Τα κρίσιμα ραντεβού Γκουτέρες στην Κύπρο – Γιατί ο πήχυς των προσδοκιών στο Κυπριακό βρίσκεται χαμηλά

Ο Αντόνιο Γκουτέρες είναι ο πρώτος Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών που πατά το πόδι του στην Κύπρο από το 2010, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή, καθώς οι προσδοκίες για να βγει κάτι θετικό είναι πολύ χαμηλές. Η αρνητική στάση της Άγκυρας δυσκολεύει το έργο του ΓΓ στο Κυπριακό.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν έφυγε από την Άγκυρα στο τέλος της περασμένης εβδομάδας με «άδεια χέρια», καθώς η στάση της τουρκικής πλευράς απέναντι στην επανέναρξη των προσπαθειών στο Κυπριακό παραμένει αναλλοίωτη. Ένα 24ωρο πριν έρθει στην Κύπρο, ο Αντόνιο Γκουτέρες πήρε και ο ίδιος τηλέφωνο στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών.

Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ ΟΗΕ επιμένει να κρατά τον πήχη αρκετά ψηλά, παρά το γεγονός ότι δεν απέδωσε όσα μπορεί να ανέμενε κατά τη συνάντησή της με τον Χακάν Φιντάν την περασμένη Παρασκευή. Η Λευκωσία δεν φαίνεται να συμμερίζεται την αισιοδοξία της Ολγκίν και προτιμά να διατηρεί ιδιαίτερα χαμηλές τις προσδοκίες.

Η προσοχή στρέφεται πλέον στο τι θα κάνει ο Αντόνιο Γκουτέρες σήμερα και αύριο, και μέχρι ποιου σημείου θα φτάσουν οι ανακοινώσεις του μετά τη δεύτερη συνάντηση που θα έχει με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν.

Η αποφυγή αισιόδοξων δηλώσεων εκατέρωθεν είναι ακόμη ένα δείγμα της δυσκολίας που αντιμετωπίζει ο Γκουτέρες στην αποστολή του στην Κύπρο.

Δύο συν δύο κρίσιμα ραντεβού

Επί κυπριακού εδάφους ο Αντόνιο Γκουτέρες θα πραγματοποιήσει τέσσερα κρίσιμα ραντεβού αρχής γενομένης σήμερα το πρωί, όταν θα δει χωριστά τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.

Κατά τις δύο αυτές συναντήσεις ο ΓΓ ΟΗΕ αναμένεται να ακούσει και να καταγράψει τι έχει να του πει ξεχωριστά ο καθένας από τους δύο ηγέτες.

Στη βάση των όσων θα ακούσει από τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν, θα στρώσει και το τραπέζι του αποψινού δείπνου στην οικία του ειδικού αντιπροσώπου του ΓΓ ΟΗΕ, Χασίμ Ντιάν.

Η προϊστορία του Κυπριακού λέει πως σε παρόμοιες συναθροίσεις το μόνο που απασχολεί τους συνδαιτημόνες είναι το μενού του δείπνου. Κάτι ανάλογο αναμένεται να συμβεί και απόψε, μετά τις 7 το βράδυ, όταν θα συναντηθούν Γκουτέρες, Χριστοδουλίδης και Έρχιουρμαν.

Κατά το δείπνο αναμένεται να σερβιριστεί και το διευρυμένο πλαίσιο, που σύμφωνα με πληροφορίες θα είναι ένας από τους στόχους που έχει θέσει ο ΓΓ ΟΗΕ ερχόμενος στην Κύπρο.

Από την άλλη, δεν αποκλείεται να ακολουθήσει μια ανάλογη πρακτική που εφάρμοσε στις συναντήσεις 5+1 (σε Γενεύη και Νέα Υόρκη το 2025) οπότε και επέλεξε να αφήσει την ουσία της συζήτησης για την επόμενη ημέρα.

Καθοριστική ως προς το αποτέλεσμα της επίσκεψης του Γκουτέρες στην Κύπρο θα είναι η αυριανή συνάντηση ανάμεσα στον Γενικό Γραμματέα και τους δύο ηγέτες. Από τις συνομιλίες που θα έχει μαζί τους θα προκύψουν και οι ανακοινώσεις στις οποίες θα προβεί γύρω στο μεσημέρι της Τετάρτης, έχοντας ήδη συμπληρώσει ένα γεμάτο 24ωρο εντατικών διαβουλεύσεων στο νησί.

