H ζωντανή performance και έκθεση «Temple-boy» του PASHIAS, με τη ματιά του εικαστικού Σάββα Χριστοδουλίδη
Σύμφωνα με το σκεπτικό της ζωντανής performance «Temple-boy», το σώμα μπορεί να αποτελέσει συνιστώσα μιας εκθεσιακής/μουσειακής συνθήκης: μπορεί δηλαδή να μετέχει ενός εκθεσιακού καθεστώστος, όχι απλά ως επισκέπτης αλλά και ως ζωντανό έκθεμα. Επισημαίνεται ότι για τις ανάγκες της δράσης του PASHIAS, έχει επιλεγεί o χώρος υποδοχής του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τράπεζας Κύπρου, κάτω ακριβώς από την αίθουσα η οποία φιλοξενεί την αρχαιολογική συλλογή Γεωργίου και Νεφέλης Τζιάπρα Πιερίδη. Ο δημιουργός, όπως και σε προγενέστερη δράση του στο Musée des Augustins της Τουλούζης (2014), επιχειρεί την κατάργηση της πάγιας σχέσης του σώματος με ένα μουσειακό χώρο συμβάλλοντας στο εκθεσιακό γίγνεσθαι και μετέχοντας σε αυτό άμεσα. Εστιάζοντας στην ανατροπή της σχέσης επισκέπτη/εκθέματος, εγγράφει την παρουσία του στο χώρο αναπτύσσοντας μια πρακτική του φαίνεσθαι και του ποιείν: εκτίθεται και ακολούθως ενεργεί επιβεβαιώνοντας τη ρήση του Paul Valéry σύμφωνα με την οποία «το σώμα δεν είναι – τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο – παρά η συνθήκη δυνατότητας του πράγματος».
Έχοντας ως πρότυπο τον «υπηρέτη του ναού», καθιστό ασβεστολιθικό αγαλματίδιο (5ου-4ου αιώνα π.Χ.) της συλλογής Τζιάπρα, ο PASHIAS υιοθετεί αντίστοιχη θέση. Θέση προσήλωσης, καρτερίας, αποδοχής, προσφοράς αλλά κυρίως θέση εκθεσιακή. Κρατώντας στο χέρι ένα τσαμπί σταφύλι, αναπτύσσει μια χειρονομία η οποία «υπονομεύει» τη στατικότητα του σώματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ασβεστολιθικά αγαλματίδια για τα οποία γίνεται λόγος κρατούν συνήθως σφαιροειδή στοιχεία, γεγονός που υπερθεματίζει τη συμβολικότητά τους. Η παράσταση στη ρωμαϊκή έπαυλη της Κάτω Πάφου με τον Θεό Διόνυσο να κάθεται απέναντι στη νύμφη Ακμή κρατώντας τσαμπί σταφύλι δεν θα μπορούσε να μη συσχετισθεί με την εικόνα του δημιουργού στη δράση.
Ενώ σε πρώτη εντύπωση μπορεί να γίνει λόγος για χειρονομία προσφοράς, αυτό πολύ νωρίς αίρεται. Ο PASHIAS ενδίδει σε μια πρακτική αυτο-προσφοράς αφού ο ίδιος καταναλώνει το φρούτο που κρατά στα χέρια. Σύμφωνα πάντα με το σκεπτικό της δράσης, οι ρώγες σταφυλιού, διά της πεπτικής διέλευσης, μεταβάλλονται σε στερεά λευκά σφαιρίδια. Η αναγωγή της βρώσης σε πρακτική εξαγνισμού είναι προφανής. Επισημαίνεται η θέση του Γάλλου ακαδημαϊκού Pierre Boyancé (1900-76), σύμφωνα με την οποία η ψυχή καθαγνίζεται (διονυσιακά) όταν ωθείται σε συμβολικές «εκβολές» ή αποδεσμεύσεις. Ανασύροντας στη συνέχεια τα λευκά σφαιρίδια από το πίσω μέρος του σώματός του, ο PASHIAS τα πετά προς τη μεριά των παρευρισκομένων, επιχειρώντας έτσι μια νοητή αλλά δεσμευτική γραμμή ανάμεσα στον ίδιο και το κοινό. Θα μπορούσε να γίνει λόγος για υιοθέτηση από μέρους του δημιουργού ενός μηχανισμού ενδοβολής, εκβολής και προβολής μίας αξίας.
Ακολούθως, ο δημιουργός εγκαταλείπει το βάθρο το οποίο καταλάμβανε και προσεγγίζει τους επισκέπτες. Προβαίνει σε μια από κοινού πόση του κόκκινου κρασιού, το οποίο τους είχε προσφερθεί κατά την έναρξη της δράσης. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα, προβαίνει σε απομάκρυνση του προσφερθέντος ροφήματος τοποθετώντας τα ποτήρια που το περιέχουν στη βάση που καταλάμβανε μέχρι πρότινος. Εδώ, ο τελετουργικός χαρακτήρας της δράσης διευρύνεται με μια συζευκτική «κοινωνία», η οποία θα μπορούσε να οριστεί ως όρος ή συντελεστής μιας σχέσης με την έννοια του τρόπου, δηλαδή μιας συνέργειας. Μοιράζεται το περιεχόμενο των ποτηριών με τους κατόχους των. Αυτή η κοινή εμπειρία (οπτική, γευστική, οσφραντική) επιβεβαιώνει συνάμα την πεποίθηση ότι το κοσμικό/ εικαστικό γεγονός μπορεί να υπάρξει μόνο ως συνάρτηση σχέσεων ανάμεσα στο άτομο και το σύνολο.
Η δράση κλείνει με χειρονομία αποχρωματισμού ή αποκαθαρμού – όπως ο Goethe θα το έλεγε – του κόκκινου κρασιού. Ο PASHIAS, αναμιγνύοντας με χημική ουσία το κρασί που απέμεινε σε μερικά ποτήρια, επιτυγχάνει τη λεύκανσή του. Πρόκειται για μια τυπική ιεροπραξία με καταληκτικό για τη δράση χαρακτήρα, η οποία ερμηνεύεται ως πρακτική εξαγνισμού επίσης. Ο δημιουργός τέλος αποχωρεί – το σώμα εν δράσει αναδιπλώνεται – αφήνοντας πίσω του μια περιοχή εικαστικού πεπραγμένου με εμφανή τα ίχνη της δράσης αλλά και νέα στοιχεία, ικανά να αναθέσουν την πρωταρχική ιδέα.
* Η ζωντανή performance «Temple-boy» πήρε μέρος την προηγούμενη Πέμπτη στις 7 Δεκεμβρίου και τα εγκαίνια της ομώνυμης έκθεσης θα τελεστούν τη Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου, στις 20:30, στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Τράπεζας Κύπρου, Φανερωμένη. Η έκθεση διαρκεί μέχρι τις 15 Ιανουαρίου 2018 (Δευ.-Κυρ. 10:00-19:00).
