Τα πάνω κάτω στο εκλογικό σκηνικό μπορεί να φέρει η αυτόματη εγγραφή στον εκλογικό κατάλογο, η οποία θα τεθεί σε εφαρμογή σε έναν χρόνο από σήμερα, με τις προεδρικές εκλογές να αποτελούν την πρώτη εκλογική αναμέτρηση στην οποία θα εφαρμοστεί.
Με την αυτόματη εγγραφή στους καταλόγους, το εκλογικό σώμα αυξάνεται κατά περίπου 92.000 άτομα, ποσοστό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 14%, δημιουργώντας εντελώς νέα δεδομένα. Υπό μία βασική προϋπόθεση, βέβαια: τα άτομα αυτά να πηγαίνουν να… ψηφίζουν.
Πέραν, δηλαδή, από τα άτομα που θα συμπληρώνουν το 17ο έτος της ηλικίας τους και θα αποκτούν δικαίωμα ψήφου, στην κατηγορία των μη εγγεγραμμένων περιλαμβάνονται και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία, για διάφορους λόγους, δεν είχαν μέχρι σήμερα εγγραφεί στον εκλογικό κατάλογο.
Με τη νομοθεσία που ίσχυε, άτομα άνω των 25 ετών που αιτούνταν την εγγραφή τους στον εκλογικό κατάλογο έπρεπε να περάσουν από συνέντευξη στα γραφεία της Επαρχιακής Διοίκησης και να αποδείξουν τη διαμονή τους. Αυτό ενδεχομένως να λειτουργούσε για κάποιους αποτρεπτικά, ώστε να μην μπουν στη διαδικασία εγγραφής στον κατάλογο.
Μπορεί, όμως, να πρόκειται και για άτομα τα οποία συνειδητά και για διάφορους λόγους δεν έχουν εγγραφεί στον εκλογικό κατάλογο και, ως εκ τούτου, επιλέγουν συνειδητά να μην ψηφίζουν.
Σε κάθε περίπτωση, από τον Ιούλιο του 2027 τίθεται σε εφαρμογή η αυτόματη εγγραφή, η οποία ψηφίστηκε πριν από τις βουλευτικές εκλογές, αλλά θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Μια σημαντική παράμετρος είναι ότι, με την αυτόματη εγγραφή στον εκλογικό κατάλογο και βάσει των σημερινών πληθυσμιακών δεδομένων, αλλάζει εκ νέου η κατανομή των εδρών ανά επαρχία. Η έδρα που μεταφέρθηκε από τη Λευκωσία στην Πάφο επιστρέφει ξανά στη Λευκωσία. Συγκεκριμένα, οι έδρες της Λευκωσίας θα αυξηθούν εκ νέου στις 20 και της Πάφου θα μειωθούν στις τέσσερις.
Διευκρινίζεται ότι η αυτόματη εγγραφή στον εκλογικό κατάλογο αφορά μόνο Κύπριους πολίτες, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους που διαμένουν στις ελεύθερες περιοχές και αφορά τον μόνιμο εκλογικό κατάλογο.
Δεν επεκτείνεται στον ειδικό εκλογικό κατάλογο Ευρωπαίων πολιτών για τις εκλογές ανάδειξης μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ούτε στον ειδικό εκλογικό κατάλογο Ευρωπαίων πολιτών για τις εκλογές ανάδειξης Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για την εγγραφή στους συγκεκριμένους καταλόγους εξακολουθεί να απαιτείται η υποβολή σχετικής αίτησης και η προσκόμιση των στοιχείων που καθορίζονται στην κείμενη εκλογική νομοθεσία.
Όπως αναφέρεται και στο σχετικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή και ψηφίστηκε, με την εφαρμογή της αυτόματης εγγραφής, αναμένεται ότι περίπου 92.000 Ελληνοκύπριοι και 600 Τουρκοκύπριοι, με διεύθυνση στις ελεύθερες περιοχές, θα εγγραφούν στο μόνιμο εκλογικό κατάλογο.
Σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται, οι εκλογείς θα εγγράφονται στον εκλογικό κατάλογο βάσει της διεύθυνσης που είναι καταχωρισμένη στο σύστημα αρχείου πληθυσμού. Ο οικείος Έπαρχος θα ενημερώνει άμεσα και γραπτώς κάθε εκλογέα που εγγράφεται στον εκλογικό κατάλογο, αναφέροντας τη διεύθυνση κατοικίας βάσει της οποίας πραγματοποιήθηκε η εγγραφή.
Κάθε εγγεγραμμένος εκλογέας θα υποχρεούται, σε περίπτωση που η διεύθυνση βάσει της οποίας έχει γίνει η εγγραφή του είναι διαφορετική από τη διεύθυνση κατοικίας του ή σε περίπτωση αλλαγής της διεύθυνσης κατοικίας του, να υποβάλει, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία της αλλαγής, αίτηση στον οικείο Έπαρχο για διόρθωση του εκλογικού καταλόγου.
Το κριτήριο της εξάμηνης παραμονής στη Δημοκρατία, το οποίο ισχύει αυτή τη στιγμή, παύει να υφίσταται, καθώς ο έλεγχος κατά πόσον πληρούται προϋποθέτει την υποβολή αποδεικτικών στοιχείων από την πλευρά του πολίτη, γεγονός που αντιστρατεύεται τη διαδικασία της αυτόματης εγγραφής.
Αντ’ αυτού, υιοθετούνται ως κριτήρια η καταχωρισμένη στο σύστημα αρχείου πληθυσμού διεύθυνση στις ελεύθερες περιοχές και η κατοχή δελτίου ταυτότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ισχύ.
Για τον ειδικό εκλογικό κατάλογο των Τουρκοκυπρίων για τις εκλογές ανάδειξης μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ισχύει ήδη η αυτόματη εγγραφή για όσους διαμένουν σε περιοχές στις οποίες η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο, συμπληρώνουν το 18ο έτος της ηλικίας τους μέχρι την ημέρα διεξαγωγής των εκάστοτε εκλογών και είναι κάτοχοι δελτίου ταυτότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο εκδόθηκε μέσω του συστήματος αρχείου πληθυσμού
Για τους Τουρκοκύπριους κατόχους δελτίου ταυτότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι οποίοι έχουν διεύθυνση στις ελεύθερες περιοχές, θα ισχύουν οι ίδιες προϋποθέσεις με αυτές που ισχύουν για τους Ελληνοκύπριους και καθορίζονται στα τροποποιητικά νομοσχέδια για την αυτόματη εγγραφή στο μόνιμο εκλογικό κατάλογο.
Σημειώνεται ότι, δεδομένου πως οι εγγραφές στον εκλογικό κατάλογο θα πραγματοποιούνται χωρίς την υποβολή σχετικής αίτησης από τους πολίτες και νοουμένου ότι θα πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια, το Υπουργείο Εσωτερικών θεωρεί αναγκαία την ανάπτυξη, σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, ηλεκτρονικής υπηρεσίας ενημέρωσης των πολιτών σχετικά με την κατάσταση της εγγραφής τους στον εκλογικό κατάλογο.
Η υπηρεσία θα είναι αντίστοιχη με εκείνη που αναπτύχθηκε για την ενημέρωση των Τουρκοκυπρίων ενόψει των εκλογών του 2024.