Το πρόγραμμα του Γκουτέρες

Σήμερα

• 10.15 – Συνάντηση του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Αντόνιο Γκουτέρες
• 11.45 – Ο ΓΓ ΟΗΕ θα συναντηθεί στα κατεχόμενα με τον Τουφάν Έρχιουρμαν
• Κατάθεση στεφάνου στο μνημείο των πεσόντων ειρηνευτών έξω από το Λήδρα Πάλας
• Επίσκεψη στο ανθρωπολογικό εργαστήριο της ΔΕΑ
• Συνάντηση με τους διαπραγματευτές και μέλη δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών
• 19.00 – Δείπνο του ΓΓ ΟΗΕ με τους δύο ηγέτες

Αύριο

• Συνάντηση με τους δύο ηγέτες στα γραφεία της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών
• Συνέντευξη Τύπου του ΓΓ ΟΗΕ αμέσως μετά τη συνάντηση με τους δύο ηγέτες

Σιγή ασυρμάτου εκατέρωθεν

Αξιοσημείωτο το γεγονός ότι εκατέρωθεν επικράτησε το τελευταίο 24ωρο «σιγή ασυρμάτου», δείγμα ότι και οι δύο πλευρές προσεγγίζουν την κάθοδο του Γκουτέρες με τη δέουσα σοβαρότητα. Η αποφυγή δηλώσεων που, στο Κυπριακό, συνήθως οδηγούν σε ένα παρατεταμένο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών δείχνει ότι, τουλάχιστον επί κυπριακού εδάφους, δεν θέλουν να δυσκολέψουν τον Γενικό Γραμματέα.

Απ’ εκεί και πέρα όμως, το πώς η κάθε πλευρά θα συμβάλει στο βασικό ζητούμενο, που είναι η σύγκληση μιας νέας άτυπης πενταμερούς, είναι κάτι που θα φανεί στην πράξη, κατά τις συναντήσεις με τον ΓΓ ΟΗΕ.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά δείχνει να επιζητά περισσότερο μια νέα άτυπη πολυμερή που θα έχει ως ζητούμενο την επανεκκίνηση των συνομιλιών. Αντίθετα, η τουρκοκυπριακή πλευρά, ένεκα και της όλης στάσης της Τουρκίας, αδυνατεί να ακολουθήσει τα βήματα των Ελληνοκυπρίων αλλά και του ίδιου του Γενικού Γραμματέα.

Μηνύματα από τους δύο ηγέτες

Οι δύο ηγέτες θέλησαν πάντως να δείξουν πρόθεση να βοηθήσουν τον ΓΓ ΟΗΕ στην αποστολή του.

Για την ελληνοκυπριακή πλευρά και τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, η επίσκεψη του ΓΓ ΟΗΕ, σύμφωνα και με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για τη σύγκληση μιας πολυμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό.

Ο Τουφάν Έρχιουρμαν σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαμήνυσε ότι θα συνεχίσει να συμβάλλει καλόπιστα στις προσπάθειες του ΓΓ του ΟΗΕ ώστε οι συναντήσεις την Τρίτη και την Τετάρτη να είναι καρποφόρες.

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν συναντήθηκε χθες διαδοχικά με τους δύο ηγέτες. Οι συναντήσεις ήταν προπαρασκευαστικές αυτών που θα έχει σήμερα ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών με τον Πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντησή της με τον Τουφάν Έρχιουρμαν, η Ολγκίν ανέφερε πως «η επίσκεψη είναι μια απόδειξη της δέσμευσης του Γενικού Γραμματέα στην Κύπρο, γι’ αυτό και έρχεται. Προσφέρει τις καλές του υπηρεσίες εδώ και χρόνια, ασχολείται με το Κυπριακό εδώ και 10 χρόνια ενώ είναι Γενικός Γραμματέας, οπότε έρχεται εδώ για να υποστηρίξει τις προσπάθειες και να προσπαθήσει να προχωρήσει, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα μιας διαδικασίας διαπραγμάτευσης».

Μιλώντας μετά τη συνάντηση που είχε στο Προεδρικό Μέγαρο με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, η Ολγκίν είπε ότι «προετοιμάζουμε την επίσκεψη του ΓΓ», ο οποίος φθάνει απόψε.

