συνέχιση από το σημείο διακοπής του 2017: Ένας από τους πρώτους στόχους που θέτει η ελληνοκυπριακή πλευρά σε σχέση με την επίσκεψη Γκουτέρες είναι η επιβεβαίωση των συγκλίσεων που έχουν επιτευχθεί στο Κυπριακό και η συνέχιση των διαπραγματεύσεων από το σημείο όπου είχαν διακοπεί το 2017 στο Κραν-Μοντανά της Ελβετίας.
  • Δεύτερος άξονας, ένα λειτουργικό κράτος: Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δείχνει να είναι έτοιμος να συζητήσει και εκτός κάδρου, με μία πολύ σαφή και συγκεκριμένη προϋπόθεση: η τελική κατάληξη να είναι ένα κράτος το οποίο μπορεί να λειτουργήσει. Σημαντικές παράμετροι είναι τα «3 singles» δηλαδή μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα, μία ιθαγένεια, και οι 4 βασικές ελευθερίες της ΕΕ, που αφορούν την κυκλοφορία προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων.
  • Τρίτος άξονας, τα ευρωτουρκικά: Από τις συζητήσεις που έχουν γίνει – ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα – αυτό που διαφαίνεται είναι πως Ευρωπαϊκή Ένωση και Τουρκία μπορούν να προχωρήσουν στον διάλογο που αφορά πτυχές της Τελωνειακής Ένωσης. Από την ενημέρωση που έχει η Λευκωσία από τις Βρυξέλλες η συμμετοχή των τουρκικών τραπεζών στη SEPA καθώς και το roaming στην κινητή τηλεφωνία είναι σημαντικά και ενδιαφέρουν πολύ την τουρκική πλευρά. Η Λευκωσία δεν φαίνεται να είναι αρνητική στο να ξεκινήσουν συζητήσεις μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας για κάποια από τα θέματα της Τελωνειακής Ένωσης.

Αναθεωρημένο πλαίσιο «Γκουτέρες συν»

Στην ατζέντα των συζητήσεων που θα έχει ο Γενικός Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο βρίσκεται, όπως αναφέρουν όλες οι σχετικές πληροφορίες, το πλαίσιο που παρουσίασε το 2017, και το οποίο ωστόσο δεν κατέστη δυνατό να οδηγήσει σε μια συμφωνία.

Κατά τις επαφές του στη Λευκωσία και τις συναντήσεις που θα έχει με τους δύο ηγέτες θα επιδιώξει να καταλήξει σε μια αναθεωρημένη έκδοση του πλαισίου, δηλαδή σε ένα «Γκουτέρες συν».

Από τα όσα γνωρίζει μέχρι στιγμής η Λευκωσία ως προς την επίσκεψη ΓΓ ΟΗΕ, και για τα οποία ο Φιλελεύθερος ενημερώθηκε, είναι εμφανές ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες γνωρίζει καλά τους κινδύνους της επίσκεψής του στο νησί. Αντίθετα, έδειξε με μηνύματα που έστειλε μέσω διαφόρων οδών ότι είναι επαρκώς προσγειωμένος ως προς τη δυσκολία της αποστολής του.

Στη Λευκωσία είναι αρκούντως ξεκάθαρο ότι ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών δεν θα θελήσει να οδηγήσει το Κυπριακό σε μια νέα διεθνή διάσκεψη εάν δεν είναι σαφές πως σ’ αυτήν θα υπάρξει αποτέλεσμα.

Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες μας, ο Αντόνιο Γκουτέρες συνεχίζει να κάνει και σε προσωπικό επίπεδο επαφές με όλους τους εμπλεκόμενους ή όσους έχουν ρόλο να διαδραματίσουν στο Κυπριακό, ενώ δεν αποκλείονται και νέες συνομιλίες με βασικούς παίχτες εκτός Κύπρου, πριν από την ολοκλήρωση της επίσκεψής του στο νησί.

Στέλνει το «γεράκι» Μποζάι για έλεγχο

Ταυτόχρονα με την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο, η Τουρκία φρόντισε να στείλει ένα από τα γεράκια της στο Κυπριακό, τον υφυπουργό Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι (Mehmet Kemal Bozay). Η αιφνιδιαστική αποστολή δείχνει και τις προθέσεις της Άγκυρας, και κυρίως στέλνει το μήνυμα ότι θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο στο Κυπριακό.

Ο Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι εκ της θέσεώς του εμπλέκεται ενεργά στις διπλωματικές επαφές και διαβουλεύσεις σχετικά με το Κυπριακό και τις σχέσεις Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είναι ένας από τους βασικούς εκφραστές της πολιτικής της λύσης «δύο κρατών», στις συναντήσεις του απαιτεί την άρση της λεγόμενης απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων, απορρίπτει την ομοσπονδιακή λύση στο Κυπριακό και υποστηρίζει ότι οι Τουρκοκύπριοι έχουν ίσα δικαιώματα στην κυπριακή ΑΟΖ και στους φυσικούς πόρους.