«Η αποστολή του ΓΓ είναι να διευκολύνει, να ενθαρρύνει το λαό και τους ηγέτες να προχωρήσουν προς διαπραγματεύσεις», σημείωσε. Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο έρχεται, είπε, προσθέτοντας ότι ο ΓΓ επισκέπτεται την Κύπρο, «για σχεδόν δέκα χρόνια προωθεί και στηρίζει τις προσπάθειες για το Κυπριακό. Έρχεται με αυτόν το σκοπό και ελπίζω ότι θα μπορέσουμε να σημειώσουμε κάποια πρόοδο», ανέφερε η κ. Ολγκίν.

Είπε επίσης ότι επέστρεψε από ένα μακρύ ταξίδι στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα, όπου είχε «καλές συναντήσεις και συζητήσαμε όλα τα απαραίτητα ζητήματα που πρέπει να προχωρήσουν ώστε να υπάρξει πρόοδος». Εξέφρασε ακόμη τη χαρά της «που υποδεχόμαστε τον Γενικό Γραμματέα».

Το τηλεφώνημα και οι αιχμές κατά της ΕΕ

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, είχε τηλεφωνική επικοινωνία την Κυριακή με τον ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σύμφωνα με το τουρκικό κρατικό πρακτορείο Anadolu, το οποίο επικαλείται πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι δύο άνδρες «συζήτησαν τις περιφερειακές εξελίξεις με αφορμή τις επισκέψεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στη Συρία και στην Κύπρο». Οι τουρκικές διπλωματικές πηγές δεν αποκάλυψαν περισσότερες λεπτομέρειες ούτε διευκρίνισαν τι συζητήθηκε για το Κυπριακό.

Τουρκικά δημοσιεύματα σημειώνουν ότι η επικοινωνία ήρθε δύο ημέρες μετά τη συνάντηση του Χακάν Φιντάν με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, στην Άγκυρα.

Την ίδια ώρα, το κρατικό πρακτορείο Anadolu δημοσίευσε εκτενή ανάλυση με αιχμές κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την έλλειψη ουδετερότητάς της, όπως ισχυρίζεται.

Σε άλλη ανάλυσή του, το Anadolu αναφέρει ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες επιδιώκει, πριν από την ολοκλήρωση της θητείας του, να αφήσει το αποτύπωμά του στο Κυπριακό, μετά την αποτυχία της διάσκεψης στο Κραν Μοντανά.

Το δημοσίευμα επικαλείται πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, εξετάζει ένα πιο ευέλικτο μοντέλο από την κλασική ομοσπονδία, με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν να προσεγγίζουν μια μορφή συνομοσπονδίας, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις θέσεις των δύο πλευρών.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η τουρκική υπηρεσία του BBC, η οποία, επικαλούμενη τουρκικές διπλωματικές πηγές στην Άγκυρα, αναφέρει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημο σχέδιο ή γραπτό έγγραφο του ΟΗΕ, όμως οι ιδέες που επεξεργάζεται η Ολγκίν φέρονται να κινούνται προς ένα μοντέλο «χαλαρής ομοσπονδίας».

Παράλληλα, η Hürriyet σε δικό της δημοσίευμα συνδέει άμεσα τις εξελίξεις στο Κυπριακό με την τουρκική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο ρεαλισμός και τα ψηφίσματα ΣΑ ΟΗΕ

Ερωτηθείς κατά πόσο όσα ανέφερε η κ. Ολγκίν, μετά τη συνάντησή της με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, επιτρέπουν αισιοδοξία, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε ότι η Λευκωσία αντιμετωπίζει με θετικό τρόπο το γεγονός ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες έχει αναλάβει προσωπικά τη νέα πρωτοβουλία από τον Μάρτιο, επενδύοντας χρόνο και το θεσμικό κύρος του.

Την ίδια στιγμή, όμως, σημείωσε ότι η κυβέρνηση γνωρίζει τις δυσκολίες που δημιουργεί η τουρκική στάση.

«Πέραν τούτου, είμαστε ρεαλιστές και γνωρίζουμε τις πολλές προκλήσεις που υπάρχουν, κυρίως λόγω της τουρκικής αδιαλλαξίας», ανέφερε.